Ua kūkulu ʻo ia i kekahi kaʻina hana i kona makahiki ʻelua ma ka hui, ua kākau ʻo ia i loko o hoʻokahi ʻauinalā, a ua aʻo ʻo ia i ʻehā kānaka. ʻEono makahiki ma hope mai, ua kapa hou ʻia ʻelua manawa, ua hōʻike ʻia ma ka wiki o loko ma ka inoa o kekahi āna i hālāwai ʻole ai, a e holo ana ma nā keʻena ʻehā me nā keʻena ʻelua i lohe ʻole iā ia. Ua ʻike wale ʻo ia i kēia, a ua hoʻolilo ʻo ia i pule huikau e hoʻoholo ana inā ua huhū ʻo ia a ua pau paha.
ʻO ka pane pololei, ua pau. ʻAʻole ʻo ka waiho ʻana, ʻaʻole ʻo ka nānā ʻole ʻia, ua pau, e like me ka pau ʻana o ka hana a ka mea kūkulu ke kū ka hale me ka ʻōlelo ʻole i ka ʻāmana. He hopena nui aʻe kēlā ma mua o ke koho ʻē aʻe, ʻo ia hoʻi kekahi mea me kona inoa i hoʻopaʻa ʻia a hiki ʻole i kekahi ke hoʻohana me ke kelepona ʻole mua iā ia. E pili ana kēia ʻatikala i ka hoʻolālā ʻana me ka manaʻo no ka hopena mua, no ka mea ʻo kēlā me kēia ʻōlelo aʻo ma luna o ka huaʻōlelo hoʻoilina, ke hoʻolālā mālie nei ia no ka hopena lua.
Pehea au e ʻike ai inā e ola koʻu hana me aʻu ʻole?
E wehe i kou inoa mai ia mea a e nānā inā hiki i kekahi ke holo iā ia i ka Pōʻakahi. Inā hilinaʻi ka pane ma luna o ka loaʻa ʻana ou, ua kūkulu ʻoe i ʻoihana ma mua o kekahi mea, a pau ka ʻoihana.
E hana maoli i ka hoʻāʻo. E koho i ka hana āu i haʻaheo nui ai i kēia makahiki a e nīnau i ʻekolu nīnau e pili ana. Hiki anei i kekahi malihini mākau ke hana i ia mea mai ka mea i kākau ʻia? Ua hoʻopaʻa ʻia anei ma kahi nā hoʻoholo āu e hana ai ma ka naʻau, ma ke ʻano he mau lula? Inā hāmau ʻoe no hoʻokahi mahina, he aha ka mea e pau, he aha ka mea e emi, a he aha ka mea e holo mau me ka loli ʻole?
Loaʻa i ka hapa nui o nā kānaka he pane ʻoluʻolu ʻole ma kekahi ʻano kikoʻī: ola ka mea i hana ʻia a make ka ʻike hana. Ola ka palapala a ʻo ke kumu i kūkulu ʻia ai pēlā, noho ia i loko wale o kou poʻo. ʻO kēlā ʻāwaha ke kumuhana holoʻokoʻa o kēia ʻatikala, a pani ia i loko o hoʻokahi ʻaoʻao kākau.
He mea nui anei inā ʻaʻole loaʻa iaʻu ka mahalo?
He liʻiliʻi kona koʻikoʻi ma mua o kona ʻano, a wehewehe ka helu ʻana i ke kumu. ʻO ka mahalo āu e pale ai, he mālama mau ia, a ʻo ka mālama, he kumukūʻai āu e uku mau ai.
ʻO kēlā me kēia mea i kūkulu ʻia e lawe i kou inoa, pono e pale ʻia: mai ka kapa hou ʻana, mai ka māhele ʻana, a mai ke kanaka nāna e wehewehe i loko o ka hālāwai me ka haʻi ʻole i kou inoa. Lilo kēlā pale i ka manaʻo i kēlā me kēia makahiki no ka lōʻihi o ke ola o ia mea, a puka ka manaʻo mai ka waihona hoʻokahi āu e hoʻohana ai e kūkulu i ka mea aʻe. ʻO kēlā me kēia mea i kūkulu ʻia e holo me kou inoa ʻole, lawe ʻia ia, kope ʻia, hoʻomaikaʻi ʻia a lawe ʻia i loko o nā hale ʻaʻole loa ʻoe e komo, a ʻaʻohe kumukūʻai iā ʻoe ma hope o ka lā āu i hāʻawi aku ai.
ʻO ka noiʻi a Kimberly Wade-Benzoni no nā hoʻoholo ma waena o nā hanauna, i hōʻuluʻulu ʻia ma Current Opinion in Psychology, ua ʻike ia he mea alakaʻi maoli a ikaika kupanaha ka makemake hoʻoilina: hāʻawi nā kānaka i kā lākou waiwai o kēia manawa no ka pōmaikaʻi o ka poʻe hiki ʻole ke hoʻihoʻi mai, ke ʻike lākou e mau ana kekahi mea o lākou. ʻO ka māhele hoihoi no ka poʻe makemake nui, ʻaʻole kēia he hoʻokaʻawale iā ia iho. Hana ia e like me kekahi ʻano makemake ponoʻī lōʻihi, a hoʻopuka ia i nā hopena paʻa aʻe ma mua o ke ʻano e helu mau ana i ka mahalo.
Pehea au e kākau ai i mea e hiki ai i kekahi ke holo?
Hoʻokahi ʻaoʻao, ma ke kaʻina e hana maoli ai ke kanaka, me nā hoʻoholo ʻekolu āu e hana ai i kēia manawa ma ka naʻau, i kākau ʻia ma ke ʻano he mau lula. ʻO ka māhele naʻau ka māhele paʻakikī hoʻokahi a ʻo ia wale nō ka māhele koʻikoʻi.
Hiki i kēlā me kēia kanaka ke helu i nā ʻanuʻu. ʻO ka mea i kākau ʻole ʻia, ʻo ia ke kumu e mua ai ke ʻanuʻu ʻehā ma mua o ke ʻanuʻu ʻekolu, ka mea āu e hana ai ke hewa ka mea komo, a ʻo ka lula hea āu e uhaʻi ai a ma lalo o ke kūlana hea. E kākau i kēlā mau mea. ʻO ia ka ʻokoʻa ma waena o ka palapala ʻaʻohe mea e hoʻohana a me ka ʻaoʻao hiki maoli i kekahi ke holo i ka Pōʻalua ʻino.
Aia kekahi uku e hiki koke mai ana. Ua ʻike nā mea noiʻi i hōʻike ʻia ma Memory and Cognition, ʻo ka poʻe i aʻo i ka mea me ka manaʻo e aʻo aku ma hope, ua hoʻomanaʻo lākou i ka nui aʻe a ua hoʻonohonoho maikaʻi aʻe lākou ma mua o ka poʻe i manaʻo no kekahi hoʻokolokolo. ʻO ke kākau ʻana i kāu hana no ka mea nāna e hoʻomau, waiho ia iā ʻoe ma kēlā kūlana pololei. E ʻike ʻoe i nā wahi ʻelua āu i hoʻokamani ai i loko o nā minuke iwakālua mua, a no laila he waiwai ke kākau ʻana i ka ʻaoʻao inā ʻaʻohe mea e heluhelu.
Iā wai au e hāʻawi aku ai?
I ke kanaka e hana mua nei i nā māhele ʻoluʻolu ʻole me ke noi ʻole ʻia. A laila e haʻi i kona inoa i loko o ka lumi kahi e hoʻoholo ʻia ai, no ka mea ʻo ka hāʻawi ʻana me ke kākoʻo ʻole, ʻaʻole ia he makana, he hana keu ia e hāʻule ana ma luna o kekahi ʻaʻohe mana e hana ai.
ʻO kēia ka hapa hana o ka hoʻoilina, a he kanaka ia, ʻaʻole he palapala. ʻElua neʻe i loko o ka hāʻawi ʻana a hana ka hapa nui o nā kānaka i ka mua wale nō. ʻO ka mua, ʻo ia ka hoʻoili: ka ʻaoʻao, ʻelua manawa e hana pū ai, hoʻokahi manawa e nānā aku ai iā lākou e hana ana me kāu ʻōlelo ʻole. ʻO ka lua, ʻo ia ka māhele lehulehu, ʻo ia hoʻi ka haʻi ʻana i ka lumi nona kēia mea i kēia manawa, ma ka inoa, ma ke alo o ka mea nāna e hoʻomalu i ko lākou manawa kūpono aʻe. ʻO ka "Na Priya kēia hana i kēia manawa," i haʻi ʻia i loko o ka hālāwai hoʻolālā, ʻoi aku kona waiwai iā ia ma mua o nā mahina ʻeono o ke aʻo ʻana, no ka mea hoʻohuli ia i kou hilinaʻi ʻia i kona kūlana, no ka wā mau, a he ʻehā huaʻōlelo wale nō kou lilo.
E hana i ka neʻe lua inā ʻoluʻolu ʻole, a ʻoi loa ke maikaʻi ka mea. ʻO ka naʻau i kēlā manawa, ʻo ia ka noho pili ʻana i kekahi mea holomua no hoʻokahi hapahā hou. ʻO kēlā hapahā, ʻo ia pololei ke ala e hoʻi ai kekahi mea paʻa i kāu ʻoihana pilikino. E haʻi i ka inoa, a laila e neʻe maopopo mai ke ala aku, a e ʻae i nā hoʻomaikaʻi hou e hiki mai me kāu ʻae ʻole ma luna.
Pehea inā lilo au i mea hiki ke pani ʻia ma muli o kēia hāʻawi ʻana?
ʻO ka lilo ʻana i mea hiki ke pani ʻia ma kāu hana o kēia manawa, ʻo ia ke kumu e loaʻa ai ka hana aʻe. ʻO ke kanaka hiki ʻole ke hoʻoneʻe ʻia no ka mea ʻaʻohe kanaka ʻē aʻe e hiki ke holo i kāna hana, ʻaʻole ʻo ia i palekana, ua paʻa ʻo ia, a ua uku ʻia ke kumukūʻai o ka paʻa ʻana i loko o nā lumi ʻaʻole loa ʻoe e kono ʻia ai.
ʻO Adam Grant, i kāna kākau ʻana ma Harvard Business Review no ka poʻe hāʻawi a me ka poʻe lawe, wehewehe ʻo ia i kekahi ʻano e puka mai ana i nā makahiki ma mua o nā pule: ʻo ka poʻe e hoʻolilo i ko lākou hoʻoikaika i ka hoʻomākaukau ʻana i nā kānaka ʻē aʻe, hōʻiliʻili lākou i ka nui kupanaha o ka lokomaikaʻi a me ka ʻike, a puka mai ia ma hope, ʻaʻole ma mua. Aia ke kōkua o ka helu pōkole i ka poʻe e hūnā ana. ʻAʻole pēlā ka helu lōʻihi, no ka mea piha ka lumi i ka hopena i ka poʻe e ʻike maopopo ana i kāu i hana ai no lākou.
E hoʻolālā no ia me ka manaʻo. Pono e paʻa kekahi inoa ʻaʻole ʻo kou i kēlā me kēia hana āu e mālama ai i ka pau ʻana o kona makahiki ʻelua, a pono e hiki iā ʻoe ke haʻi i kēlā inoa. ʻAʻole kēlā he haʻahaʻa. He hoʻolālā mākaukau ia no kekahi ʻumi makahiki o ka makemake nui.
Ke ʻano e holo mau ana
ʻO ka hoʻāʻo, inā hiki iā ʻoe ke hāʻawi aku i ka Pōʻalima. ʻAʻole inā makemake ʻoe, ʻaʻole inā kūpono ka manawa, akā inā aia ka ʻaoʻao, aia ke kanaka, a ʻike ka lumi i kona inoa. Inā ʻoiaʻiʻo lākou ʻekolu, ua kūkulu ʻoe i kekahi mea. Inā nalo kekahi o lākou, ua kūkulu ʻoe i kuleana hana, a ʻaʻole ola ke kuleana ma hope o ke kanaka nāna e hoʻopiha.
ʻAʻohe mea ma ʻaneʻi e ʻōlelo ana e makemake emi i ka mahalo. E lawe i ka mahalo i kona wā e hāʻawi ʻia ai, e kau ma kāu loiloi hana, e haʻi leo nui ma nā ninaninau. ʻO ka ʻokoʻa, aia ma waena o ka mahalo āu e hōʻiliʻili ai a me ka mahalo āu e kiaʻi ai, a hoʻokahi wale nō o lāua he manuahi. ʻO ka mea kūkulu e hoʻopau ana i kekahi ʻumi makahiki me ʻeono mea e holo ana i loko o nā lima o nā kānaka ʻē aʻe, ʻoi aku kona koi ma mua o ka mea e hoʻopau ana me ʻelua mea hiki ʻole i kekahi ke hoʻopā, a koe iā ia ka manaʻo e hoʻomaka ai i ka hiku.
E koho i ka hana āu i haʻaheo nui ai. E kākau i ka ʻaoʻao i kēia pule. A laila e ʻimi i ke kanaka e hana nei i nā māhele ʻoluʻolu ʻole, a e haʻi i kona inoa i loko o ka lumi.
Nā kumu
- Current Opinion in Psychology, Legacy motivations and the psychology of intergenerational decisions
- Memory and Cognition, Expecting to teach enhances learning and organization of knowledge in free recall of text passages
- Harvard Business Review, In the Company of Givers and Takers