Ìfàradà Pẹ̀lú Ìdánìkanwà

Ó lè gún ọ nínú ogunlọ́gọ̀. Àjọyọ̀ kan tí o mọ gbogbo ènìyàn, oúnjẹ alẹ́ ẹbí, ìfọ̀rọ̀wérọ̀-ẹgbẹ́ tí kì í dáwọ́ ríró, síbẹ̀ ìmọ̀lára òfo yẹn pé o wà ní ìta dígí, tí o ń wò. Ìyẹn ni ohun àjèjì nípa ìdánìkanwà. Kì í ṣe nípa iye ènìyàn tó wà ní àyíká rẹ ní tòótọ́. Ó jẹ́ nípa bóyá o nímọ̀lára pé ẹnikẹ́ni nínú wọn mọ̀ ọ́.

Nítorí náà jẹ́ kí a kọ́kọ́ ṣe àlàyé ohun kan, nítorí pé ìdàrúdàpọ̀ náà ń mú gbogbo nǹkan le láti rù.

Ìdánìkanwà àti wíwà-nìkan kì í ṣe ohun kan náà

Wíwà nìkan jẹ́ òtítọ́. O lè ka. Kò sí ẹnìkan nínú yàrá náà.

Ìdánìkanwà jẹ́ ìmọ̀lára, kì í sì í tẹ̀lé ìṣirò náà. Àwọn olùwádìí ṣàpèjúwe rẹ̀ bí àlàfo láàrin ìsopọ̀ tí o fẹ́ àti ìsopọ̀ tí o ní. Àwọn ènìyàn kan ń gbé ní ìdùnnú fúnra wọn tí wọn kì í sì í sábà nímọ̀lára ìdánìkanwà. Àwọn mìíràn máa ń nímọ̀lára rẹ̀ gógó jù nínú ilé tó kún. Bí oníṣègùn-ọpọlọ Cleveland Clinic kan ṣe sọ ọ́, ẹni tó ní ìbátan-àjọṣe díẹ̀ lè má nímọ̀lára ìdánìkanwà rárá, nígbà tí ẹni tí àwọn ènìyàn yí ká lè ní ìrora rẹ̀.

Ìyàtọ̀ yẹn ṣe pàtàkì nítorí ìdí tó wúlò. Bí ìdánìkanwà bá jẹ́ ìṣòro nọ́ḿbà nìkan, àtúnṣe rẹ̀ ni láti kún kàlẹ́ńdà rẹ. Ṣùgbọ́n o lè dí tí o sì ṣì ń pa ebi fún ìjíròrò gidi kan. Ohun tí o ń sọ nù sábà kì í ṣe ènìyàn sí i. Ó jẹ́ ìmọ̀lára rírí láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn tí o ní.

Ìdí tí ó fi ń dùn tó báyìí

Ohun kan tó lè gba ìtìjú kúrò nìyí. Ìdánìkanwà yẹ kí ó rí lára burúkú.

A kọ́ wa fún ara wa. Fún ọ̀pọ̀ jù ti ìtàn ọmọnìyàn, gígé kúrò nínú ẹgbẹ́ jẹ́ ewu gidi, nítorí náà ara wa ṣe ìdàgbàsókè ìdágìrì kan fún un, gẹ́gẹ́ bí ó ṣe ṣe ìdàgbàsókè ebi láti jẹ́ kí a máa jẹun. Ìdààmú náà ni ìdágìrì tó ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀. Ó ń fa àfiyèsí rẹ síhà ìsopọ̀ nítorí pé ìsopọ̀ ló mú àwọn baba ńlá wa wà láàyè.

Ìdágìrì yẹn tún ń farahàn nínú ara rẹ, ìdí nìyẹn tí èyí kò fi jẹ́ ìṣòro rírọ̀, àṣàyàn. Nígbà tí ìdánìkanwà bá dúró pẹ́, ìpele cortisol rẹ, homonu wàhálà kan, máa ń dúró ní gíga. Pẹ̀lú àkókò ìwọ̀-àti-fífà yẹn ní àsopọ̀ pẹ̀lú ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ gíga sí i, ìṣòro ọkàn, àjẹsára aláìlera, ìsoríkọ́, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ní ọdún 2023 Olórí Oníṣègùn ti Amẹ́ríkà tilẹ̀ pe ìdánìkanwà àti ìpínyà ní àjàkálẹ̀-àìsàn ìlera gbangba, ó ṣàkíyèsí pé àìní ìsopọ̀-àjọṣe lè rù ewu sí ìlera rẹ ní ìwọ̀n sìgá púpọ̀ ní ọjọ́ kan. O kò ṣe àṣejù. Ara rẹ ń pa àmì mọ́.

Ìyípadà ìkà kan tó tọ́ láti dárúkọ wà, sì bẹ́ẹ̀, nítorí pé ó ṣàlàyé ìdí tí ìdánìkanwà fi lè lẹ̀ mọ́ ni tó. Nígbà tí a bá ti nímọ̀lára àyọsílẹ̀ fún ìgbà díẹ̀, ọpọlọ wa ń bẹ̀rẹ̀ sí wá ìkọ̀sílẹ̀ sí i. A ka ìdáhùn ìfọ̀rọ̀ránṣẹ́ tó lọ́ra bí ẹ̀rí pé kò sí ẹni tó bìkítà. A kọ ìpè-sílẹ̀ nítorí pé, ní jíjìn, a retí láti nímọ̀lára bí àjèjì lọ́nàkọnà. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìṣe ìdáàbò kékeré wọ̀nyẹn ní ìtumọ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan sì ń fún àyíká náà ní wíwọ́ lọ́nà ìdáké. Bí o bá ti ń fàsẹ́yìn láìmọ̀ọ́mọ̀, o kò bàjẹ́. O ń dáhùn ní pàtó bí ètò iṣan-ara tó ní ìpalára ṣe ń dáhùn.

Àwọn ọ̀nà kékeré padà síhà ènìyàn

Ìfẹ́-ọkàn nígbà tí o bá dáwà ni láti dúró. Dúró títí o ó fi rí lára bí ara rẹ sí i, títí o ó fi ní agbára sí i, títí ẹnìkan yóò fi kọ́kọ́ fọwọ́ kàn. Òtítọ́ líle ni pé dídúró sábà máa ń mú u jinlẹ̀ sí i. Ìsopọ̀ máa ń wá láti ṣíṣe ohun kékeré kan kí o tó ṣetán, kì í ṣe lẹ́yìn.

Kò sí ọ̀kankan nínú èyí tó tẹ̀lé tó nílò ìyípadà ìwà-ènìyàn. Yan ọ̀kan. Dán an wò lẹ́ẹ̀kan.

1. Fọwọ́ síhà okùn àtijọ́, kì í ṣe tuntun. Bíbẹ̀rẹ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ ń rẹni. Ó rọrùn púpọ̀ láti fi ìfọ̀rọ̀ránṣẹ́ ránṣẹ́ sí ẹni tí o ti fẹ́ràn tẹ́lẹ̀ ṣùgbọ́n tí o ti yẹra kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀. "O wà lọ́kàn mi lónìí, báwo ni o ṣe wà?" ti tó. Ọ̀pọ̀ ènìyàn, ó wá rí pé, inú wọn ń dùn lọ́nà ìdáké láti rántí wọn. Harvard Health ṣe èyí ní ìmọ̀ràn rẹ̀ pàtàkì: ọ̀nà tó rọrùn jù jáde kúrò nínú ìdánìkanwà sábà jẹ́ jíjinlẹ̀ àwọn àjọṣe tí o ti ní tẹ́lẹ̀.
2. Mú u di ohun dúró-ṣinṣin. Ìfọwọ́kàn ẹ̀ẹ̀kan dára, ṣùgbọ́n ìdánìkanwà máa ń jẹun jù nígbà tí ìbáraẹnisọ̀rọ̀ bá ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ìpè ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀gbọ́n tàbí àbúrò. Rírìn oṣooṣù pẹ̀lú ọ̀rẹ́. Ìfọ̀rọ̀ránṣẹ́ "káàárọ̀" tí ẹ̀yin méjèèjì kàn ń fi ránṣẹ́. Fi sórí kàlẹ́ńdà kí ó má bàa sinmi lórí kí o nímọ̀lára ìtara, nítorí pé ní àwọn ọ̀sẹ̀ kan o kì yóò ní.
3. Pààrọ̀ ìjinlẹ̀ fún ìṣẹ̀dá. Nígbà tí o bá bá ẹnìkan sọ̀rọ̀, gbìyànjú láti béèrè ìbéèrè gidi kan kí o sì gbọ́ ìdáhùn ní tòótọ́, dípò pípààrọ̀ àbámọ̀. "Báwo ni o ṣe wà, ní tòótọ́?" ń ṣí irú ìlẹ̀kùn ọ̀tọ̀ ju "Báwo ni iṣẹ́?" lọ. A kọ́ ìsopọ̀ nínú àwọn àkókò tí a fi gba ara wa láàyè láti jẹ́ kí a mọ̀ wá díẹ̀.
4. Sọ ọ̀pá-ìdiwọ̀n sílẹ̀ lóòótọ́. O kò nílò ọ̀rẹ́ tó dára jù ní ọjọ́ Ẹtì. Ìjíròrò pẹ̀lú onítajà-kọfí, kíláàsì yoga déédéé, ọ̀nà-yíká ìrìn-ajá kan náà níbi tí o ti ń mì orí sí àwọn ojú kan náà, àwọn ìbáraẹnipàdé fẹ́ẹ́rẹ́, àtúntúnṣe wọ̀nyí jẹ́ oúnjẹ-ọkàn gidi, ìwádìí sì ń kà wọ́n. Wọ́n ń rán ètò iṣan-ara rẹ létí pé ayé kún fún ènìyàn ó sì jẹ́ ọ̀rẹ́.
5. Wúlò fún ẹnìkan. Ìrànlọ́wọ́ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìwòsàn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù fún ìmọ̀lára bí àjèjì, nítorí pé ó fi ọ́ sínú ohun kan. Ṣe iṣẹ́-àfọwọ́yọ̀ fún ète tí o bìkítà nípa rẹ̀. Fún aládùúgbò ní ọwọ́ kan. Ìsopọ̀ ń dàgbà lẹ́gbẹ̀ẹ́ nígbà tí ẹ̀yin méjèèjì bá tọ́ka sí iṣẹ́-àpapọ̀ kan.

Àkíyèsí kan lórí àwọn ìbòjú. Fóònù rẹ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ lóòótọ́, ìpè-fídíò pẹ̀lú ẹni tó jìnnà lágbára ju kò-sí-nǹkan rárá lọ, àwọn àdúgbò orí-ayélujára sì lè jẹ́ okùn-ìgbàlà, pàápàá bí ayé rẹ bá ti dín kù. Ṣùgbọ́n yíyí-kiri laláìṣe-nǹkan, wíwo àkójọ-àbùkù gbogbo ènìyàn mìíràn láìpààrọ̀ ọ̀rọ̀ kan, máa ń fi ọ̀pọ̀ ènìyàn sílẹ̀ ní ìdánìkanwà sí i. Àdánwò gboro náà ni bóyá o jáde lẹ́yìn tí o ti so pọ̀ pẹ̀lú ènìyàn lóòótọ́, tàbí kàn wò wọ́n.

Jẹ́ olóore-ọ̀fẹ́ sí ara rẹ sí i nígbà tí o wà nínú rẹ̀

Nígbà tí o bá ń tún apá ènìyàn ṣe, má ṣe gbàgbé àjọṣe rẹ pẹ̀lú ara rẹ, nítorí pé ìyẹn ni ohùn tí o ń gbọ́ jù.

Ìdánìkanwà ní ọ̀nà láti yí padà di ìkọlu-ara-ẹni. *Ohun kan gbọdọ̀ ti bàjẹ́ pẹ̀lú mi. Gbogbo ènìyàn mìíràn ti yanjú èyí.* Wọn kò. Nǹkan bíi ìdajì àwọn àgbàlagbà ròyìn ìdánìkanwà gidi, èyí túmọ̀ sí pé ìmọ̀lára pé ìwọ nìkan dáwà jẹ́, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ nígbà gbogbo, irọ́. Gbìyànjú láti bá ara rẹ sọ̀rọ̀ bí o ṣe yóò bá ọ̀rẹ́ kan tó jẹ́wọ́ pé wọ́n nímọ̀lára báyìí sọ̀rọ̀. O kì yóò sọ fún wọn pé wọ́n jẹ́ ẹni-ìyọnu. Wàá sọ fún wọn pé ó ní ìtumọ̀, àti pé ó lè yí padà.

Àwọn ìṣe ìtọ́jú kékeré tún ṣe pàtàkì, wọn kì í sì í ṣe àwọn èrè-ìtùnú. Gbé ara rẹ. Jáde sí ìta. Pa ètò kan mọ́ nínú àwọn ọjọ́ rẹ. Ṣe ohun gbáàtúù kan tí o gbádùn, kì í ṣe láti kún ihò náà, ṣùgbọ́n nítorí pé o tọ́ sí ìtọ́jú yálà ẹnìkan ń wò tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Jíjẹ́ ẹlẹgbẹ́ rere sí ara rẹ ń mú kí fífọwọ́ kàn àwọn ẹlòmíràn rí lára bí iṣẹ́-ìgbàlà díẹ̀.

Nígbà tó tóbi ju àkókò líle lọ

Ìdánìkanwà tó ń wá tó sì ń lọ jẹ́ apá kan jíjẹ́ ọmọnìyàn. Ṣùgbọ́n nígbà mìíràn ó jẹ́ irú tí kì í gbé, ó sì ràn án lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ náà.

Bí ìdánìkanwà bá ti balẹ̀ sínú ohun tó wúwo sí i, bí o bá ti sọ ìfẹ́ nù sí àwọn nǹkan tí o máa ń gbádùn tẹ́lẹ̀, bí o bá ń sùn jù tàbí díẹ̀ jù, bí ó bá le láti fojú inú wo pé nǹkan ń dára sí i, tàbí bí ìpínyà náà bá ti ń lọ̀ lọ́pọ̀ oṣù, ìyẹn tọ́ láti gbé wá sí ọ̀dọ̀ dókítà tàbí olùtọ́jú-ọpọlọ. Ìdánìkanwà àti ìsoríkọ́ sábà máa ń rìn papọ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan ń bọ́ èkejì, akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ sì lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti pín wọn níyà kí o sì tọ́jú ohun tó wà. Fífọwọ́ kàn fún irú ìrànlọ́wọ́ yẹn kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú kíkùnà nínú ọ̀rẹ́. Ó jẹ́ ìfẹ́-ọkàn rere kan náà tó ń mú kí o pe dókítà nípa ìrora tí kì í dáwọ́.

Bí ó bá tilẹ̀ ṣú débi tí o ti ń ronú nípa àìwà-níbí, jọ̀wọ́ má ṣe jókòó pẹ̀lú ìyẹn nìkan. Bá ẹnìkan sọ̀rọ̀ báyìí, ìlà-pàjáwìrì, dókítà, ẹnikẹ́ni tí o gbẹ́kẹ̀ lé. O ṣe pàtàkì ju bí ìdánìkanwà ṣe ń sọ fún ọ báyìí lọ.

Ìmọ̀lára náà yóò sọ fún ọ láti parẹ́. Ó ń purọ́, bí ebi ṣe ń purọ́ nígbà tó bá sọ fún ọ láti jọ̀wọ́ oúnjẹ. Ìlẹ̀kùn padà síhà ènìyàn kéré tó sì súnmọ́ ju bí ó ṣe rí láti inú yàrá onídánìkanwà náà. Sábà ó kàn jẹ́ ìfọ̀rọ̀ránṣẹ́ kan, tí a fi ránṣẹ́ kí o tó rí lára pé o ti ṣetán.

Àwọn orísun

• U.S. Department of Health and Human Services, Our Epidemic of Loneliness and Isolation: The Surgeon General's Advisory on Social Connection
• Cleveland Clinic, How Loneliness Can Impact Your Health
• Harvard Health Publishing, One Way to Combat Loneliness? Strengthen Relationships You Already Have
• Acta Biomedica (PubMed Central), The Complexity of Loneliness