Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Make the first step almost silly.
- Talk to yourself like a friend.
- Promise yourself only five minutes.
Ojú-ìwé náà ti ṣí sílẹ̀ fún ọjọ́ mẹ́ta. O mọ̀ pé iṣẹ́ náà kéré. O mọ̀ pé yóò gba ìṣẹ́jú ogún. Síbẹ̀ nígbàkigbà tí o bá jókòó láti bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, ó máa yá ọ lójijì láti wo fóònù rẹ, láti tún omi rẹ kún, tàbí láti tún fáìlì kan tòlẹ́sẹẹsẹ tí ó ti dára bí ó ṣe wà. Àkókò-ìparí ń súnmọ́. Ẹ̀rù ń wúwo sí i. O ṣì kò bẹ̀rẹ̀.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ni a kọ́ láti kà á sí àbùkù ìwà. À ní a jẹ́ ọ̀lẹ, aláìlófin-ara, aláìlágbára láti ṣàkóso àkókò. Nítorí náà a ń gbìyànjú láti tún un ṣe pẹ̀lú ètò tó dára sí i, ohun-èlò tuntun, ìtòlẹ́sẹẹsẹ tó le sí i, a sì ń fi ipá lá iṣẹ́ kan já kí a tó tún rì padà sínú àpẹrẹ kan náà. Ètò náà kì í ṣe ìṣòro. Ìmọ̀lára tó wà nísàlẹ̀ rẹ̀ ni.
Kí ni ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe ní tòótọ́
Fún ìgbà pípẹ́, àwọn olùwádìí kà ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe sí ìkùnà àkóso-àkókò. Ìwòye tuntun tó wúlò gan-an ni pé ó jẹ́ ọ̀nà ìṣàkóso ìmọ̀lára. Nígbà tí iṣẹ́ kan bá mú kí o ní ìmọ̀lára ohun tí kò dùn, ọpọlọ máa ń wá ìtura tó yára jù tó wà, yíyẹra fún iṣẹ́ náà sì ni ìtura tó yára jù tó wà.
Dr. Fuschia Sirois, onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọkàn tó ti kẹ́kọ̀ọ́ èyí fún ọ̀pọ̀ ọdún, sọ ọ́ ní kedere: ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe jẹ́ nípa ìṣàkóso bí iṣẹ́ ṣe ń mú kí o ní ìmọ̀lára, kì í ṣe iye àkókò tí o ní. Onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọkàn ọmọ Kánádà Tim Pychyl ṣàpèjúwe rẹ̀ lọ́nà kan náà, ó pè é ní ìṣòro àtúnṣe ìṣesí-ọkàn ìgbà-kúkúrú. O gbé iṣẹ́ náà kalẹ̀, ìmọ̀lára búburú náà rọ̀ fún ìṣẹ́jú kan, ìtàn-ìtura yẹn sì ń kọ́ ọpọlọ rẹ láti tún un ṣe ní ìgbà tó ń bọ̀. Ó jẹ́ ìṣesí tí a kọ́ láti inú níní-ìmọ̀lára-tó-dára-sí-i, nísinsìnyí, ní ìnáwó ara-ọjọ́-iwájú rẹ.
Kíyèsí ohun tó dín kù nínú àwòrán yẹn: agbára-ìfẹ́. O kò kùnà láti tì gidigidi tó. O ń ṣàṣeyọrí, lọ́nà tó gbéṣẹ́ gan-an, nínú ríràsálọ kúrò nínú àìnítunú.
Ibi tí àníyàn ti ń wọlé
Àníyàn àti ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe ń bọ́ ara wọn, ìyípo náà sì mú kánrin.
Ronú nípa àwọn irú iṣẹ́ tí o sábà ń sún síwájú jù. Wọ́n sábà máa ń jẹ́ àwọn tí ó kún fún àníyàn. Ìmẹ́lì tí o lè rí ìdáhùn líle níbẹ̀. Iṣẹ́-àkànṣe tó lè fi ọ́ hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni tí kò dára tó. Ìpè fóònù tí o ń bẹ̀rù rẹ̀. Ìwé òfo tó ń béèrè kí o wúni-lórí lẹ́sẹ̀kan. Ẹ̀rù náà ni kókó rẹ̀. Ètò-iṣan ara rẹ ń fi àmì sí iṣẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí ewu, yíyẹra sì ń mú kí ewu náà pòórá fún ìgbà díẹ̀.
Ṣùgbọ́n fún ìgbà díẹ̀ nìkan. Iṣẹ́ náà ṣì wà níbẹ̀ lọ́la, báyìí sì ni àkókò díẹ̀ wà, ìdààmú púpọ̀ sí i, àti ìpele ẹ̀bi tuntun fún dídúró dè. Nítorí náà ní ìgbà tó ń bọ̀ tí o bá wò ó, ó máa dà bí ewu tó pọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ. Yẹra, ní ìmọ̀lára tó dára sí i, ní ìmọ̀lára tó burú sí i, tún yẹra. Àwọn ènìyàn ń sún iṣẹ́ síwájú láti sá kúrò nínú ìmọ̀lára búburú, wọ́n sì ń parí sí níní ìmọ̀lára tó burú ju bí ó bá jẹ́ pé wọ́n kàn ṣe é lọ.
Ìdí nìyí tí ìmọ̀ràn "kàn ṣe é" fi máa ń padà bọ́. Bí ẹ̀rọ tó ń darí gbogbo nǹkan náà bá jẹ́ àníyàn, nígbà náà ohunkóhun tó bá mú ìdààmú pọ̀ sí i (ìbáwí tó le sí i, àkókò-ìparí tó dẹ́rùbà sí i, ìtìjú púpọ̀ sí i) ń da epo sí iná gan-an tí o ń gbìyànjú láti pa.
Dẹ́kun ìkọlù ara rẹ ní àkọ́kọ́
Èyí ni apá tó ń yà àwọn ènìyàn lẹ́nu. Ìgbésẹ̀ kan ṣoṣo tó wúlò jù ni láti rọ̀ mọ́ ara rẹ, kì í ṣe láti tẹ̀ mọ́ ọn le sí i.
Nígbà tí a bá ń falọ́, a sábà ń kó ẹrù jọ: mo ti wà lẹ́yìn gan-an, kí ló ṣe mí, kí ló dé tí n kò fi lè ṣe déédéé nípa èyí. Ìkọlù-ara-ẹni yẹn dà bí ohun tó ń so èso, bí ẹni pé ó kéré tán a ń dá ara wa lóhùn. Ó ń ṣe òdìkejì. Ìtìjú ń fi ìpele ìmọ̀lára búburú mìíràn kún iṣẹ́ náà, èyí tó ń mú kí iṣẹ́ náà túbọ̀ jẹ́ ohun láti yẹra fún.
Ìwádìí nípa èyí ń fúnni níṣìírí ní tòótọ́. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó dárí jì ara wọn fún ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe lórí ìdánwò kan tẹ̀síwájú láti falọ́ díẹ̀ lórí èyí tó tẹ̀lé. Ìṣàánú-ara-ẹni kì í ṣe fífi ara ẹni sílẹ̀ láìjìyà. Ó jẹ́ yíyọ ọ̀kan lára àwọn ìwọ̀ tí o rọ̀ mọ́ kúrò, kí o lè ṣíkiri ní tòótọ́. Sirois ṣọ́ra láti sọ pé èyí kì í ṣe fífún ara ẹni ní àṣẹ láìsanwó. Ó jẹ́ dídá a mọ̀ pé jíjà pẹ̀lú àwọn ohun tó le jẹ́ ohun lásán tó sì jẹ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn, èyí tó ń mú ètò-ara rọlẹ̀ tó láti bẹ̀rẹ̀.
Gbìyànjú láti bá ara rẹ sọ̀rọ̀ bí o ṣe máa bá ọ̀rẹ́ kan tó wà ní ipò kan náà sọ̀rọ̀. O kì yóò sọ fún wọn pé wọn kò níláárí. Ó ṣeé ṣe kí o sọ pé, "Bẹ́ẹ̀ ni, ẹni yẹn le o. Ṣé o fẹ́ kàn bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìlà àkọ́kọ́?"
Ohun tó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́ láti bẹ̀rẹ̀
Nítorí pé ìdíwọ́ gidi náà jẹ́ ìmọ̀lára, èròngbà náà kì í ṣe láti pe ìbáwí-ara púpọ̀ sí i. Ó jẹ́ láti mú kí iṣẹ́ náà má pariwo tó bẹ́ẹ̀ ní ti ìmọ̀lára, àti láti mú kí bíbẹ̀rẹ̀ dà bí ohun tí a lè yè. Àwọn nǹkan díẹ̀ tó máa ń ṣiṣẹ́:
- Dín ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ kù títí tí yóò fi fẹ́rẹ̀ẹ́ dà bí ohun ẹ̀rín. Kì í ṣe "kọ ìjábọ̀ náà." Ṣí ìwé náà kí o sì tẹ àkọlé rẹ̀. Kì í ṣe "nu gareji náà mọ́." Gbé àpótí kan jáde. Apá tó le jù ni ẹnu-ọ̀nà, ìgbésẹ̀ kékeré sì ń rẹ̀ ẹ́ sílẹ̀. Àníyàn ń dín kù ní ìṣẹ́jú tí iṣẹ́ tí kò ṣe kedere, tó ń fẹ̀rùbà bá di ìṣe kékeré kan tó fẹsẹ̀ múlẹ̀.
- Dárúkọ ìmọ̀lára náà dípò iṣẹ́ náà. Kí o tó bẹ̀rẹ̀, béèrè ohun tí o ń yẹra fún ní tòótọ́. Ìbẹ̀rù ṣíṣe é burúkú? Àárẹ̀-ọkàn? Àìmọ ibi tí a ó bẹ̀rẹ̀? Fífi ọ̀rọ̀ sí i ń mú apá kan agbára rẹ̀ kúrò, ó sì máa ń tọ́ ọ sí ìṣòro gidi náà, tí kì í ṣe iṣẹ́ náà fúnra rẹ̀ lọ́pọ̀ ìgbà.
- Ṣe ètò ìgbà-àti-ibi, kì í ṣe ètò ọjọ́-kan. "Màá ṣe é nígbà tó ń bọ̀" ni bí ó ṣe ń kú. "Màá kọ èyí sílẹ̀ ní aago mẹ́sàn-án òwúrọ̀ ní tábìlì ilé-ìdáná" ń fún ọpọlọ rẹ ní àmì pàtó láti gbé ìgbésẹ̀ lé, èyí tó lẹ̀ mọ́ni ju àwọn èròngbà rere lọ.
- Jẹ́ kí ara rẹ ṣe é burúkú mọ̀ọ́mọ̀. Fún ara rẹ ní àṣẹ láti kọ àkọ́kọ́-àkọsílẹ̀ búburú kan, láti fi ìtumọ̀ tí kò dán mọ́rán ránṣẹ́, láti ṣe ìwádìí gọ̀bọ̀ì. Ìfẹ́-pípé àti ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe jẹ́ ìbátan tímọ́tímọ́; ìbẹ̀rù kíkùnà ni ó ń tan àwọn méjèèjì. Ìbẹ̀rẹ̀ búburú borí ètò pípé tí o kò fọwọ́ kàn rí.
- Lo ìlẹ̀kùn ìṣẹ́jú-márùn-ún. Sọ fún ara rẹ pé o kàn ní láti ṣiṣẹ́ fún ìṣẹ́jú márùn-ún, o sì ni òmìnira láti dúró lẹ́yìn náà. Bíbẹ̀rẹ̀ ni ògiri. Nígbà tí o bá ti kọjá rẹ̀, ìlọ́ra-ìṣíkiri sábà máa ń gbé ọ lọ, bí kò bá sì ṣe bẹ́ẹ̀, ìtẹ̀síwájú ìṣẹ́jú márùn-ún ṣì borí òdo.
Nígbà tí o bá parí ohun kan tí o ti ń bẹ̀rù, ṣàmì sí i. Èrè kékeré, gidi kan ń kọ́ ọpọlọ rẹ láti so ìsapá pọ̀ mọ́ ohun rere, dípò kìkì ìtura kúrò nínú ẹ̀rù.
Nígbà tó tóbi ju ìṣesí lọ
Ọ̀pọ̀ ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe jẹ́ ohun lásán tó sì jẹ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn gan-an. Nígbà mìíràn ó jẹ́ àmì tó tọ́ láti fetí sí.
Nígbà tí sísún àwọn nǹkan síwájú bá ti di ohun tí kò dáwọ́dúró, nígbà tó bá ń ná ọ lọ́wọ́ níbi iṣẹ́ tàbí ilé-ẹ̀kọ́ tàbí nínú àwọn ìbáṣepọ̀ rẹ, tàbí nígbà tí àníyàn tó yí iṣẹ́ ká bá ń tàn wọ inú ìyókù ìgbésí ayé rẹ, ìyẹn tọ́ láti mú un ju ìṣòro ìmúlẹ́so lọ. Ìfàsẹ́yìn-ṣíṣe tó ń pẹ́ máa ń rìn pẹ̀lú másùnmáwo, àníyàn, àti ìsoríburúkú tó ga sí i, ó sì ṣòro láti mọ̀ láti inú èwo ni ó ń darí i. Iṣẹ́ tó dà bí èyí tí kò ṣeé ṣe ní tòótọ́, kì í ṣe kìkì ohun tí kò dùn, lè jẹ́ àmì ìsoríburúkú tàbí àìsàn àníyàn dípò àlàfo agbára-ìfẹ́.
O kò ní láti ṣàtúnṣe ìyẹn nìkan. Oníṣègùn tàbí oníṣègùn-ọpọlọ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti mọ ohun tó wà nísàlẹ̀ yíyẹra náà àti irú àtìlẹ́yìn tó bá a mu ní tòótọ́. Àwọn ìtọ́jú tó ń bá àwọn èrò aníyàn àti yíyẹra ṣiṣẹ́ tààrà máa ń ṣèrànwọ́, kò sì sí ẹ̀bùn fún fífi ipá dì í mú.
Ní ìgbà tó ń bọ̀ tí o bá rí ara rẹ tí o ń yí iṣẹ́ kan ká dípò bíbẹ̀rẹ̀ rẹ̀, gbìyànjú ìbéèrè tó yàtọ̀ sí "kí ló dé tí mo fi jẹ́ ọ̀lẹ tó báyìí." Gbìyànjú "kí ni èyí ń mú kí n ní ìmọ̀lára rẹ̀, báwo ni mo ṣe lè mú ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ kéré tó láti gbé?" O kò fọ́. O ń yẹra fún ìmọ̀lára kan, bí àwọn ènìyàn ṣe ń ṣe. Ìmọ̀lára sì jẹ́ ohun tí o lè bá ṣiṣẹ́.
Àwọn Orísun
- American Psychological Association, Why we procrastinate and what to do about it, with Fuschia Sirois, PhD
- Cleveland Clinic, How To Stop Procrastinating
- National Library of Medicine (PMC), "I'll Worry About It Tomorrow" – Fostering Emotion Regulation Skills to Overcome Procrastination
- Sirois & Pychyl, Procrastination and the Priority of Short-Term Mood Regulation: Consequences for Future Self (Social and Personality Psychology Compass)