O ti ṣe iṣẹ́ náà. O mọ̀ ní àfojúsùn iye owó tí ipò náà ń san, o mọ ohun tí o ṣe jáde ní ọdún yìí, o sì ní iye kan lọ́kàn tí ó ga díẹ̀ ju èyí tí o ì bá gbà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ lọ. Ìyẹn ni ọ̀pọ̀ iṣẹ́ náà tí ó ti parí, òun sì ni apá tí ọ̀pọ̀ ènìyàn kì í tilẹ̀ dé rárá. Ohun tí ó kù gba nǹkan bí ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin. Ẹnìkan bi ọ́ ohun tí o ń wá, o sọ iye kan, ìdákẹ́jẹ́ẹ́ sì bọ́ sínú ọ̀rọ̀ náà. Apá ńlá nínú àbájáde náà ń gbé inú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ yẹn.
Ọgbọ́n ni èyí, kì í ṣe ìwà tí a bí ni pẹ̀lú, ìyẹn sì jẹ́ ìròyìn rere, nítorí a lè kọ́ ọgbọ́n, ṣùgbọ́n ìwà kì í rọrùn láti yí padà. Àwọn ènìyàn ìdákẹ́rọ́rọ́ sábà máa ń tayọ nínú rẹ̀. Wọ́n ti kọ́ láti sọ gbolohùn mímọ́ kan, kí wọ́n má sì sọ èyí tí ó tẹ̀lé e.
Kí ni mo máa sọ gan-an nígbà tí wọ́n bá bi mí ohun tí mo ń wá?
Sọ gbolohùn kan tí ó pé pẹ̀lú iye owó náà nínú rẹ̀, kí o sì dákẹ́. “Ọ̀kẹ́ márùn-ún àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún àti mẹ́wàá ni mò ń wá” ni gbogbo gbolohùn náà, ọ̀pọ̀ ohun tí àwọn ènìyàn ń fi kún un lẹ́yìn náà sì ń jẹ owó wọn.
Àṣà mẹ́ta ń tú owó dànù nínú gbolohùn yẹn, a sì lè tún gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ṣe ní ọ̀sẹ̀ yìí. Àkọ́kọ́ ni ààlà iye méjì. Bí o bá sọ pé láàrin ẹgbẹ̀rún mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún àti ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún àti márùn-ún, o ti fi ìye tí ó ga jáde, ohun tí wọ́n sì gbọ́ ni èyí tí ó kéré, nítorí náà ààlà jẹ́ iye kékeré tí ó wọ aṣọ àlejò. Ìkejì ni ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀: “Mo mọ̀ pé owó ti wọ́n, ó sì hàn kedere pé mo lè rọ̀, ṣùgbọ́n mo ń retí díẹ̀ nípa.” Kí iye náà tó jáde, ẹni tí ó fẹ́ kí ó dín kù ti dín in kù ní ẹ̀ẹ̀mẹta. Ìkẹta ni “ṣùgbọ́n” tí ó ń tẹ̀lé e. Ohunkóhun tí ó bá tẹ̀lé “ṣùgbọ́n” jẹ́ ìdáwọ́dúró tí kò sí ẹni tí ó bèèrè lọ́wọ́ rẹ.
Nítorí náà lo gírámà pẹ̀lẹ́ ti òtítọ́. Kì í ṣe ìbéèrè, kì í ṣe ìrètí, iye owó ni. Ìwádìí lórí ẹni tí ó kọ́kọ́ sọ iye jẹ́ ọ̀kan náà nípa ìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì: nínú àwọn àdánwò, ẹgbẹ́ tí ó kọ́kọ́ gbé iye kan sórí tábìlì ni ó sábà ń parí rẹ̀ dáadáa jù, iye àkọ́kọ́ yẹn sì ń fi ibi tí àdéhùn náà yóò bà hàn ní kedere.
Ìgbà wo ni mo máa dákẹ́ tó lẹ́yìn tí mo bá sọ iye mi?
Ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin jẹ́ ìwọ̀n kékeré tí ó dára, bí ó bá sì hàn pé ẹnì kejì ń ronú, máa dúró síwájú sí i. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kì í ṣe ìkọ̀sílẹ̀, kì í sì í ṣe ìjà. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kì í ṣe eré agbára, ìṣírò ni ó ń ṣẹlẹ̀ nínú rẹ̀.
Ọ̀pọ̀ wa kò lè mọ ìyàtọ̀ láàrin ìṣẹ́jú àáyá méjì àti mẹ́jọ, ìdí nìyẹn tí kíka fi ń ṣèrànwọ́. Ka lílù mẹ́rin pẹ̀lẹ́. Bí kò bá sí nǹkan tí ó ṣẹlẹ̀, ka mẹ́rin sí i. Ohun tí o ń dáàbò bo ara rẹ lọ́wọ́ ni ìtẹ̀sí láti gba ìṣẹ́jú náà là, nítorí ẹni tí ó bá kún ìdákẹ́jẹ́ẹ́ fẹ́rẹ̀ẹ́ máa fi ìdáwọ́dúró kún un nígbà gbogbo, ẹni tí ó sì sọ̀rọ̀ kẹ́yìn ni ó sábà ń ṣe é.
Àwọn olùwádìí ní MIT Sloan yẹ àwọn ìjíròrò àdéhùn tí a gbà sílẹ̀ wò, wọ́n sì rí i pé ìdákẹ́jẹ́ẹ́ tí ó tó ìṣẹ́jú àáyá mẹ́ta máa ń dé ní kété ṣáájú ìkọlùjà, àti pé, ohun tí ó wúlò jùlọ, ìdákẹ́jẹ́ẹ́ náà máa ń mú kí ó sàn fún ẹgbẹ́ méjèèjì dípò kí ó kàn dẹ́rù ba ọ̀kan nínú wọn. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ń da èrò náà rú pé èrè ẹni kan gbọ́dọ̀ jẹ́ àdánù ẹlòmíràn. Ìyẹn ni ìdí òtítọ́ fún ìdákẹ́jẹ́ẹ́ náà, ó sì lágbára ju èyí tí ó jẹ́ ẹ̀tàn lọ, nítorí o lè lò ó lórí ẹni tí ìwọ yóò ṣì bá ṣiṣẹ́ ní ọjọ́ Ajé.
Bí wọ́n bá tì mí sẹ́yìn kí n tó parí ńkọ́?
Jẹ́ kí wọ́n parí gbolohùn wọn, lẹ́yìn náà sọ iye rẹ ní ẹ̀ẹ̀kejì ní ohùn kan náà tí o lò ní ìgbà àkọ́kọ́. Ìwọ̀n ohùn kan náà, ìyára kan náà, kò sí ọ̀rọ̀ tuntun.
Àtúnsọ ń ṣe ohun tí àríyànjiyàn tuntun kò lè ṣe. Iye tí a sọ ẹ̀ẹ̀kan ni a lè dán wò. Iye tí a sọ ní ẹ̀ẹ̀mejì, ní ìtura, láìsí ìbínú àti láìsí ìdí tuntun tí a lẹ̀ mọ́ ọn, máa ń hàn bí ohun tí a ti pinnu, àwọn ènìyàn kì í sì í tẹ̀síwájú láti tì ohun tí a ti pinnu. Yí ohùn rẹ padà, o ti sọ fún wọn pé iye náà ṣí, kódà bí àwọn nọ́ḿbà kò tilẹ̀ yí padà.
Bí wọ́n bá bi ọ́ ìdí, fún wọn ní ìdí kan tí ó dá lórí iṣẹ́ náà, lẹ́yìn náà dákẹ́ padà. “Ibẹ̀ ni ọjà wà fún iṣẹ́ tó gbòòrò báyìí” ti tó. Má ta ìdí mẹ́ta jọ. Àkójọ ìdí máa ń dún bí ẹni tí ń yí ara rẹ̀ lọ́kàn padà, ìdí tí ó rẹlẹ̀ jùlọ nínú àkójọ náà sì ni wọn yóò bá jà.
Báwo ni mo ṣe lè dá ara mi dúró láti dín iye mi kù fúnra mi?
Kọ gbolohùn náà sílẹ̀ kí o tó wọlé, kí o sì fi sí ibi tí o lè rí i. Kíka ìlà tí o ti pinnu tẹ́lẹ̀ rọrùn ju kíkọ ọ́ nígbà tí ọkàn rẹ ń lù kánkán lọ.
Lẹ́yìn náà fún ọwọ́ rẹ àti ẹnu rẹ ní iṣẹ́. Ṣí ìwé àkọsílẹ̀ kan sílẹ̀, kí o sì bẹ̀rẹ̀ sí kọ ní kété tí o bá parí ọ̀rọ̀, nítorí kíkọ jẹ́ ìdí tí ó tọ́ láti dákẹ́, ó sì hàn bí ìmọ̀ dípò ìjà ojú. Lórí ìpè, ìdákẹ́ ẹ̀rọ jẹ́ ọ̀rẹ́ rẹ fún ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin gan-an.
Ṣọ́ ọ̀rọ̀ méjì tí ń ba iṣẹ́ náà jẹ́: “ṣùgbọ́n” àti “kàn”. “Ṣùgbọ́n mo lè rọ̀” ń fi gbogbo ohun tí o dì mú padà lé wọn lọ́wọ́. “Mo kàn ń ṣe kàyéfì ni” ń sọ ìbéèrè di ìjàm̀bá. Yọ méjèèjì kúrò lórí bébà, níbi tí wọ́n kò ti wọ́n, dípò kí o yọ wọ́n lẹ́nu rẹ, níbi tí wọ́n ti wọ́n gidigidi.
Iye mẹ́ta wo ni mo yẹ kí n pinnu kí n tó wọlé?
Mẹ́ta: iye ìbẹ̀rẹ̀ tí o sọ sókè, iye àfojúsùn tí ìwọ yóò fọwọ́ sí lónìí, àti iye tí ó bá kéré jù tí ìwọ yóò kọ̀ pẹ̀lú ìfẹ́. Pinnu gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ní ọ̀sán ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ní ìkọ̀wé, má sì dá ọ̀kan sílẹ̀ ní ojú ẹsẹ̀ láé.
Iye ìbẹ̀rẹ̀ ga ju iye àfojúsùn lọ fún ìdí kan, nítorí iye tí a kọ́kọ́ sọ ni ó ń gbé àjà kalẹ̀, gbogbo ohun tí ó tẹ̀lé e sì ń rìn sí ọ̀nà kan. Iye àfojúsùn ni èyí tí ó jẹ́ òtítọ́, iye tí yóò mú kí o sọ pé bẹ́ẹ̀ ni láìronú lẹ́ẹ̀mejì. Iye tí ó kéré jù ń dáàbò bo àwọn méjèèjì tí ó kù, nítorí iye tí o ti pinnu láti kọ̀ tẹ́lẹ̀ rọrùn púpọ̀ láti kọ̀ nínú yàrá.
Ìdí kan ju gbogbo ìdí mìíràn lọ ni àwọn ènìyàn fi ń rọ̀. Wọn kò pinnu ṣáájú, nítorí náà wọ́n wá ń ṣe ìṣírò àti ìṣàkóso ìmọ̀lára ní àkókò kan náà, níwájú àwọn olùwòran, lábẹ́ àkókò. Iye mẹ́ta lórí bébà ń mú ìdajì ẹrù yẹn kúrò. Tẹ̀ wọ́n jáde, fi ojú ìwé náà bolẹ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ kọ̀ǹpútà rẹ, kí o sì yí i padà bí o bá nílò rẹ̀.
Ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin náà ni a kọ́ni, kì í ṣe ohun tí a bí ni pẹ̀lú
Ara tí ó dúró jẹ́ẹ́ lábẹ́ ìdààmú ni a kọ́, kíkọ́ rẹ̀ sì ń ṣẹlẹ̀ níbòmíràn, kì í ṣe nínú ìpàdé. Ẹnikẹ́ni tí ó ti gbé ẹrù wúwo fún ìgbìyànjú kan síwájú sí i ju bí ara ṣe fẹ́ ti kọ́ bí a ṣe ń dúró ṣinṣin nígbà tí ọkàn ń lù kánkán, èyí sì gan-an ni ohun tí ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin náà ń bèèrè lọ́wọ́ rẹ. Ìyẹn kì í ṣe ìyapa sí ọ̀rọ̀ ìlera. Ìyẹn ni ìdí tí ẹni tí ó ṣe eré ìdárayá ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun fi ní ohùn tí ó dúró ṣinṣin ní ọjọ́ Ọjọ́rú.
Ó tọ́ láti rántí bí ìjíròrò yìí ṣe wọ́pọ̀ tó, tí ó sì jẹ́ ohun lásán. Pew Research Center rí i pé nínú àwọn tí wọ́n fi iṣẹ́ sílẹ̀ ní ọdún 2021 tí wọ́n sì lọ sí iṣẹ́ tuntun, ìdá 56% ń rí owó púpọ̀ sí i lẹ́yìn náà. Owó máa ń rìn nígbà tí àwọn ènìyàn bá bèèrè, bíbèèrè sì jẹ́ apá tí ó wọ́pọ̀ nínú ìgbésí ayé iṣẹ́, kì í ṣe ìṣe ìgboyà tí ó ṣàjèjì.
Olùdásílẹ̀ KEEP CALM, Kaʻohele Carlos, jẹ́ Chief Design Officer tí ó sapá kára ní gbogbo iṣẹ́ ìgbésí ayé rẹ̀, tí ó sì rí ọ̀nà láti wà ní ìtura nínú rẹ̀. Àwọn méjèèjì ń bá ara wọn rìn ní gbogbo ìgbà, èyí sì ni ìdí kan ṣoṣo tí èyí fi tọ́ láti gbé fún ẹlòmíràn: ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin náà kì í ṣe ọgbọ́n láti fẹ́ díẹ̀. Ọgbọ́n ni láti bèèrè fún púpọ̀ sí i, kí o sì ṣì wà nínú yàrá náà, àti nínú iṣẹ́ náà, ní ogún ọdún sí ìsinsìnyí.
Bèèrè fún iye tí o fẹ́ gan-an. Sọ ọ́ bí gbolohùn kan. Lẹ́yìn náà jẹ́ kí ìṣẹ́jú àáyá mẹ́rin kọjá, kí o sì jẹ́ kí wọ́n kọ́kọ́ sọ̀rọ̀.