Ua ʻae ʻolua e noho pū no ke kālā i kēia hopena pule. ʻO ia ka hapa paʻakikī, a he mea maikaʻi ia no ʻolua ua kau ʻia ma ka papa manawa. ʻO ka mea i nele, ʻo ia ka papa hana, a me ka nele, kahe ka hola i ka ʻaoʻao o ka mea hopohopo loa, a pēlā e lilo ai ke kamaʻilio kālā i nānā ʻana i ka hoʻolilo kālā a hoʻokahi kanaka.
He luhi ka hoʻoponopono a hana nō naʻe. E holo i kēia ma ke ʻano he hālāwai, ʻaʻole he kamaʻilio wale. Ka lā like o kēlā me kēia mahina, he kanaono minuke, he uaki ma ka papa, he papa hana paʻa, a hoʻokahi hoʻoholo i kākau ʻia ma mua o ke kū ʻana o kekahi o ʻolua.
ʻAʻole kēia no ka hoʻoponopono ʻana i nā hakakā kālā kahiko, he hana ʻokoʻa kēlā. ʻO kēia ka hālāwai, ka mea a nā kanaka ʻelua e hana ai i hoʻokahi manawa o ka mahina i emi ai nā hakakā. ʻAʻole pili maoli ka hapa nui o nā hakakā kālā i ke kālā, pili lākou i ka pūʻiwa, a he mīkini ka hālāwai no ka wehe ʻana i ka pūʻiwa.
Pehea mākou e hoʻomaka ai i ke kamaʻilio kālā me ka lilo ʻole i hoʻokolokolo?
E hoʻomaka ma ka heluhelu leo nui ʻana o kēlā me kēia o ʻolua i kāna mau helu ponoʻī, ʻaʻohe ʻōlelo a pau ʻolua ʻelua. ʻOi aku ka hana a kēlā rula hoʻokahi ma mua o ka manaʻo maikaʻi a pau, no ka mea, ʻo ka hoʻokolokolo ka haʻi ʻana o kekahi i nā koho a kekahi, a ma kēia ʻano, hiki ʻole loa kēlā no nā minuke he ʻumi mua.
Aia he kumu no ka pale ʻana. Ua ʻike nā mea noiʻi ʻo Emily Garbinsky lāua ʻo Suzanne Shu o Cornell, ʻo ka poʻe me ke kaumaha kālā nui loa, ʻo lākou nō ka poʻe e pale ai i ke kamaʻilio kālā me kā lākou hoa, no ka mea, ua manaʻo lākou e hiki mai ana kekahi hakakā hiki ʻole ke hoʻoponopono. Ua ʻike pū ia noiʻi, i ka wā e ʻike ai nā hoa he pilikia hiki iā lāua ke hoʻoponopono pū, ua ʻoi aku ko lāua mākaukau e hoʻomaka i ke kamaʻilio.
No laila, e hoʻonoho i ke ʻano ma mua o ka puka ʻana o nā helu. He mau kanaka ʻolua e nānā ana i hoʻokahi kūlana mai ka ʻaoʻao hoʻokahi o ka papa ʻaina. E ʻōlelo leo nui i kēlā ma ka hoʻomaka ʻana, i kēlā me kēia manawa, a hiki i ka wā ʻaʻole pono e ʻōlelo hou.
He aha ka papa hana no ka hālāwai kālā me kāu hoa?
He kanaono minuke, ʻelima poloka, ka papa like i kēlā me kēia mahina i ʻole e pono kekahi ke alakaʻi. ʻElima minuke no ka wehe, iwakālua no ka heluhelu helu, ʻumikumamālima no ka nānā i ka mea i loli, ʻumikumamālima no ka hoʻoholo hoʻokahi, ʻelima no ka pani.
Eia ka papa hana, i kākau ʻia i hiki iā ʻolua ke holo i kēia pō.
- Wehe, ʻelima minuke. Hoʻomaka ka uaki. Hoʻokahi ʻōlelo a kēlā me kēia no ka mea maikaʻi o kēia mahina. ʻAʻole he hana hoʻomākaukau wale, he ʻano: ke hoʻomaka nei ʻolua mai ka mea e hana pono nei.
- E heluhelu i kāu mau helu ponoʻī, iwakālua minuke. Heluhelu leo nui kēlā me kēia o ʻolua i kāna mau helu ʻeono, ma ka papa like i kēlā me kēia mahina: ke kālā ma ka lima, ke kālā āu e ʻaiʻē nei, ke kālā e ʻaiʻē ʻia mai iā ʻoe, nā uku paʻa, ke kālā kaʻawale o kēia mahina, a me ka uluna. ʻAʻohe ʻōlelo a kekahi ʻoiai ke heluhelu nei kekahi.
- Ka mea i loli, ʻumikumamālima minuke. Kamaʻilio ʻolua i kēia manawa. No nā ʻokoʻa wale nō mai ka mahina i hala, ʻaʻole no ka moʻolelo holoʻokoʻa.
- Hoʻokahi hoʻoholo, ʻumikumamālima minuke. Hoʻokahi wale nō, ʻae ʻia a kākau ʻia. ʻAʻole he papa hana, ʻaʻole he ʻōnaehana, hoʻokahi loli.
- Pani, ʻelima minuke. E heluhelu hou i ka hoʻoholo. E kau i ka lā o ka hālāwai hou. E pau, ʻoiai ʻoe ma waena o kāu ʻōlelo i ke kani ʻana o ka uaki.
He aha nā rula ʻekolu e pale ai i ka hewa?
ʻEkolu, a ʻaʻole hiki ke hoʻololi ʻia, no ka mea, wehe kēlā me kēia i kekahi hemahema. E heluhelu i kāu mau helu ponoʻī, ʻaʻole ko kāu hoa. ʻAʻohe hoʻoholo i loko o nā minuke kanakolu mua. A hoʻokahi hoʻoholo i kēlā me kēia hālāwai, kākau ʻia.
Wehe ka rula mua i ka hoʻokolokolo. Inā ʻoe e ʻōlelo ana "ua hoʻolilo ʻoe", ua haki ia, a ʻo ka hoʻoponopono, e hoʻi i kāu kolamu ponoʻī. Wehe ka rula lua i ka hoʻouka pūʻiwa, no ka mea, ʻo ka hoʻoholo i hana ʻia i ke ono o ka minuke, ʻo ia ka hoʻoholo a ka mea hopohopo, ʻaʻole ka hoʻoholo like. Wehe ka rula kolu i ka poʻi wili make, ʻo ia ka hālāwai kahi e hoʻāʻo ai nā kanaka ʻelua e hoʻoponopono i ʻewalu mea, ʻaʻohe mea i ʻae ʻia, a manaʻo lāua ʻaʻole kūpono ke kamaʻilio kālā no lāua.
Aia kekahi hā, ʻaʻole ia he rula akā he pono ke lawe: e haʻi mālie a wikiwiki i ka mea paʻakikī, ʻaʻole me ka ʻoi a lohi. Kākoʻo ka Gottman Institute i ka hālāwai mau ma ka manaʻo like, ʻo ia hoʻi, ʻo ka manawa mau e ʻōlelo ai i ka mea e hana pono nei a me kāu mea e pono ai, ʻo ia ka mea e piʻi ʻole ai nā pilikia, a ʻo kāna palapala no ke kālā, hoʻonoho ia iā ʻolua e kūʻē i ka pilikia, ʻaʻole e kūʻē kekahi i kekahi.
Pono anei nā waihona kālā hui no kēia?
ʻAʻole. Pili ka hola kālā like i ka ʻike like, ʻaʻole i nā waihona like, a nui nā kāne a me nā wahine e holo nei i kēia no nā makahiki me nā waihona kālā kaʻawale loa.
ʻO ka ʻokoʻa e pono ai ke ʻike, ʻo ia ka mea pono e ʻike ʻia e ʻolua a me ka mea pono e mālama ʻia e ʻolua. Pono ʻolua e ʻike i nā mea a pau, no ka mea, ʻo ka helu a hoʻokahi kanaka e halihali hoʻokahi ana, puka mai ia ma hope ma ke ʻano he ʻano manaʻo, ʻaʻole ma ke ʻano he ʻike. ʻAʻole pono ʻolua e mālama pū i nā mea a pau. Nui ka poʻe e mālama nei i ʻekolu ipu, hoʻokahi no kēlā me kēia a hoʻokahi like, a ʻike lākou he mea hoʻomālie nā ipu kaʻawale no ka hālāwai, ʻaʻole he mea hoʻoulu, no ka mea, he palena ka ipu pilikino, a ʻo nā palena, hoʻomaʻalahi lākou i ke kamaʻilio like.
ʻO kēlā me kēia ʻano, e ʻae i hoʻokahi mea ma ka hālāwai mua: ka helu i ʻoi aku, a laila haʻi ʻoe i kāu hoa ma mua o ka hoʻolilo ʻana, ʻaʻole ma hope. E koho kiʻekiʻe iki i noi ʻole ai kekahi o ʻolua i ka ʻae no nā meaʻai, a haʻahaʻa iki i puka ʻole mai ai kekahi mea me ka pūʻiwa. ʻO ia helu hoʻokahi, i ʻae mua ʻia, ʻo ia ka mea e lilo ʻole ai ka hoʻolilo maʻamau i kamaʻilio i hoʻolālā ʻole ʻia e ʻolua.
Inā ʻoi aku ka loaʻa kālā o kekahi o māua?
A laila, e hoʻoholo leo nui pehea e hana ai nā hoʻokupu, hoʻokahi manawa, a e kākau i lalo, no ka mea, ʻaʻole ka helu ka hemahema ma ʻaneʻi. ʻO ka hemahema, ʻo ia ka mālama huna ʻana o kekahi i ka helu lanakila ʻoiai ke manaʻo nei kekahi ua pau ka hoʻoholo.
Nui nā hoa e koho ai i kekahi ʻano hoʻokupu like i nā uku like, i koe ai i kēlā me kēia kanaka kahi kālā ponoʻī like. He pane maikaʻi kēlā, ʻaʻole naʻe ʻo ia wale nō. ʻO ka mea koʻikoʻi aku, ua koho pū ʻia, ua ʻōlelo ʻia ma ka ʻōlelo maʻalahi, a ua nānā hou ʻia i ka wā e loli ai ka loaʻa kālā, ʻaʻole i waiho ʻia me ka mālie no ʻehā makahiki.
ʻO ka hapa lua o kēlā kamaʻilio, ʻaʻole ia i maopopo koke a ʻoi aku kona koʻikoʻi. ʻAʻole ka manawa o ka mea loaʻa haʻahaʻa he manawa emi kona waiwai. ʻO ka hālāwai e manaʻo ana ʻo ka loaʻa kālā o kekahi ka hoʻokupu maoli a ʻo nā mea ʻē aʻe he kōkua wale nō, ʻo ia ka hālāwai e hāmau mālie ana, a ʻo ka hālāwai kālā hāmau, ʻo ia ka mea e pau koke ana.
No ke aha ʻo ka uaki ka mea koʻikoʻi loa i loko o ka lumi
No ka mea, hoʻoneʻe ia i ka mana mai ʻolua a i ka papa ʻaina, a ʻo ia ka mea e hiki ai iā ʻolua ke hoʻomau i kēlā me kēia mahina.
ʻO ka uaki, ʻo ia hoʻi e pau ana ka hālāwai. ʻAʻohe kanaka pono e haʻi i ka pau, ʻo ia hoʻi, ʻaʻohe kanaka e ʻike ʻia me ka makemake e haʻalele. ʻO ia hoʻi he palena ko ka hola, a ʻo ka hola palena, ʻo ia ka mea a ʻolua e ʻae ai i kēia mahina aʻe, akā ʻo ke kamaʻilio kālā pau ʻole, aʻo ka poʻe e makaʻu a e hoʻopanee. Hana like ka papa hana no ke kumu like: ke hoʻoholo ka ʻano hālāwai i ka mea e ʻōlelo a me ka wā, ʻaʻole pono kekahi e lilo i mea nāna i kau i nā rula.
E holo he ʻumikumamālua manawa, a loli kekahi mea ʻoi aku ka waiwai ma mua o kekahi hoʻoholo hoʻokahi i loko. Pau ke kālā i ka lilo ʻana i mea kaumaha a ʻolua e halihali mau nei, a lilo ia i hālāwai a ʻolua e mālama ai. Hoʻokuʻu kēlā i ka nui o ka noʻonoʻo o kēlā Poʻalua maʻamau, no ʻolua ʻelua, a ʻo ka noʻonoʻo ka mea a ʻolua e hoʻolilo ai i ke ola a ʻolua e kūkulu pū nei.
Nā kumu
- Cornell Chronicle, The cost of silence: Financial stress mutes couples' communication
- The Gottman Institute, How to Have a State of the Union Meeting
- The Gottman Institute, Talking About Finances: A Touchy Topic Made Easier for Couples