Ua hōʻea mai kekahi hoʻopiʻi uku ma ka Pōʻahā a he mea maikaʻi ia. Ua noi pololei ʻoe, ua mākaukau kāu mau hōʻike, a ua neʻe ka helu. Ma ke kaʻa hoʻi i ka home, ke helu nei ʻoe no ka hoʻopiʻi hou aʻe, a ʻaʻole ia he hemahema. ʻO ia ka mīkini like i hoʻopuka mai i kēia hoʻopiʻi, a manaʻo ʻoe e mālama iā ia e holo ana no kekahi iwakālua makahiki hou.
Ma waena naʻe o ke ala a me kou alanui, puka mai kekahi nīnau mālie aʻe. ʻAʻole ʻo ka nīnau inā ua lawa ka hoʻopiʻi, he ʻatikala ʻokoʻa a liʻiliʻi kēlā. ʻO ka nīnau kēia: no ke aha maoli ka helu?
Kūkulu ʻia ka hapa nui o nā ʻoihana e kūʻai i ʻelua mea. ʻO ke kālā ka mea mua. ʻO ke kūlana ka lua. Aia ke kolu o ka mea e noho ana ma lalo o lāua ʻelua; ʻaʻole i ʻōlelo leo nui ka hapa nui o nā kānaka iā ia, a ʻo ke kapa ʻana iā ia ka mea e lilo ai kekahi iwakālua makahiki hou o ka hoʻoikaika i mea e ulu ai, ʻaʻole i mea e pinepine wale ai.
He aha maoli ke kolu o ka mea?
ʻO ke kālā ka mea mua, ʻo ke kūlana ka lua, a ʻo ke kolu o ka mea, ʻo ia kāu mea e hana mau ai ke mālama ʻia lāua ʻelua. ʻAʻole ia he hana leʻaleʻa a ʻaʻole ia he hoʻolālā hoʻomaha ʻoihana. ʻO ia ka pane i ka nīnau: he aha ka mea a ke kālā e kūʻai ai, a no wai ke kūlana e hoʻolilo ʻia ai, i kākau ʻia ma ka ʻōlelo hoʻokahi pōkole e hiki ai ke ʻōlelo leo ma loko o ka pahu piʻi.
He mea maoli nā mea mua ʻelua, ʻaʻohe mea ma ʻaneʻi e hōʻole ana. Kūʻai ke kālā i nā koho, a ʻo nā koho ke ala e pau ai ka hoʻoholo ʻana ma ka makaʻu. Kūʻai ke kūlana i ka hiki: ka hālāwai e komo ai ʻoe, ke kelepona e hoʻihoʻi ʻia mai, ka lumi e hoʻoholo ʻia ai kekahi mea e pili ana iā ʻoe me kou hele ʻole. Pono ke hoʻoikaika no lāua ʻelua. He mau mea hana nō hoʻi lāua, a ʻo ka mea hana ʻaʻohe mele i hāʻawi ʻia iā ia, lilo mālie ia i papa helu kiʻi.
Kuhikuhi ka noiʻi i ke ala like, ʻaʻole i ke aʻo maʻamau no ke kālā. Ua ʻike ʻo Killingsworth, ʻo Kahneman a me Mellers e piʻi mau ana ka ʻoluʻolu o ka noho ʻana me ka loaʻa kālā no ka hapa nui o nā kānaka, ʻaʻole ia e pālahalaha ma kekahi uku kupanaha; a ʻo ia hoʻi, ʻaʻole ʻoiaʻiʻo ka ʻōlelo kaulana ʻaʻole e hauʻoli aʻe ʻoe me ke kālā hou. Eia ka ʻoiaʻiʻo: pane ke kālā hou i kekahi nīnau ʻaʻole ʻoe i nīnau ai inā ʻaʻole ʻoe i hoʻoholo i kona kumu. ʻO ke kolu o ka mea, ʻo ia kēlā hoʻoholo, i hana ʻia hoʻokahi manawa, ma ke kākau ʻana, ma mua o ka hōʻea ʻana mai o ka hoʻopiʻi hou.
E lilo anei kaʻu mau mea mua ʻelua ke kapa au i ke kolu?
ʻAʻole, a ʻo ka poʻe hopohopo loa e pili ana i kēlā, ʻo lākou pinepine ka poʻe e kōkua nui ʻia. ʻAʻole e hoʻohaʻahaʻa ke kolu o ka mea i ka pahu hopu, hoʻokūpono ia i ke kuhikuhi; a ola ka hoʻoikaika i kuhikuhi ʻia i nā makahiki e make ai ka hoʻoikaika hopohopo.
Wehewehe ka mea nāna i hoʻokumu iā KEEP CALM, ʻo Kaʻohele Carlos, i kona holo ponoʻī ma nā hapa ʻelua. Ua hoʻoikaika ʻo ia i kona ola holoʻokoʻa no kāna mea i makemake ai, a ua loaʻa iā ia nā ala e noho mālie ai i loko o ia mea. He kaumaha ko nā hapa ʻelua. ʻAʻole ka maluhia ka makana ma ka piko o ka piʻina; ʻo ia ka mea i hiki ai ke ola i iwakālua makahiki o ka makemake nui, a ʻo ia ke kumu e kū mau ana ʻo ia me ka pōloli i ka wā i hōʻea mai ai ka mea hou.
ʻO ia ka hoʻopaʻa maoli, a paʻa nō ia i ka Pōʻalua maʻamau. Na ka makaʻu e ʻae ai nā kānaka i ka mea hāʻawi mua, e haʻalele ai i ka papahana paʻakikī i ka mahina ʻahā, a e kuhihewa ai i ka neʻe he holomua. ʻO ka mea i kākau i kona kolu o ka mea, kūkākūkā mālie aʻe ʻo ia, kali maikaʻi aʻe, a hiki iā ia ke ʻike i ka manawa kūpono mai ka mea hoʻokāhāhā, me ka lilo ʻole o hoʻokahi pule. ʻAʻole ke kolu o ka mea he pale wikiwiki. He hoʻokele ia.
Pehea wau e loaʻa ai i koʻu me ka hoʻomaha noʻonoʻo ʻole a me ka hōʻike ninaninau ʻole?
E pane i ʻekolu nīnau ma ke kākau ʻana, ma ka noho hoʻokahi, ma kahi o iwakālua minuke. He aha ke kumu o ke kālā, ma ka lālani hoʻokahi, ʻaʻohe helu i loko. No wai ke kūlana i kuhikuhi ʻia ai. A he aha ka mea e pono mau ana ke mālama ʻia lāua ʻelua.
E lawe hoʻokahi i kēlā me kēia manawa.
He aha ke kumu o ke kālā. ʻAʻole ka nui, ʻo ke kumu. He pane kēia: "ʻAʻole loa e noi hou kekahi o koʻu ʻohana i ka mea hoʻolimalima hale i kekahi mea." He heluna papa kiʻi wale nō ʻo "ʻElua miliona kālā." Inā he helu ko kāu lālani, ua wehewehe hou ʻoe i ka mea hana ma kahi o ke mele.
No wai ke kūlana i kuhikuhi ʻia ai. Kuhikuhi mau ʻia ke kūlana i kekahi. I kekahi manawa he kula ʻoihana, i kekahi manawa he luna kahiko, i kekahi manawa hoʻokahi makua. ʻAʻole he hoʻopiʻi ke kapa ʻana i ka lehulehu, he nānā pono ia. Haʻi ia iā ʻoe inā ʻo ia ka lehulehu āu e koho hou ai i kēia lā; a he nui nā kānaka mākaukau e ʻike ana ke kuhikuhi nei lākou i kekahi lumi a lākou i haʻalele ai he ʻumi makahiki i hala.
He aha ka mea e ola ana ke mālama ʻia lāua ʻelua. E noʻonoʻo i ke kālā i mālama ʻia a me ke kūlana i mālama ʻia. Hōʻea mai nō ke kakahiaka ʻapōpō. He aha kāu e hana ai me ia? ʻO ka mea e kū ana ke wehe ʻoe i nā mea mua ʻelua, ʻo ia ke kolu o ka mea; a he liʻiliʻi, he kikoʻī a he paʻakikī aʻe ke ʻōlelo leo nui ma mua o ka manaʻo o nā kānaka.
Loaʻa iā ʻoe kekahi ʻōlelo ʻaʻole ʻoe i kākau ai ma mua. E hoʻopōkole ma lalo o ka ʻumikūmālima huaʻōlelo a e mālama ma kahi kino maoli, no ka mea ʻo ka polokalamu memo kahi e poina ai nā ʻōlelo.
Inā he kanaka wale nō ke kolu o ka mea?
A laila he pane maoli kāu, a ʻoi aku kona paʻa ma mua o ka hapa nui o nā kumu nui. He kolu o ka mea kūpono ʻo "Ka mea aʻu e hana nei no nā kānaka hiki iaʻu ke kapa i ka inoa," ʻaʻole ia he pani palupalu, no ka mea hōʻea mai ia me kekahi papa inoa, a hiki ke hoʻohālikelike ʻia kekahi papa inoa me ke kalena.
ʻO ia hoʻi ka pane me ke ala hōʻike lōʻihi loa ma hope ona. Ua hahai ka Harvard Study of Adult Development i ka pūʻulu like no kahi kokoke i kanawalu makahiki, a ʻo ka mea a kona luna e hoʻi mau ai, ʻo ia ka maikaʻi o nā pilina kokoke o ke kanaka, ʻoi aku kona wānana ʻana i kona olakino ma ke kanawalu makahiki ma mua o kona kolesterola.
Eia ka hapa e hoʻokaʻawale nei i kēia mai kēlā me kēia ʻano "hoʻihoʻi ma hope" o ka manaʻo like. Waiho pinepine ʻia ka lokomaikaʻi ma ke ʻano he mea e hana ai ke mālama ʻia ke kālā a me ke kūlana: ka hui makana, ka noho papa alakaʻi, ka mokuna hope o ka puke. Ma ka hana maoli, ʻo ia pinepine kekahi o nā mea i mālama iā lāua. Haʻi pololei ʻo Kaʻohele Carlos ma kāna mau ʻōlelo ponoʻī, he moʻolelo o kona iwakālua makahiki ponoʻī, ʻaʻole he kānāwai no kekahi kanaka ʻē. ʻO kekahi mea huna o kona holomua, wahi āna, ʻo ia ka hoʻihoʻi ʻana a me ka hana manawaleʻa, e ʻimi mau ana i nā manawa e aʻo ai, e hoʻomaʻamaʻa ai, e ʻōlelo aʻo ai, e hāpai ai, e mahalo ai a e kākoʻo ai i nā kānaka o kona wahi; a he pāʻumi ka ikehu maikaʻi a me ke kākoʻo i hoʻi hou mai iā ia.
E nānā i ka mea i loko ʻole o kēlā ʻōlelo. ʻAʻohe kumu nui, ʻaʻohe pila kālā, ʻaʻohe ʻahaʻaina. ʻEono hana maʻamau ia, a loaʻa kēlā me kēia i kēia pule ma kēlā me kēia pae loaʻa kālā.
- E haʻi i ka inoa o kekahi ma loko o kahi lumi ʻaʻole ʻo ia i laila.
- E mahalo i hoʻokahi mea kikoʻī ma ka lehulehu, i mua o ka poʻe nui iā lākou.
- E hoʻolauna i ka mea hiki iā ʻoe ke mālama iā ʻoe iho.
- E aʻo aku i ka mea āu i ʻike ai.
- E hāʻawi manawaleʻa i ka mākau i uku ʻia ai ʻoe, ʻaʻole i kou mau hola wale nō.
- E kākoʻo i kekahi i noi ʻole a ʻaʻole loa e ʻike.
ʻO ia loaʻa ke kumu holoʻokoʻa e holo ai kēia ma ka piʻina, ʻaʻole ma hope mai.
Inā he poʻe kānaka kou kolu o ka mea, e kākau i ʻekolu inoa. Ua lawa ʻekolu no ka maoli, a ua liʻiliʻi hoʻi e ʻoiaʻiʻo mau ai i kēlā makahiki aʻe.
He mea hana ka helu, a loaʻa iā ia kekahi hana i kēia manawa
E kiʻi i ka hoʻopiʻi uku hou aʻe. ʻAʻole kēlā he kūʻē i kēia mau mea, ʻo ia ke kumu o kēia. ʻO ka mea i ʻike i ke kumu o ke kālā, noi mālie aʻe ʻo ia no ka mea hou aʻe, paʻa lōʻihi aʻe ʻo ia i ke kumu kūʻai, a hiki iā ia ke haʻalele i ka hāʻawi ʻino me ka lilo ʻole o hoʻokahi mahina i ke kānalua.
ʻO ka mea e loli ai, ʻo ia ke kaʻa hoʻi i ka home. Holo mau ka helu ʻana no ka helu hou aʻe, a i kēia manawa holo ia i kekahi mea hiki iā ʻoe ke ʻōlelo ma ka ʻōlelo hoʻokahi i ke kanaka aloha iā ʻoe. ʻO ia ke ʻano manaʻo nui e holo mau ana ma hope o ʻumi makahiki. ʻAʻole ke kumu ʻoiaʻiʻo e hana ai ʻoi aku ka naʻauao o ka makemake liʻiliʻi. ʻO kēia: ola lōʻihi aʻe ka makemake i kuhikuhi ʻia, a ʻo ke ola lōʻihi ke ala e puka mai ai nā helu nui i ka manawa mua.
Nā kumu
- Proceedings of the National Academy of Sciences, Income and emotional well-being: A conflict resolved
- Harvard Gazette, Good genes are nice, but joy is better