Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E kapa mālie i kou makaʻu e kūpaʻa ai ʻoe.
- E mahalo i ka mea nāna e lawe mai i ka nūhou ʻino.
- E hoʻonoho i manawa e hoʻoholo ai, a laila e loiloi hou.
Kani ke kelepona i ka hola hewa. Hāʻule kekahi kuʻikahi, hāʻule kekahi ʻōnaehana, hoʻi ʻino mai nā helu, ʻeha kekahi. ʻOiai ke ʻano, ʻike ʻoe i ka huli ʻana o ka lumi i ou lā, ke kali nei. Maliʻa he poʻo inoa kou e kuleana ai ʻoe. Maliʻa ʻo ʻoe wale nō ke kanaka e kū kokoke ana i ka pilikia. ʻOiai ke ʻano, e hoʻonoho ʻia ana nā hola e hiki mai ana, ma ka hapa nui, e ke ʻano o kāu mālama iā ʻoe iho.
He mea kaumaha kēlā e heluhelu ai i ka wā i hāʻule ai kou ʻōpū. No laila e ʻoiaʻiʻo kākou e pili ana i ke kūlana ma mua. Ua makaʻu ʻoe, a i ʻole ua haʻalulu, a ʻo ka hoʻokamani ʻana ʻē aʻe e ʻoi aku ka uku ona ma mua o kāna mālama. ʻAʻole ka pahuhopu i ka naʻau ʻole. ʻO ia ke noho hana ʻoiai ʻoe e naʻau ana, a e lilo i kanaka e hiki ai i ka poʻe a puni iā ʻoe ke kūpaʻa.
Aia ka noiʻi maoli e pili ana i ka mea e koi ai. ʻAʻole pohihihi e like me kona helehelena.
Ma mua, e hoʻihoʻi i kou lolo ponoʻī
Ma lalo o ke kaumaha koʻikoʻi, hana kou kino i kekahi mea pono no ka pakele ʻana i kahi holoholona ʻaihue a ʻano pono ʻole no ka hoʻokele ʻana i kahi hālāwai. Pana wikiwiki a leo nui ka mahele ʻimi weliweli o kou lolo, ka amygdala, a hana ia ma mua o ka loaʻa ʻana o ka mahele lohi a noʻonoʻo, ka prefrontal cortex. Kahe mai nā hormone kaumaha. Hāiki kou noʻonoʻo. ʻO ka noʻonoʻo āu e pono nui ai, ke kaupaona ʻana i nā koho, ka heluhelu ʻana i ka poʻe, ke koho ʻana i nā huaʻōlelo, lilo i mea paʻakikī ke loaʻa i ka manawa kiʻekiʻe loa ka mea e pili ana.
No laila ʻaʻole he hoʻolālā ka neʻe mua i loko o kekahi pilikia. He kino. Pono ʻoe e hoʻohaʻahaʻa iki i kou ʻōnaehana ponoʻī ma mua o kou hiki ke alakaʻi i ko kekahi.
Aia kahi mea hana maʻalahi no kēia me ka hōʻike maikaʻi kupanaha ma hope. E kapa i ka mea āu e naʻau nei. Ua loaʻa i kahi noiʻi neʻe lolo o UCLA i alakaʻi ʻia e Matthew Lieberman, ʻo ka hana maʻalahi o ke kau ʻana i kahi naʻau i loko o nā huaʻōlelo, ke kapa ʻana i kahi helehelena he "huhū" a i ʻole "makaʻu," ua hoʻomālie ʻana i ka hana o ka amygdala me ka hoʻohana ʻana i ka mahele noʻonoʻo. Ua hoʻohālikelike ʻo Lieberman iā ia me ke kaomi ʻana i nā berake. ʻAʻole pono ʻoe e haʻi i ka lumi. ʻO ka ʻōlelo mālie ʻana iā ʻoe iho, "ʻae, ua makaʻu au a ke paʻi nui nei koʻu naʻau," hoʻomaka ia e hoʻihoʻi i nā mana iā ʻoe.
E hoʻopili i kēlā me hoʻokahi hanu lohi. Wāwae ma ka papa hele. A laila e lawe i ka ʻanuʻu aʻe ma kahi o lākou a pau i ka manawa hoʻokahi.
Ka mea a ka poʻe e pono maoli ai mai ou
Ke hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo, ʻo ka hoʻowalewale ʻo ka hōʻike maopopo. Mai hana. Kuhikuhi ka noiʻi e pili ana i ke alakaʻi ʻana i nā wā paʻakikī i kahi ʻē aʻe, i ka ʻoiaʻiʻo.
Ua unuhi kahi loiloi e pili ana i ke alakaʻi i ka wā mua o ka maʻi ahulau, i paʻi ʻia ma kahi puke pai lapaʻau e Beilstein a me kona mau hoa, i kekahi mau loina kamaʻilio i kūpaʻa ma lalo o ke kaomi maoli. E kamaʻilio pinepine aku ma mua o ka mea i ʻano pono. E akāka e pili ana i ka ʻokoʻa ma waena o ka mea āu i ʻike a me ka mea āu e koho nei. E haʻi hou i ka memo nui, no ka mea ʻaʻole komo ka poʻe ma lalo o ke kaumaha i nā mea i ka manawa mua. E hana kūpono e haʻi mai ka poʻe iā ʻoe i ka mea e hana maoli ʻia nei, me ka nūhou ʻino.
ʻOi aku ke koʻikoʻi o kēlā mea hope ma mua o kona kani. I loko o kahi pilikia, he ʻokikene ka ʻikepili, a loaʻa wale ka ʻoiaʻiʻo iā ʻoe inā ʻaʻole makaʻu ka poʻe e hāʻawi iā ia iā ʻoe.
Aia kahi inoa no ke kūlana e hiki ai kēlā. Ua kapa ʻo Amy Edmondson, nāna e noiʻi ana nā hui ma ke kula ʻoihana o Harvard, i kēia he palekana noʻonoʻo: ka manaʻo like ʻaʻole e hoʻopaʻi ʻia a hoʻohilahila ʻia ʻoe no ka ʻōlelo ʻana me kahi nīnau, kahi hopohopo, a i ʻole kahi hewa. Hoʻākāka ka hana hou a Edmondson, i ka wā paʻakikī a hāiki nā kālā, hoʻomaopopo pinepine nā alakaʻi i ka palekana noʻonoʻo he mea pālupa e ʻoki. ʻŌlelo ʻo ia ʻo ke kūʻē. ʻOi aku ka paʻakikī o ka manawa, ʻoi aku kou pono i ka poʻe makemake e ʻōlelo "ʻaʻole kēia e hana" ma mua o ka lohi loa e hana ai i kekahi mea no laila.
Ma ka hana, i loko o kahi pilikia, ʻike ʻia kēlā me he mau koho liʻiliʻi i hana hou ʻia ma lalo o ke kaomi.
- E nīnau ma mua o ka haʻi. "He aha kaʻu e haʻalele nei?" loaʻa iā ʻoe ka ʻikepili ʻoi aku ka maikaʻi ma mua o "eia kā kākou e hana nei."
- E mahalo i ke kanaka nāna i lawe mai i ka nūhou ʻino, me ka leo nui, ʻoiai he weliweli ka nūhou. Ke aʻo nei ʻoe i ka poʻe a pau e nānā ana i ka mea palekana e ʻōlelo ai.
- E hoʻokaʻawale i ka pilikia mai ka hoʻāhewa. Aia ka manawa no ke kuleana ma hope. I kēia manawa pono ʻoe i nā ʻoiaʻiʻo, a hūnā ka makaʻu i nā ʻoiaʻiʻo.
E hoʻoholo, a laila e hoʻomau i ka hoʻoholo
Hoʻopaʻi nā pilikia i ʻelua hewa kūʻē. ʻO kekahi ʻo ka maloʻo, ke kali ʻana no ka maopopo ʻaʻole e hiki mai. ʻO kekahi ʻo ka paʻa ʻana i kāu hoʻolālā mua a hōʻole e nānā i luna.
Ua hoʻokumu ka noiʻi alakaʻi maʻi ahulau i ke ala ʻoi aku ka maikaʻi he loop ma kahi o hoʻokahi hoʻoholo nui. Wānana ʻoe i ka mea e hiki mai ana, hana ʻoe i ke koho ʻoi loa hiki me ka ʻikepili āu, haʻi ʻoe i ka poʻe me ka maopopo i kāu koho a me ke kumu, a laila kūpaʻa haʻahaʻa ʻoe e hoʻololi iā ia ke loli ke kiʻi. Kakaʻikahi ka hemolele o nā hoʻoholo pilikia maikaʻi. He kūpono i ka manawa, ua wehewehe ʻia, a hiki ke loiloi hou ʻia.
Maʻalahi kekahi mau mea i ka manawa:
- E kapa i ka hoʻoholo maoli e pono e hana ʻia i kēia manawa, a hoʻokaʻawale iā ia mai ka ʻumi hiki ke kali i hoʻokahi hola.
- E hoʻonoho i ka manawa e hoʻoholo ai, ʻoiai he kokoke wale. ʻO "e koho mākou ma ke awakea" e ʻoi aku ka maikaʻi ma mua o ke kali no ka maopopo ʻaʻole e hiki mai.
- E ʻōlelo me ka leo nui i ka mea e hoʻololi ai i kou ala. Hoʻokuʻu ia iā ʻoe e hoʻopaʻa i kēia manawa me ka hoʻokamani ʻole he hewa ʻole.
- E haʻi i ka poʻe i ke kumu, ʻaʻole i ka mea wale nō. ʻO ka hoʻoholo a ka poʻe e maopopo ai ka mea hiki iā lākou ke hana i ka wā ʻaʻole ʻoe i loko o ka lumi.
E ʻike ʻole pono kēia iā ʻoe e loaʻa ka pane. Pono ia iā ʻoe e hoʻomau i ka hui i ka neʻe a me ka noʻonoʻo pū.
Ke hoʻonoho nei ʻoe i ka mahana
Eia ka mahele maʻalahi e poina ai i kou luʻu ʻana i nā kikoʻī. Heluhelu mau ka poʻe a puni iā ʻoe, a hoʻolaha ʻia kou kūlana inā paha makemake ʻoe a ʻaʻole. He ahu ka mālie. Pēlā nō ka makaʻu, a laha wikiwiki ka makaʻu.
ʻAʻole kēia he hoʻopaʻapaʻa no kahi pale paʻa. ʻIke ka poʻe ke hoʻokamani kahi alakaʻi i ka mālie, a heluhelu ia me he hoʻopunipuni a hōʻole. ʻO ka mea e hoʻopaʻa ai i kahi hui, he mea ʻoi aku ka mau: he alakaʻi i hoʻopilikia ʻia akā ke hana mau nei. ʻO kekahi e hiki ke ʻōlelo "he paʻakikī kēia, a eia kā kākou e hana nei" i ka hanu hoʻokahi. Hāʻawi kēlā i ka poʻe i ka ʻae e naʻau i ka makaʻu a hana naʻe, ʻo ia wale nō ka ʻano koa e ola maoli ana.
ʻAʻole ʻoe e hana i kēia me ka hemolele. ʻAʻohe mea. E pane pōkole ʻoe i kekahi, a i ʻole e koho i kahi mea āu e makemake e hoʻihoʻi, a i ʻole e mālie i ka wā e ʻōlelo ai ʻoe. ʻO ka mea a ka poʻe e hoʻomanaʻo ai mai kahi pilikia, kakaʻikahi inā ʻoiaʻiʻo ka hemolele o ko lākou alakaʻi. ʻO ia inā he ʻoiaʻiʻo, e komo ana, a makemake e kuleana i nā hewa. He ʻōlelo hoʻokūpaʻa loa ʻo "Ua hewa au i kēlā, eia ka hoʻoponopono" hiki i ke kanaka ma lalo o ke kaomi ke lohe.
I ka wā e lalau ai i ka mea hou
Hoʻoluhi ke alakaʻi ʻana ma kahi pilikia hoʻokahi. ʻO ke alakaʻi ʻana ma kahi mea lōʻihi, a i ʻole kahi kaula o lākou, hiki ke hoʻoluhi mālie iā ʻoe ma nā ʻano ʻaʻole hōʻike ʻia a hiki i ka manawa ma hope. Inā ʻaʻole ʻoe e hiamoe, inā ua lilo ka weliweli i kou kūlana paʻa, inā ʻoe e pane ʻino i ka poʻe āu e aloha ai a i ʻole e naʻau hakahaka ʻoiai ma hope o ka hala ʻana o ka pilikia, he mea kūpono ia e mālama me ke koʻikoʻi. E kamaʻilio me kou kauka a i ʻole kahi mea lapaʻau noʻonoʻo. E hilinaʻi i kahi hoa hilinaʻi a i ʻole kahi hoa nāna i hāpai i kahi mea like. He hana maoli ke kaʻana ʻana i ke kaumaha no ka poʻe ʻē aʻe, a ʻae ʻia ʻoe e pono i ke kākoʻo e hoʻomau i ka hana.
A inā i kekahi manawa e ʻano like nā mea me he mea ʻoi aku ma mua o kou hiki ke paʻa, ʻo ka lalau ʻana no ke kōkua ka neʻe ikaika, ʻaʻole ka nāwaliwali. ʻO ke kūpaʻa āu e hāʻawi ai i nā poʻe ʻē aʻe, he mea ʻoe e pono e loaʻa hoʻi.
Nā Kumu
- Harvard Business School Working Knowledge, In Tough Times, Psychological Safety Is an Asset, Not a Luxury (research by Amy C. Edmondson)
- Beilstein et al., Leadership in a time of crisis: Lessons learned from a pandemic (Best Practice & Research Clinical Anaesthesiology, via PubMed Central)
- UCLA Health, Putting Feelings Into Words Produces Therapeutic Effects in the Brain
- Lieberman et al., Putting Feelings Into Words: Affect Labeling Disrupts Amygdala Activity in Response to Affective Stimuli (Psychological Science)