Ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún kí o tó bẹ̀rẹ̀

O mọ ohun tí o fẹ́ sọ. O ti ṣe é ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ju bí ẹnikẹ́ni nínú yàrá náà yóò ṣe mọ̀ láé, iṣẹ́ tí ó wà lẹ́yìn rẹ sì jẹ́ òótọ́. Ní báyìí, o dúró sí àbáwọlé kan, ẹ̀gbẹ́ ìtàgé, àtẹ̀gùn, tàbí ọkọ̀ tí a dúró sí, ilẹ̀kùn sì fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún síwájú. Èyí ni àkókò tí ó yàtọ̀ jùlọ nínú gbogbo ètò náà. Gbogbo ohun tí o lè ṣe láti múra tán ti ṣe tán, síbẹ̀ àkókò kù lórí aago tí o ní láti kún.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn kì í kùn ún dáadáa. Wọ́n a máa tún ka àwọn àkọsílẹ̀ tí kò ní wọ orí wọn mọ́. Wọ́n a máa tún ṣe apá àárín tí kò tíì jẹ́ ìṣòro rí. Wọ́n a gbé fóònù, wọ́n a sì ka ohun kan tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí ń bọ̀. Kò sí ọ̀kan nínú èyí tí ó jẹ́ àléébù rẹ. Ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún tí a kò yàn sí iṣẹ́ kan ni, àkókò tí a kò yàn sí iṣẹ́ kan sì máa ń jẹ́ ti ohun yòówù tí ó ń pariwo jùlọ nínú orí rẹ.

Nítorí náà, fún un ní iṣẹ́ kan. Ìgbésẹ̀ mẹ́ta, ní ọ̀nà tí ó tọ́, lẹ́yìn náà o wọlé.

Kí ni kí n ṣe nínú ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún kí n tó bẹ̀rẹ̀?

Ṣe nǹkan mẹ́ta, ní ọ̀nà yìí: fa èémí jáde ju bí o ṣe fà á wọlé lọ, ẹ̀ẹ̀mejì; tún gbólóhùn ìbẹ̀rẹ̀ rẹ ṣe ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ lẹ́ẹ̀kan; lẹ́yìn náà, wa ojú mẹ́ta tòótọ́ kí o sì máa wò wọ́n. Ìlànà yìí a wọ inú ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún, ó sì ń mú nǹkan mẹ́ta tí ó lè ba ìṣẹ́jú àkọ́kọ́ rẹ jẹ́ kúrò, ìyẹn ni ọkàn tí ń sáré ṣíwájú ohùn rẹ, ìbẹ̀rẹ̀ ahoro, àti yàrá tí ó dàbí ògiri dípò ènìyàn.

Ìlànà náà ṣe pàtàkì ju bí ó ṣe farahàn lọ. Ara ní í kọ́kọ́ wá, nítorí o kò lè fi ọ̀rọ̀ sọ kí ètò kan balẹ̀ nígbà tí ó ń yára sí i síwájú. Gbólóhùn ìbẹ̀rẹ̀ ní í tẹ̀lé, nítorí ìbẹ̀rẹ̀ ni apá kan ṣoṣo nínú eré tàbí ọ̀rọ̀ yòówù tí àṣìṣe kan ti í pọ̀ sí i. Àwọn ojú ni ó gbẹ̀yìn, nítorí wọ́n ni ohun àkọ́kọ́ tí wàá nílò ní kété tí o bá bẹ̀rẹ̀, yíyàn wọ́n ṣáájú sì túmọ̀ sí pé o kì yóò máa wá ibi tí o máa wò nígbà tí o bá ń sọ gbólóhùn àkọ́kọ́ rẹ.

Kíyèsi ohun tí kò sí nínú àkọsílẹ̀ náà. Kò sí àṣẹ láti simi jẹ́ẹ́, kò sí ìgbìyànjú láti nímọ̀lára ohun mìíràn yàtọ̀ sí ohun tí o ń nímọ̀lára, kò sì sí àtúnyẹ̀wò tí ó gbẹ̀yìn fún ọ̀rọ̀ náà. Ìwọ kò ń gbìyànjú láti dé pẹ̀lú ìjafara. Ohun tí ìwọ ń gbìyànjú ni láti dé pẹ̀lú ọkàn rẹ lábẹ́ àkóso ara rẹ, ọ̀rọ̀ mẹ́wàá àkọ́kọ́ rẹ tí ó ti pinnu tán, àti ibì kan pàtó láti fi ojú rẹ sí.

Kí ni ó fi jẹ́ pé fífa èémí gígùn jáde máa ń mú ọ balẹ̀ yára ju èémí jíjìn wíwọ̀ lọ?

Nítorí pé bíbalẹ̀ máa ń ṣẹlẹ̀ ní ọ̀nà tí èémí ń jáde, kì í ṣe ní ọ̀nà tí ó ń wọlé. Fífa èémí wọlé máa ń gbé ìlù ọkàn ga díẹ̀, fífà á jáde sì máa ń mú kí ó rẹ̀ sílẹ̀, nítorí náà, èémí tí apá jíjáde rẹ̀ gùn ju apá wíwọlé lọ máa ń fi ìwọ̀ntúnwọ̀nsì náà sí ìhà ìsinmi láàrin àyíká díẹ̀, tí o bá gbà á gbọ́ tàbí tí o kò gbà á gbọ́.

Ọ̀nà tí ó yẹ láti kọ́ máa ń gba nǹkan bí ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. Fa èémí wọlé láti imú, fi ìfàjáde kúkúrú kejì kún èyí àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà jẹ́ kí èémí gígùn, ó lọ́ra jáde láti ẹnu títí ìwọ yóò fi ṣófo pátápátá. Ṣe bẹ́ẹ̀ ní ẹ̀ẹ̀mejì. Àwọn olùṣèwádìí ní Stanford ṣe àdánwò tí a ṣètò lọ́nà àyànfẹ́ tí ó ṣe àfiwé àwọn ìṣe ìmí mẹ́ta tí ọ̀kọ̀ọ̀kan gba ìṣẹ́jú márùn-ún pẹ̀lú ìṣàro ìṣọ́ra fún oṣù kan, èyí tí ó dojúkọ ìfàjáde èémí, tí wọ́n pè ní cyclic sighing, mú ìtẹ̀síwájú tí ó tóbi jùlọ wá sí ìmọ̀lára àti ìdínkù tí ó tóbi jùlọ nínú ìwọ̀n ìmí. Àtúnyẹ̀wò tí a ṣètò ní ọ̀nà tòótọ́ ti àwọn ìlànà ìmí lọ́ra kan tí ó gba ìwádìí mẹ́ẹ̀ẹ́dógún rí irú àbájáde kan náà: ìyípadà ìlù ọkàn tí ó pọ̀ sí i, ìyípadà sí apá tí ń mú ìsinmi wá nínú ìsòrí ẹ̀mí ara, àti ìròyìn ìṣọ́ra àti àkóso dípò oorun.

Apá tí ó gbẹ̀yìn yẹn ni ìdí tí ìgbésẹ̀ yìí fi yẹ ní àbáwọlé ju yàrá ìsùn lọ. Ìmí lọ́ra tí a ṣe lọ́nà yìí kì í mú kí o rọ̀ tàbí kí oorun máa ta ọ́. Ó ń mú kìkì orí ìdàrúdapọ̀ náà kúrò, ó sì ń fi agbára sílẹ̀ ní ipò rẹ̀, èyí tí ó jẹ́ pàápàá ìpààrọ̀ tí o fẹ́ ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún kí yàrá kan tó yíjú láti wò ọ́.

Ṣé kí n tún gbogbo rẹ̀ ṣe lẹ́ẹ̀kan sí i?

Rárá. Tún gbólóhùn ìbẹ̀rẹ̀ rẹ nìkan ṣe, ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, lẹ́ẹ̀kan. Àtúnṣe tí ó pé kúrún nínú ìṣẹ́jú méjì tí ó gbẹ̀yìn a lo ìrántí iṣẹ́ tí wàá tètè nílò, ó sì ń fún ọ ní àníyàn tuntun ní àkókò kan ṣoṣo tí o kò lè ṣe ohunkóhun nípa rẹ̀.

Ìyàtọ̀ kan wà, tí a lè díwọ̀n, láàrin bí àwọn tí ó gbọ́n àti àwọn tí kò gbọ́n ní iṣẹ́ ṣe ṣe ń lo èrò wọn, kì í sì í ṣe ìyàtọ̀ nínú ìgboyà. Nínú ìwádìí kan tí a ṣe lára àwọn agbábọ́ọ̀lù golf tí a ní kí wọ́n máa ronú sókè bí wọ́n ṣe ń ṣeré, àwọn agbábọ́ọ̀lù tí ó gbọ́n jùlọ ṣètò ìlù tí wọ́n fẹ́ lù ní ìpín 82 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ìlù wọn, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìpín 52 nínú ọgọ́rùn-ún fún àwọn tí kò gbọ́n tó bẹ́ẹ̀. Ìṣètò ni ríṣàyàn ohun kan, lẹ́yìn náà kí o ṣe é, èyí tí ó jẹ́ iṣẹ́ tí ó parí. Àtúnkàwé jẹ́ iṣẹ́ tí kò tíì parí, yóò sì fi ayọ̀ kún ìdákẹ́jẹ́ẹ́ yòówù tí o fún un.

O lè daakọ àbájáde náà láìsí dídaakọ ọdún ogún náà. Pinnu gbólóhùn àkọ́kọ́ rẹ ṣáájú, ọ̀rọ̀ fún ọ̀rọ̀, kí o sì máa ṣe àtúnṣe fún ìyẹn nìkan. Ìbẹ̀rẹ̀ tí ó dúró ṣinṣin máa ń ṣe nǹkan méjì tí ó wúlò ní àkókò kan náà. Ó máa ń mú ọ bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe kí ìmọ̀ràn rẹ tó padà wá pátápátá, ní kété tí o bá bẹ̀rẹ̀ ṣíṣe, ìyókù ọ̀rọ̀ náà máa ń rọrùn láti dé, nítorí pé o ń sáré lórí ọ̀nà tí o ti kọjá tẹ́lẹ̀ dípò bíbẹ̀rẹ̀ láti ojú-ìwé òfìfo níwájú àwọn olùgbọ́.

Níbo ni kí n wò nínú ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́wàá àkọ́kọ́?

Sí ojú mẹ́ta tòótọ́, tí a ti yàn kí ó tó bẹ̀rẹ̀. Mú ọ̀kan ní apá òsì, ọ̀kan ní àárín àti ọ̀kan ní apá ọ̀tún, kí o sì fi gbogbo gbólóhùn kan wo ojú ẹnì kọ̀ọ̀kan dípò kíkọjá ojú rẹ lórí gbogbo yàrá náà.

Yàrá tí o kò tíì wò jẹ́ èrò lásán, àwọn èrò lásán sì lè dẹ́rùbà ní ọ̀nà tí ènìyàn kọ̀ọ̀kan kì í ṣe. Ní àsìkò tí o bá ń bá ẹnì kan pàtó tí ó ń wò ọ́ padà sọ̀rọ̀, ìwọ̀n yàrá náà a dá dúró láti jẹ́ kókó ọ̀rọ̀. Mẹ́ta ni iye tí ó tọ́ nítorí pé ó bo ìbú ọ̀pọ̀ àyè, ó kéré tó láti rántí nígbà tí ìlù ọkàn rẹ bá ga, ó sì ń dá ọ dúró láti dúró pẹ́ẹ́ lórí ẹnì kan ṣoṣo tí ó ṣẹlẹ̀ láti kojú lápẹ̀tọ́pù rẹ̀ nítorí ìdí tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ọ.

Yan wọ́n láàrin ìṣẹ́jú-àáyá méjì àkọ́kọ́ lẹ́yìn tí o dé, kí o sì yẹra fún ẹni tí o fẹ́ jù lọ láti wú lórí. Yan ojú tí ó ṣí sílẹ̀ nìkan, nítorí pé o ń yá ìdúró ṣinṣin wọn fún ìbẹ̀rẹ̀ rẹ, kì í ṣe pé o ń wá ìtẹ́wọ́gbà wọn. Nínú ìpè fídíò, ìgbésẹ̀ kan náà a ṣiṣẹ́ pẹ̀lú kámẹ́rà àti àwòrán kékeré méjì: gíláàsì fún gbólóhùn àkọ́kọ́ rẹ, lẹ́yìn náà ènìyàn méjì tí ó hàn kedere, lẹ́yìn náà padà sí gíláàsì.

Kí ni tí ọwọ́ mi bá ń mì tí ẹnu mi sì gbẹ?

Méjèèjì jẹ́ ìdàrúdapọ̀ tí ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀, méjèèjì sì ní ìdáhùn ti ara. Gbọ̀n ọwọ́ àti ẹsẹ̀ rẹ le fún ìṣẹ́jú-àáyá márùn-ún níbi tí ẹnikẹ́ni kò ti lè rí ọ, lẹ́yìn náà mu omi kún ẹnu, kí o sì gbé e mì jẹ́ẹ́jẹ́.

Gbígbọ̀n náà jẹ́ okun tí kò tíì ná. Bí o bá dúró jẹ́ẹ́, tí o sì gbìyànjú láti tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀, yóò dúró sí ọwọ́ rẹ, yóò sì farahàn nínú ojú-ìwé àkọ́kọ́ tí o bá mú. Jẹ́ kí ó parí ní ibì kan tí kì í ná ọ ohunkóhun. Lẹ́yìn náà, yí èjìká rẹ padà sẹ́yìn àti sísàlẹ̀, nítorí pé ìdàrúdapọ̀ kan náà ń fà wọ́n sí etí rẹ, àyà tí a gbé sókè sì máa ń mú ohùn tín ju bí ó ṣe yẹ.

Ẹnu gbígbẹ jẹ́ ètò kan náà tí ń kó ohun àmúlò ká ibi. Omi a tọ́ ọ, gbígbé mì lọ́rọ̀ mọ̀ọ́mọ̀ sì jẹ́ àmì jẹ́ẹ́jẹ́ sí ara rẹ pé kò sí ohun tí ó ń lé ọ. Ṣe é kí o tó bẹ̀rẹ̀, kì í ṣe nígbà tí o bá ń sọ̀rọ̀, kí o sì fọwọ́ rọ̀ pẹ̀lú caffeine ní wákàtí kan ṣáájú, nítorí pé ó máa ń kún un sí ìlù ọkàn tí ó ti ń ṣe iṣẹ́ púpọ̀ tẹ́lẹ̀.

Lẹ́yìn náà, sọ gbólóhùn òótọ́ dípò irọ́. "Mo ti ṣetán" jẹ́ òótọ́, kò ní jà pẹ̀lú ohun tí o ń nímọ̀lára, ó sì ń darí agbára sí iṣẹ́ náà. "Ara mi dá" jẹ́ ọ̀rọ̀ tí ara rẹ fúnra rẹ̀ lè rí gbangba pé kì í ṣe òótọ́.

Ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún jẹ́ àṣà, kì í ṣe ìgbàlà

Ìdí tí o fi ní láti ní ohun tí wàá ṣe nínú àkókò yìí kì í ṣe pé o jẹ́ aláìlera. Ìdí ni pé o pinnu láti máa ṣe èyí, nínú àwọn yàrá tí ó tóbi jù, fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, àwọn tí ó sì máa ń wà nìdí ni àwọn tí ó fi mọ̀ọ́mọ̀ mú ìṣẹ́jú méjì tí ó gbẹ̀yìn di ohun tí kò fani mọ́ra.

Àṣà ni a lè ṣe léraléra ní ọ̀nà tí inú-dídùn kì í ṣe. Ẹnikẹ́ni lè dára ní ọjọ́ tí yàrá bá móoru tí wọ́n sì sùn dáadáa. Ohun tí ó máa ń mú iṣẹ́ dúró ṣinṣin ni níní ohun tí wàá ṣe nígbà tí yàrá bá tutù, tí ọkọ̀ òfurufú pẹ́, tí ẹni tí ó ṣáájú rẹ sì dára gan-an. Èémí méjì, gbólóhùn kan, ojú mẹ́ta. Ó ṣiṣẹ́ ní àbáwọlé, ní ibùdúró ọkọ̀ tàbí ní igun ìtàgé, ó sì rí bákan náà ní ọjọ́ tí o bá nímọ̀lára pé a kò lè dá ọ dúró àti ọjọ́ tí o kò bá nímọ̀lára bẹ́ẹ̀.

Ìgbésẹ̀ mẹ́ta yẹn tún wọ inú káàdì kan, káàdì nínú àpò rẹ sì borí ètò tí ó wà nínú orí rẹ nígbà tí aago bá dúró sí ìṣẹ́jú-àáyá àádọ́rùn-ún. Kọ tìrẹ sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kan, lẹ́yìn náà, dá dúró láti tún un kọ. Gbogbo kókó àṣà ni pé ìwọ ọjọ́ ọ̀la kò ní láti ronú.

Lẹ́yìn náà, lọ, kí o sì fẹ́ ẹ. Kò sí ohun kan níbí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú fífẹ́ẹ kéré sí i.

Àwọn orísun

• National Library of Medicine, Àwọn ìṣe ìmí kúkúrú tí a to létòlétò máa ń mú ìmọ̀lára sunwọ̀n, wọ́n sì ń dín ìdàrúdapọ̀ ara kù
• National Library of Medicine, Bí ìdarí ìmí ṣe lè yí ìgbésí ayé rẹ padà: àtúnyẹ̀wò tòótọ́ lórí àjọṣepọ̀ onímọ̀-ẹ̀mí àti ti ara nípa ìmí lọ́ra
• National Library of Medicine, Ẹ̀rí fún ìyàtọ̀ ipò ọgbọ́n nínú ìlànà èrò àwọn agbábọ́ọ̀lù golf nígbà ipò ìfúnpá gíga àti kékeré