Tegtal yu gaaw
- Box swiping into one short window.
- Suggest a real coffee within days.
- Count logging off as a win.
Ci lu bare dafay tàmbalee ni tuuti hëy. Jël nga sa telefon ngir def leneen, badiiseu app bi jàpp sa bët, te balaa nga dogal dara yaa ngi tall. Ay simili gannaaw bi nga teg telefon bi, dangay yég lu gën a bon tuuti li nga koy jële, te doo man a wax lu tax. Kenn baxagul. Dara xewul. Loolu mooy lu jege jafe-jafe bi. Dara du wéy di xew, ay yoon yu bare, te ci biir dara boobu lépp sa yaakaar day sew.
Yég boobu bu suufe, bu tàllaay, bu jege ñàkk yaakaar am na tur léegi. Nit ñi dañu koy tudde coonoy app bu séet, te dëgg la ba ñi xam-xam tàmbali koo natt. Ci gàttal: app yi war nañu doon yombal wut kenn, te ci ñu bare dañu leen defe ci lu wóradi lu gën a sonal.
Bu fii nga tollu, nekk nga ci mbooloo mu yaatu lool. Ci benn laaj bu réew mépp, Amerikaŋ yi jëfandikoo woon site walla app bu séet ci lu jamono dañu gën a génn ak naqar ci ëpp ak yaakaar. Lii du sa jafe-jafe. Naka la jumtukaay yii di doxe la.
Lu tax wutu mbëggeel di tàmbali mel ni ñaareelu liggéey
Xalaatal li app yi lay laaj dëgg-dëgg. Yaa ngi wër ay téeméeri xar-kanam, di natt ku ci nekk ci benn walla ñaari saa. Bind nga kàddu gu ubbeeku goo bind téeméeri yoon. Yaa ngi wéy di génn ñetti walla ñeenti waxtaan yu genn-wàll ci benn yoon, yu ëpp yi di suux ci noppi. Ñu boole la ak kenn, ba noppi ñu la bàyyi. Xaar nga. Am nga bataaxal bu dem fu mu manul. Tàmbaliwaat nga suba.
Loolu, ci tabaxam, dafa mel ni liggéeyu jamono. Te coono, ci anamu fajkat, ñoo ko njëkk a jàng ci liggéeykat yi: sonn gi, weddi gi, ak yég gu ñëw ni li ngay def du def dara. Ab mbooloo m'ay xam-xamkat ci Arizona State topp na lu jege juróomi téeméeri app-jëfandikookat yu séq ci fukk ak ñaari ayu-bés te gis na ne, ci digg-digg, sonnu nit ñi ak seen yég ne "lii du dox lu ma man def" dañuy yékkatiku bu ñu koy gën a def. Ñi ñëw te ñu yor xale njàqare, tiis, walla wéet ñoo ci gën a yég.
Am na ay yëf yu wér yuy la sonal, te dafay dimbali nga tudd leen.
Po bu limu am na njëg
Tànneef yu bare mel na lu baax. Su weesoo benn tolluwaay dafay bàyyi doon lu baax. Bu bépp xar-kanam nekkee benn ndënk sori bi ci topp, sa xel day dugg ci mbir mu njaay, di natt ak di teg tolluwaay te bañ a jàpp bu wér. Bépp tànneef bu ndaw tuuti la. Yaa ngi def ay téeméeri ci ñoom. Ci mujj gi dinga sonn te tànnuloo kenn.
Ci jigéen yu bare it, xël bi dafay dem beneen wàll. Pew gis na ne jigéen yi jëfandikoo woon app yi ci lu jamono dañu gën a bare ñi feeñe xël ci limu bataaxal yi ci góor yi, te wàll bu wér ci ñoom ne dañu faral di yég xël ci bare gi ñu leen di jox. Tànneef yu bare walla yëg yu bare, ñoom ñaar dañu lay tayal.
Weddi te du am kanam
Ghosting ab metit bu bees la. Waxtaan wu doon tàng day taxaw rekk, te doo xam mukk lu ko waral. Amul mujj boo man a wut, kon sa xel day bind mujj bi ci sa kaw, te xellu bi mu koy bind ci lu bare ci sa njariñ la. Ni benn psychologist bu Cleveland Clinic ko waxe, séet ci web ab jaasi bu ñaar-boor la: dafay ubbi jokkoo yu dëgg, te ci noppi mën na gaañ sa yég ci sa bopp.
Lii moo la war a jàpp. Tontuwuwul ci app benn ci firnde yi gën a ñàkk kóolute ci yaw yépp. Nit ñi dañuy réer ndaxte dañoo sonn, dañu dellu ci seen kilifa, xël gu leen seeni bataaxal, walla dañu doonul ñu takk-der. Faral na du àtte bi mu la mel ni mu nekk ci fukki waxtu ak benn ci guddi.
Wone du jeex mukk
Ab profil ndënk bu ndaw ngir la la yaw. Te yor ab profil bu doxul mooy nga nekk, ci benn anam bu suufe, ci wone. Tànn nataal yu jub. Wax bu neex te bañ a jafe. Jàng bataaxal yi ngir gis li ñu nëbb ci biir. Loolu galag la bu dëgg bu wéy ci sa xel, te mooy lenn ci lu tax tёj app bi faral di jaaxalul mel ni noflaay.
Naka ngay wéy di séet te mu bañ a jar la lu bare
Lii lépp du tekki bàyyi. Ci ñu bare app yi dañuy dëgg-dëgg jëme la fu baax. Jubluwaay bi mooy séet ci anam bu la du sotti ndànk. Ay yëf yu dëgg-dëgg di dimbali:
- Tёjal app yi ci ndab. Dogalal kañ ngay leen jëfandikoo ak kañ ngay leen bañ. Ñaar-fukki simili gannaaw reer, na mu mel, ba noppi telefon bi wàcc. Séet bu ubbeeku, bu duggu ci saa yu ñàkk liggéey yépp, mooy li koy soppi coono. Ndab dafay delloo la ci sa bés bu des.
- Njariñ ci bare, ci coobare. Doo war a wër ñépp. Boole ak ñu néew te dëgg-dëgg waxtaan ak ñoom. Waxtaan yu néew yu dëgg dinañu la wax lu ëpp, te dinañu la sonal lu néew, ci téeméeri kàddu yu ubbeeku yu dem fu mu manul.
- Jëmal ci dund gu dëgg gaaw. Bataaxal bu amul àpp mooy fu doole di jóge. Bu kenn di mel ni ku am yaakaar, xelalal kafe bu woyof walla wox ci ay bés. Dinga xam ci fukki simili ci jàkkaarloo li ayu-bés bu bataaxal manul a la wax, te dinga fële sa bopp lu néew ngir xam.
- Jëlal noppalu bu dëgg bu nga ko soxlaa. Dëddu ayu-bés walla weer du bàyyi. Topptoo la. Dindil app bi ci sa ekraan bu njëkk, walla génnal ci moom, te seetal naka sa xel di soppikoo bu ñu la natul bés bu ne. Nit ki jaadu dina fi ba nga dellusi.
- Bul jébbal sa njariñ ci benn badiise. Sa njariñ ni nit dañu ko saxal balaa nga defar profil, te ndab bu yeex du ko laal. Bu séet bi tàmbalee mel ni ab àtte ci yaw, loolu mooy firnde bu tёj app bi, du séet bu gën a metti.
- Bàyyil kàddu yu ubbeeku yu masin. Bu ngay copy-paste "salaam, naka sa week-end" ci ñépp, waxtaan yi dinañu mel ni liggéeyu masin ndaxte loolu lañu. Yónnee bataaxal yu néew te bàyyi bu ne mu tontu dëgg-dëgg nit ki, benn laaj bu dëgg ci lu nekk ci profilam. Waxtaan yu néew yu tàng dañuy sonal ci ëpp fukk yu ñu bind, te dañuy gën a dem fu sore.
- Amal dund bu app yi bokkul. Kaaraange bi gën ci coonoy séet mooy dund gu doy bu séet nekk benn lu baax ci biiram, du lu lépp tëdd ci moom. Ay xarit, liggéey boo bëgg, yaram buy yëngu, lu ngay jàng. Ñi di def ci li ci des ci seen dund dañuy jàppe weddi lu bañ a doon ci seen bopp, ndaxte seen njariñ ni nit dafa toog ci app bi di xaar ñu ko natt.
Yoon wu gën a woyof ngir waññ
Lu ëpp ci metit mi dafay jóge ci natt mbir mu jaaduwul. Bu ngay àtte bépp jamono ci ndax gis nga Ki, lu jege bépp jamono du njéex, te ci lu wóor dinga sonn. Jéemal natt lu ngay man a kontooroole. Ndax laaj nga kenn kuy mel ni ku am xol bu sedd? Ndax am nga benn waxtaan wu jub? Ndax génn nga bu nga ko waxee, te bañ a séet ci ñàkk yaakaar diirub waxtu? Yooyu ndam lañu. Danc leen ba ñu bare te doxin bi day bàyyi mel ni masin boo di wéy di ñàkk.
Dafay it dimbali nga fàttaliku ne app yi jumtukaay lañu, du dëkk bi. Benn yoon lañu ngir gis nit ñi, te dañu koy defe ngir mu téye sa xel diir bu gudd bu ëpp li la baax. Ay xarit dañuy wéy di jébbal ay xarit. Nit ñi dañuy wéy di gis seen bopp ci salle po, ci liggéeyu ndimbal, ci klaas bi, ci fête bi. Yiwal sa loxo ci app yi du yiwal sa loxo ci wut kenn. Mooy yaatal xaaj bi.
Kërook natt, ak naxe-mbóot bu càllala bu gaaw
Am na benn xeetu loraange bu dëllu bu app yi di def, te mu jëm ci naka lañu la jàngale gis nit ñi, ak sa bopp itam. Bu ñépp doonee benn saф ci nataal yu gën a rafet ak kàddu gu gawe, dangay tàmbali natt nit ni loo natte njaay. Dangay it tàmbali xalaat ne yaw itam ñu ngi lay natt noonu, te fu njariñ ni nit di gaañu la. Dinga tàmbali laaj ban ci say nataal moo "di dox," ndax sa bio dafa gawe, lu tax ki mel ni ku am xam-xam noppi. Ab anam bu doy waar, bu wéet, la ngir xalaat ci sa bopp, te app yi dañu koy xiir bépp bés ci lu suufe.
Faj bi du jéem a gën a def ci po bu natt. Mooy génn ci moom. Fàttalikul sa bopp, bu ne la ko soxle, ne profil dogu nit la. Nit ku am mbég, ku am xol bu sedd, ku am tuuti tekki-jafe, ku mat ci ñetti sagar mu manul a dugg ci juróom-benni nataal, te yaw itam. Yëf yi gën a am solo ci nit ñi du feeñ ci ndënk mukk.
Am na nax-mbóot bu ci séq bu jariñ a dëddu: xalaat ne ki jaadu war na la dal ci saa si, ne dinga xam ko ci nataal yi, ne mbëggeel bu dëgg dafay feeñu ci ñetti bataaxal yu njëkk. Yenn saa dafay am. Ci lu bare dafay ñàkk. Jokkoo yu bare yu am doole ci tàmbalee ci xar-kanam bu tàngul ak ñaareelu bés bu ñu jox ci njëkk-xam bu ndaw. Bu nga laaje càllala bu càllala ci ekraan, dinga romb nit ñu bare ñu doon la baax dëgg-dëgg, te bàyyi sa bopp ci roppiloyu-jën di wut yég bu format bi tabaxagul ngir joxe. Jox kenn benn waxtu bu yaatu, bu jàkkaarloo, faral na di léebëg bu gën a rafet, ci moom ak ci sa bopp itam.
Bu sonn gi delloo lu gën a diis
Coonoy séet, ci boppam, dafay yiwu bu nga noppaloo te soppi naka ngay jëfandikoo app yi. Yenn saa dafay jubbanti lu nekk ci suufam, te loolu jariñ a jàpp bu wér.
Bu xol bu sedd bi bañee yiwu bu nga tegee telefon bi, bu ngay jëfandikoo app yi ci anam bu la fexe te jafe a taxaw, walla bu weddi ci web di dal ci fu xóot te bàyyi la ci ñàkk njariñ walla ñàkk yaakaar ay fan, loolu dafa ëpp coonoy séet. Njàngat mu bokk mu doon topp coono ci jamono gis na it ne tiis, njàqare, ak wéet dañu koy dëgëral, lu tekki ne li gën a rafet nga man a def mooy topptoo yooyu ci lu jub. Waxtaan ak benn therapist du firnde ne dañu la daan ci séet. Ab yoon la ngir wóoral ne wut jokkoo du wéy di sotti ci sutura wàll yi jokkoo waree fees.
Te bu nga gisee sa bopp ci barab bu dëgg-dëgg lëndëm, fu ñàkk yaakaar gi di lu ëpp séet, damaa lay ñaan nga jokk ak nit koo wóolu walla fajkatu xel. Doo ko war a saafara sa kenn, te doo ko war.
App yi dinañu la wax ne tontu bi mooy benn ndänk gu gën a bare. Ci lu bare du dëgg. Ci lu ëpp tontu bi mooy nga xool asamaan gannaaw telefon bi, fàttaliku dund gi nga am, te bàyyi wut kenn mu doon lu ngay def jóge ci fees bu bañ a doon ci xiif.
Cosaan
- Pew Research Center, Yég yu séetkat yu web yu U.S.
- Cleveland Clinic, Tegoo ak Naqaru App bu Séet
- Liesel L. Sharabi, Paige A. Von Feldt & Thao Ha, Sonn te ba tey wéet: Maneef ci coonoy app bu séet ci jamono (New Media & Society)