Tegtal yu gaaw
- Make the goal small enough to keep on a bad day.
- Aim at the action you control, not the result.
- Choose a reason that genuinely matters to you.
Xalaatal ci mujju njëkkey yaram-wér bi nga defoon te téyewuloo. Xéy-na amuloon dara lu bon ci yaw. Am na lu bon ci njëkkey gi.
Ëpp ci ñoom dañu leen tabax ngir ñu daanu ci njëkk. Dañu réy lool, leerul, tegu ci woññ ci balã, te tegoo ci fulla, bu di ganesi bu ñu mënul a wóolu. Danga tàmbali cig dëgër. Ba noppee ayu-bés bu jafe di ñëw, danga bàyyi ay bés, te lépp di mel ni lu toj, kon danga ko bàyyi cig tekk. Loolu du gaaña ci jikko. Gaaña ci tabax la.
Xibaar bu baax mooy njëkkey mën nañu leen tabax bu gën a baax. Te gëstu ci lu di tax njëkkey yaram-wér téyu dafa leer bu jaaxal, ba mu di génne yaw.
Defal mu ndaw ba mu di neexadi
Njuumte bi gën a bare mooy jublu bu kawe. "Dinaa liggéeyal sama yaram bés bu nekk" walla "Dinaa ñàkk fukki livre weer wii" dafay mel ni lu am fulla. Waxtu-loo ngir naqar. Ndigëlu Mayo Clinic mooy safaanu am fulla: tànnal benn yëf bu ndaw bu ngay mën a def ci sa dund bu dëggu, sa liggéey, ak sa waa-kër, te tàmbali foofu. Du juróom-benni njëkkey. Benn.
Njëkkey bu ndaw bu di mel ni bu jege yomb bu bare mooy njëkkey boo di def ba ci ñetti weer. "Doxal fukki simili ginnaawu añ." "Ñaari waxtu doole ci ayu-bés." "Fittal juróomi simili laata nga nelaw." Yii duñu mel ni lu bare. Loolu mooy dëgg-dëgg li tax ñu di dox. Danga leen mën a téye ci bés bu bon, te bés yu bon ñooy saa yi ëpp njëkkey di dee.
Melo SMART bi, cig gàtt
Xéy-na dégg nga njëkkey SMART yi. Framework bi am na njariñ dëgg-dëgg bu nga jële ci ngëmm bu koorporatif bi. Mayo Clinic ak Cleveland Clinic ñoom ñaar dañu ko jëfandikoo, te dafay tekki lu wér (specific), lu ñu mën a natt (measurable), lu ñu mën a agsi (attainable), lu am solo (relevant), ak lu am waxtu (timely).
Ci baat yu leer, loolu dafay tekki:
- Lu wér. "Bëgg naa dox 6.000 tànkub ci bés" dafa gën "Bëgg naa gën a yëngu." Njëkkey yu leerul duñu la jox dara ngay def.
- Lu ñu mën a natt. Danga war a mën a xam ndax def nga ko. Tànkub, simili, waxtu, lépp lu ngay mën a waññ.
- Lu ñu mën a agsi. Tàmbalil fu nga nekk, du fu nga bëggoon a nekk. Cleveland Clinic dafay digal ku tàmbali mu jublu ci 6.000 tànkub laata muy wut 10.000.
- Lu am solo. Dafa war a taqoo ak bunt bu nga faal dëgg-dëgg, du bu nga defe ne dangaa war a faal.
- Lu am waxtu. Joxal ko benn barabu waxtu, te dammal versioŋ bu mag bi ci ay natu yu ndaw.
Bul ko def lu ëpp la ci war. Framework bi ab jumtukaay la, du ab natt. Point bi mooy soppi ab yéene mu doon lu wér lu ngay mën a def ëllëg.
Jublul ci jëf bi, du ci mujjantal bi
Fii mooy coppite bi di soppi lépp. Am na wuute ci diggante njëkkey mujjantal (outcome goal) ak njëkkey jëf (process goal). Njëkkey mujjantal mooy li ngay bëgg: ñàkk fukk ak juróomi livre, daw 5K, dugg ci tubéyu démb. Njëkkey jëf mooy jëf bi ci boppam: dox ñetti yoon ci ayu-bés, def sa liggéey doole ci talaata ak àjjuma.
Jafe-jafeu njëkkey mujjantal mooy doo ko yor bu mat. Sa diis, sa gaawaay, sa yaram bu di soppiku, kenn ci ñoom du tontu ci coono cig jub. Danga mën a def lépp bu baax te woññ bi dafa dox tuuti, ba njëkkey gi di mel ni gaaña bu du woon gaaña. Njëkkey jëf danga leen yor bu mat. Def nga dox bi walla defu ko. Te saa su nga ko defee, danga jotal benn ndam bu ndaw bu ñu mënul a weddi.
Ndam yu ndaw yooyu ñoo ëpp solo li ñuy mel. Bu nekk dafay tabax sa yég-yég ne yaa di ku koy def, te loolu mooy motóoru topptoo bu yàgg bu tekk. Tegal mujjantal bi ni ab boussole bu sori boo bëggee. Waaye jublal sa teg-xel bu bés bu nekk ci jëf bi.
Tànnal bunt bu doon bu yaw dëgg-dëgg
Am na beneen wàll, te xéy-na mooy bi gën a am solo. Gëstu bu topp nit ñi ci seen warloo yaram-wér gis na ne *lu tax* ci ron njëkkey gi dafay wax ndax dana yàgg. Nit ñi bunt bu biir di leen jëf, ñu koy def ndaxte yëngu bi ci boppam dafa leen neex, ndaxte dafay leeral seen bopp, ndaxte dañu bëggoon ku ñu doon ci bés yu ñuy yëngu, dañu wéy te gën a yég seen bopp. Nit ñi bunt bu biti, jëmm, walla njaxaan di leen jëf duñu wéy. Bunt yooyu dañuy sànku, te yóbbu aada bi.
Kon boo tegee njëkkey gi, toogal ak buntam ab saa. "Ngir mel benn anam ci benn xew" du faral a mucc. "Ndaxte dama gën a nelaw te gën a dal bu ma yëngoo" dafay faral a des. Benn liggéey doole boobu, ñaari carburant yu wuute. Benn dafay jeex.
Lii mooy wàll bi di takk yaram-wér ak dund bu dal, bu tekk. Yëngu bu ngay def ndaxte dafa la dalal dëgg-dëgg mooy yëngu boo di def ba ci ay at yu ñëw. Tabaxal njëkkey gi ci yég-yég boobu, du ci benn cate walla benn woññ.
Bu jaxee, te dana jax
Dinga ñàkk ay bés. Ñépp ñoo koy def. Njëkkey bu di toj bu nga jàllee benn liggéey doole dafa tar lool ci njëkk. Tabaxal xaar bi ngay ñàkk, te tànnal ci njëkk ne benn bés bu ñàkk benn bés bu ñàkk rekk la, du àtte.
Boo doon jéem a tàmbali yëngu te mënuloo dëgg-dëgg, du ndax kaléndiye bu fees waaye ndax diis walla sonn bu bañ a jóge, loolu jariñ na nga ko wax fajkat. Yenn saa yi li di mel ni jafe-jafeu warloo ab jafe-jafeu wér-gu-yaram walla ngoon la ci ron, te loolu dafa yelloo topptoo bu dëggu, du dolli coppar ci sa bopp. Te soo amee jàngoro xol, gaañu-gaañu, walla beneen jafe-jafeu wér-gu-yaram, laajal fajkat laata ngay yokk. Ndigël bu ndaw bu nga téye ci sa bopp, bu nga defal bunt bu nga gëm, dana la yóbbu lu gën a sori li njëkkey bi gën a am fulla bi nga masul a bàyyi.
Cosaan
- Mayo Clinic Health System, Teg ay njëkkey SMART ngir ndam
- Cleveland Clinic, Njëkkey Yaram-wér SMART yu Ngay Mën a Téye Dëgg-dëgg
- National Center for Biotechnology Information, Jëfu Njëkkey yu Jàppandi ak Bunt yi di Wéyal Wér-gu-yaramu-xel ak Warloo Yëngu yu At mu Bees