Òru Ṣáájú Ohun Ńlá: Ìparí Ìṣẹ́jú Ogún

Ní agogo mẹ́wàá alẹ́, iṣẹ́ ti fẹ́rẹ̀ẹ́ parí. Ìwọ mọ ohun tí o ń kọ́, fáìlì náà ti parí, àpò rẹ sì ti fẹ́rẹ̀ẹ́ dí, ọ̀la sì ni ọjọ́ tí o ti ń dojú kọ fún ọ̀sẹ̀ kan gbáko. Wákàtí yìí ni ó ń pinnu iye ìmúrasílẹ̀ yẹn tí o máa lò ní ti gidi, kò sì sí ẹni tí ó máa ń ṣe ìlànà fún un.

Ohun tí ó sábà máa ń ṣẹlẹ̀ dípò bẹ́ẹ̀ ni yíyọ̀ díẹ̀díẹ̀. Àtúnwò ìfihàn náà lẹ́ẹ̀kan sí i. Ìwò kejì sí kaadi tí kò tọ́. Èrò tí ó pẹ́ dé tí ó dà bí ẹni pé ó dára gan-an ní 11:40pm tí ó sì nílò kíkọ padà kí ó lè bá a mu. Ní agogo kan òwúrọ̀, iṣẹ́ náà kò yí padà rárá bí kò ṣe díẹ̀, ìwọ nìkan ni ó ti rẹ̀ jọjọ, èyí tí í ṣe òwò búburú ní ọjọ́ èyíkéyìí, tí ó sì burú jáì ní ọjọ́ yìí.

Ọ̀nà tí ó dára jù wà fún alẹ́ yìí, ó sì máa gba nǹkan bí ìṣẹ́jú ogún. Ó ní ìbẹ̀rẹ̀ tí ó ṣe kedere, òpin tí ó ṣe kedere, àti ibi ìdúró tí o gbà pé ó tọ̀nà ṣáájú. Pè é ní ìparí.

Kí ni mo yẹ kí n ṣe ní òru ṣáájú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ńlá, ìfihàn tàbí àyẹ̀wò?

Ṣe ìparí ìṣẹ́jú ogún lẹ́yìn náà kí o dúró. To gbogbo ohun tí o máa gbé lọ jọ ní ibì kan, ka ìbẹ̀rẹ̀ rẹ lẹ́ẹ̀kan pẹ̀lú ohùn ta, kọ ìgbésẹ̀ mẹ́ta ọ̀la sórí káàdì kan ṣoṣo, kí o sì ti fáìlì náà fún alẹ́ yìí.

Ọ̀nà náà kan náà ni bóyá ọ̀la jẹ́ ìpolongo iṣẹ́, ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ìdíje ìkẹyìn, àyẹ̀wò tàbí àdánwò. Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí wà ní ọ̀wọ́ọ̀wọ́ yìí fún ìdí kan. Ohun tí ó jẹ́ ti ara ni àkọ́kọ́, nítorí pé wọ́n rọrùn jù láti parí, dídá ohun kan parí sì máa ń mú ọkàn balẹ̀. Ìbẹ̀rẹ̀ rẹ ni ẹlẹ́kejì, nítorí pé òun nìkan ni àkóónú tí ó tọ́ sí fífọwọ́kàn ní alẹ́ yìí. Káàdì ni ẹlẹ́kẹta, nítorí pé ó ń yí ohun gbogbo tí ó ṣì ń léfòó lọ́kàn rẹ padà sí ohun kan tí o lè ṣàyẹ̀wò ní ọ̀la, dípò àkọsílẹ̀ tí o máa ń tẹ̀síwájú láti mú dání.

Lẹ́yìn náà ìgbésẹ̀ kẹrin, tí í ṣe èyí tí ó ní èrè ní ti gidi: dídúró. Kì í ṣe “màá tù sílẹ̀ lẹ́yìn náà díẹ̀díẹ̀”, kì í sì í ṣe “màá wo ìgbẹ̀yìn kan lórí ibùsùn”. Ti kọ̀ǹpútà rẹ, fi káàdì náà sí inú àpò pẹ̀lú ìyókù, kí o sì jẹ́ kí ọ̀la rí ẹ̀dà rẹ tí ó ti sùn.

Kí nìdí tí ìmúrasílẹ̀ púpọ̀ síi fi ń dá kúrò ní ìrànlọ́wọ́ ní àkókò kan?

Nítorí pé lẹ́yìn ààlà kan, ìwọ kò ní i fi kún ohun tí o mọ̀ mọ́, o ń fi kún ohun tí o gbọ́dọ̀ darí. Iṣẹ́ tí ó pẹ́ nígbà tí ewu bá pọ̀ máa ń mú àyípadà jáde ju ìtẹ̀síwájú lọ, gbogbo àyípadà sì jẹ́ apá kan àkóónú tí o kò tíì sọ rí ní ìyára rẹ̀ pátápátá.

Ìnáwó kejì tún wà tí ó rọrùn láti má rí. Àwọn wákàtí ìkẹyìn ṣáájú ọjọ́ ńlá ni àkókò tí ìdájọ́ rẹ nípa iṣẹ́ ara rẹ kò ti fi bẹ́ẹ̀ ṣe é gbẹ́kẹ̀lé jùlọ. Gbogbo ohun tí o bá wò fún gígùn tó máa ń bẹ̀rẹ̀ sí í dà bí aṣìṣe, nítorí náà kíkà ọ̀rọ̀ kan tí ó dára fún ìgbà kẹwàá máa ń mú ìgbàgbọ́ jáde láìṣàní pé ọ̀rọ̀ búburú ni. Ṣíṣe lórí ìgbàgbọ́ yẹn ní àárín òru ni bí àwọn ènìyàn ṣe ń pa gbólóhùn wọn tí ó dára jù lọ.

Ṣàkíyèsí pẹ̀lú pé àwọn apá tí o máa ń padà sí kì í fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ àwọn tí kò lágbára rí. Wọ́n jẹ́ àwọn tí o ti mọ̀ dáadáa tẹ́lẹ̀, nítorí pé ó dùn láti tún wọn ṣe. Apá tí ó ṣòro ní tòótọ́ ni a máa ń fò kọjá lẹ́ẹ̀kan sí i, tí í ṣe òdì kejì ohun tí àdánwò ṣíṣe wà fún. Bí apá tí ó ṣòro bá jẹ́ èyí tí kò tíì parí ní tòótọ́, ìdáhùn olóòótọ́ ní alẹ́ yìí ni láti ṣe apá kan náà ní ìgbà mẹ́ta, pẹ̀lú ohùn ta, lẹ́yìn náà kí o sì ti fáìlì náà síbẹ̀.

Ìparí kì í ṣe ìdínkù ìlépa. Òun ni ohun tí ó jẹ́ kí ọ̀sẹ̀ ìkẹyìn ìlépa lè yè, tí ó bá pàdé ojúlówó yàrá náà.

Ǹjẹ́ oorun burúkú ní alẹ́ kan ń bàjẹ́ ọjọ́ náà ní ti gidi?

Kò tó bí o ṣe bẹ̀rù, kò sì dọ́gba níbi gbogbo. Ìwádìí kan lórí àìsùn tó ní ẹ̀tọ́ nínú àwọn ènìyàn tí iṣẹ́ wọn nílò ìṣesí ọpọlọ tí ó ga rí i pé ìpalára tí ó ṣe kedere jù ń jà bo àfiyèsí tí ó dúró àti ìṣọ́ra, nígbà tí àwọn ọgbọ́n tí a ti fi ìsapá kọ́ dáadáa, tí wọ́n sì ṣe pàtàkì, sábà máa ń dúró ṣinṣin, àyàfi tí iṣẹ́ náà bá ń béèrè kí o ronú lójú ẹsẹ̀ kí o sì bá ìròyìn tí ó ti yí padà mu.

Ka ìyẹn dáadáa, nítorí pé ní alẹ́ yẹn ó wúlò ní tòótọ́. Apá ọ̀la tí a ti dánwò, ìbẹ̀rẹ̀ rẹ, àkóónú rẹ, ohun tí o ti ṣe ní ìgbà ogún, ni apá tí ó lágbára jù nínú rẹ. Ohun tí ó máa ń jìyà ni apá tí ó gbọ́dọ̀ dá sílẹ̀ lójú ẹsẹ̀: ìbéèrè oníjà, ọmọ ìgbìmọ̀ tí a kò retí, nọ́mbà tí ẹnìkan bèèrè lọ́wọ́ rẹ láti tún ṣírò lójú ẹsẹ̀. Nítorí náà, alẹ́ kúkúrú ṣeé farada, ó sì ń gba lọ́wọ́ rẹ ìlera tí o ti ń retí láti ní sí àfikún.

Èyí ni ìdí tòótọ́ fún dídúró. Wákàtí oorun kan tí ó sọnù ń gba apá kan èrò tí ó lè yí padà lọ́wọ́ rẹ. Kíkọ padà ní 2am ń gba apá yẹn pẹ̀lú àkóónú tí o kò mọ̀ àti ìgbọ́kànlé pé o mọ ohun tí o fẹ́ sọ. Yan ìṣòro tí ó din owó.

Bí oorun rẹ bá sì kúrú ní tòótọ́, má ṣe lo òwúrọ̀ ní sísọ fún ara rẹ pé ọjọ́ náà ti sọnù tẹ́lẹ̀. Ìgbàgbọ́ yẹn ń ba nǹkan jẹ́ ju wákàtí tí ó sọnù lọ.

Kí ni mo yẹ kí n ṣe bí ọkàn mi kò bá dáwọ́ ìsáré dúró ní àárín òru?

Kọ àkọsílẹ̀ ohun tí o gbọ́dọ̀ ṣe tí ó ṣe kedere fún ìṣẹ́jú márùn-ún, lẹ́yìn náà fi sílẹ̀. Kì í ṣe ìwé àkọsílẹ̀ nípa ọjọ́ náà bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe àkọsílẹ̀ àníyàn, bí kò ṣe àkọsílẹ̀ tòótọ́ ti àwọn ohun tí o gbọ́dọ̀ rántí láti ṣe, tí a kọ ní kedere.

Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àwárí tí ó ṣe kedere jù nínú ìwádìí lórí oorun. Nínú ìwádìí kan tí a darí lọ́nà pípé tí ó lo pọ́líìsómnográfì ní gbogbo òru, àwọn ènìyàn tí wọ́n lo ìṣẹ́jú márùn-ún láti kọ àkọsílẹ̀ ohun tí wọ́n gbọ́dọ̀ ṣe ṣáájú sísùn sùn ní kíákíá ju àwọn tí wọ́n lo ìṣẹ́jú márùn-ún láti kọ nípa ohun tí wọ́n ti parí. Bí wọ́n ṣe kọ púpọ̀ sí i sórí àkọsílẹ̀ yẹn, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ṣe sùn kíákíá sí i. Kíkọ nípa ohun tí ó ti parí ń lọ sí ọ̀nà òdì kejì.

Ọ̀nà tí èyí ń ṣiṣẹ́ máa ń yé ọ ní kété tí o bá rí i. Ète tí kò tíì parí máa ń kàn ọ́ lọ́wọ́ nítorí pé ọkàn rẹ ń dá a dúró ní ṣíṣí, ṣíṣí àwọn nǹkan sílẹ̀ sì jẹ́ gan-an iṣẹ́ tí yóò máa ṣe ní gbogbo òru bí o kò bá fún un ní ibì kan láti fi wọ́n sí. Bébà máa ń ṣe iṣẹ́ yẹn dáadáa ju àtúnwí lọ, ó sì ń ṣe é ní ìṣẹ́jú márùn-ún.

Nítorí náà, fi kálámù sí ẹ̀gbẹ́ ibùsùn dípò fóònù. Nígbà tí èrò “má ṣe gbàgbé láti” bá dé ní 12:40am, ó ń lọ sórí àkọsílẹ̀, àkọsílẹ̀ náà sì wà lórí tábìlì ní òwúrọ̀. Ìyẹn ni gbogbo ète náà, ó sì ń ṣiṣẹ́ nítorí pé òtítọ́ ni: ìwọ kò ní gbàgbé ní ti gidi báyìí.

Kí ni ó yẹ kí ó wà lórí káàdì fún ọ̀la?

Ìgbésẹ̀ mẹ́ta àti ìlà kan. Gbólóhùn ìbẹ̀rẹ̀ rẹ, àwọn ohun mẹ́ta tí o máa ṣe lọ́wọ́ọ̀wọ́, àti gbólóhùn kan tí o máa lò láti padà sí ipa ọ̀nà bí o bá sọ ibi tí o wà nù.

Jẹ́ kí ó dúró ní káàdì kan ṣoṣo. Ààlà náà gan-an ni ó ń mú kí ó ṣiṣẹ́, nítorí pé káàdì tí o lè ka nínú ìṣẹ́jú àáyá mẹ́ta bí o ti ń rìn níye lórí ju ìwé kan tí o gbọ́dọ̀ jókòó pẹ̀lú lọ. Bí kò bá lè bá ọ mu nínú káàdì kan, ìwọ kò tíì parí ìpinnu, dídá ìpinnu sì jẹ́ iṣẹ́ alẹ́ yìí, kì í ṣe ti òwúrọ̀ ọ̀la.

Kọ ọ́ pẹ̀lú ọwọ́ bí o bá lè ṣe é. Kíkọ ọwọ́ máa ń lọ́ra jù, tí ó sì ń fipá mú ọ láti kúrú ọ̀rọ̀ jọ, ibi tí o sì máa mọ̀ nínú ìkúrú yẹn ni pé mẹ́ta ni ó jẹ́ ní ti gidi nínú àwọn ohun mẹ́fà tí o kọ́kọ́ fẹ́. Lẹ́yìn náà, fi káàdì náà sí ibi tí o máa pàdé rẹ láìní láti wá a: nínú ìdìpọ̀ àmì ìdánimọ̀, apò aṣọ, iwájú fáìlì orin, tàbí inú ẹ̀wù fóònù.

Ní òwúrọ̀ ọ̀la, káàdì náà ń ṣe ohun tí ètò tí ó wà lọ́kàn rẹ kò lè ṣe. Ó ń sọ fún ọ ohun tí o pinnu ní alẹ́ àná, nígbà tí ọkàn rẹ balẹ̀, kí ẹ̀dà rẹ tí ó dúró ní ojú ọ̀nà pẹ̀lú ìṣẹ́jú àáyá mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún tí ó ṣẹ́ kù má bàa ní láti tún wá ọ̀nà mọ́.

Dídúró pẹ̀lú jẹ́ apá kan iṣẹ́

Ìparí kì í ṣe ìyọ̀ǹda láti ṣe díẹ̀ sí i. Ó jẹ́ apá kan ọgbọ́n, ó sì jẹ́ ti àwọn ènìyàn tí wọ́n gbèrò láti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́ ńlá dípò ọ̀kan ṣoṣo.

Irú ìlépa kan wà tí ó máa ń fi alẹ́ ṣáájú náà ṣe ìdánwò fún iye tí o ṣetán láti fi rúbọ, ó sì ń mú ẹnì kan jáde tí ó dé ní àìlágbára fún ìṣe tí ó ti ṣetán fún láti ọ̀sẹ̀ kan sẹ́yìn. Irú ìlépa mìíràn wà tí ó ń fi alẹ́ ṣáájú náà ṣe ohun ìkẹyìn tí o ṣì lè darí, tí ó sì ń darí rẹ̀. Àwọn méjèèjì fẹ́ ẹ gidigidi. Ṣùgbọ́n ẹnìkan ṣoṣo nínú wọn ni ó lè mú gbogbo ìmúrasílẹ̀ rẹ̀ wọ inú yàrá náà.

To gbogbo rẹ̀ jọ. Ka ìbẹ̀rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan. Kọ káàdì náà. Lẹ́yìn náà ti kọ̀ǹpútà rẹ, nítorí pé ọ̀la ni apá tí ó ka.

Àwọn Orísun

• National Library of Medicine, The Effects of Bedtime Writing on Difficulty Falling Asleep: A Polysomnographic Study Comparing To-Do Lists and Completed Activity Lists
• National Library of Medicine, The effect of sleep restriction on cognitive performance in elite cognitive performers: a systematic review
• National Heart, Lung, and Blood Institute, Sleep Deprivation and Deficiency