O ń ṣiṣẹ́ lórí nǹkan tí o gbà gbọ́ ní tòótọ́. Ète gidi ni, o ti ń ṣe é fún ìgbà díẹ̀, iṣẹ́ náà sì dára tó bẹ́ẹ̀ tí àwọn tí wọ́n rí i ní tòsí fi ń kà á sí pàtàkì.
Lẹ́yìn náà ẹnìkan bi ọ́ ohun tí o ń ṣe, o sì gbọ́ tí ẹnu rẹ sọ pé “ó dáa, nǹkan díẹ̀ ni,” inú rẹ kò sì dùn sí ara rẹ ní gbogbo ọ̀nà tí o gbà dé ilé.
Ìyẹn kì í ṣe ìṣòro ìgbọ́kànlé, tàbí ó kéré tán kì í ṣe èyí tí o gbọ́dọ̀ tún ṣe ní àkọ́kọ́. Ìṣòro ọ̀rọ̀ sísọ ni. Ọ̀pọ̀ àwọn tí wọ́n ń dákẹ́ nípa ète ńlá kì í bẹ̀rù ète náà fúnra rẹ̀. Gbolohùn náà ni wọ́n ń bẹ̀rù, nítorí ọ̀nà tí a kọ́ wa láti sọ nǹkan wọ̀nyí máa ń dún bí ìlérí tí wọn yóò máa yẹ̀ wò ní gbogbo ìpàdé ẹbí fún ọdún mẹ́ta. Yí gbolohùn náà padà, ọ̀pọ̀ ìbẹ̀rù náà yóò sì bá a lọ, ohun tí ó kù sì jẹ́ ẹ̀yà tí o lè sọ fún àjèjì láìwárìrì.
Báwo ni mo ṣe lè sọ ète mi fún ẹnìkan láìdún bí agbéraga?
Sọ ọ́ bí ọ̀nà tí o ń rìn, kì í ṣe bí ìlérí. “Mò ń ṣiṣẹ́ láti ṣàkóso ilé iṣẹ́ tèmi” kò gbé ìdí kankan tí ẹnikẹ́ni lè fi dì ọ́ mú, ṣùgbọ́n “Èmi yóò ṣàkóso ilé iṣẹ́ tèmi láàrin ọdún méjì” ń fún yàrá náà ní ọjọ́, ó sì ń sọ gbogbo ìjíròrò ọjọ́ iwájú di ìgbẹ́jọ́ ìlọsíwájú.
Gbolohùn tí ó ń ṣiṣẹ́ ní apá mẹ́ta, ó sì gba nǹkan bí ìṣẹ́jú àáyá mẹ́fà. Ọ̀nà náà, tí a sọ bí ìrìn. Ìgbésẹ̀ tí o wà lórí rẹ̀ báyìí, tí ó jẹ́ pàtó tí kò sì tóbi, tí ó sì fi hàn pé ọ̀nà náà jẹ́ gidi. Àti ìbéèrè kékeré kan, èyí ni ó ń sọ ìkéde di ìjíròrò. “Mò ń ṣiṣẹ́ láti ṣàkóso ilé iṣẹ́ tèmi. Lọ́wọ́lọ́wọ́, mo ń mú oníbàárà tèmi méjì ní ẹ̀gbẹ́ iṣẹ́ mi. Bí o bá gbọ́ nípa ẹnikẹ́ni tí ó nílò iṣẹ́ àmì ìdánimọ̀, rán an sí mi.”
Kíyèsí ohun tí ń ṣiṣẹ́ níbẹ̀. Kì í ṣe títóbi ète ni wọ́n fi ń mọ ìgbéraga, ìdánilójú tí ó wà nínú ìsọ̀rọ̀ náà ni. Kò sí ẹni tí ó ti rí ọ̀nà tí ẹni ń rìn bí ìgbéraga rí. Ohun tí àwọn ènìyàn ń kọ̀ ni ẹni tí ó ń kéde àbájáde bí ẹni pé àárín tí ó ṣòro ti kọjá tán.
Ṣé sísọ ète sókè máa ń mú kí ó ṣòro fún mi láti ṣe é?
Kíkéde ìdánimọ̀ lè ṣe bẹ́ẹ̀, ṣùgbọ́n ṣíṣàkọsílẹ̀ ìlọsíwájú ń ṣe ìdàkejì. Peter Gollwitzer àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ rí i pé àwọn èrò tí ó jẹ mọ́ ìdánimọ̀ tí àwọn ènìyàn ti kíyèsí ni a ń tẹ̀lé pẹ̀lú agbára kékeré ju àwọn èrò tí kò sí ẹni tí ó kíyèsí lọ, ó dàbí pé nítorí ìmọ̀rírì tí wọ́n gbà ti fún wọn ní ìmọ̀lára pé àwọn ti di nǹkan náà tẹ́lẹ̀.
Ìwádìí yẹn ni ìdí tí wọ́n fi lè sọ fún ọ pé má sọ ète rẹ fún ẹnikẹ́ni, ìmọ̀ràn náà sì gbòòrò jù. Ohun tí ìwádìí náà sọ jẹ́ nípa ìdánimọ̀. Sọ pé “Òǹkọ̀wé ìwé ìtàn ni mí” fún yàrá tí ó ń yìn ọ́, ìwọ yóò sì gba ìmọ̀lára jíjẹ́ ọ̀kan láìkọ ojú ìwé kankan, agbára rẹ̀ sì lágbára jùlọ nínú àwọn tí wọ́n fi ọkàn wọn sí ìdánimọ̀ náà jùlọ, èyí sì jẹ́ kókó tí kò tuni lára ní tòótọ́.
Àkọsílẹ̀ ìlọsíwájú yàtọ̀. Àyẹ̀wò tí ó tóbi jùlọ lórí ìtọpinpin ète, ìwádìí àkópọ̀ láti ọwọ́ Harkin àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ tí ó bo ìwádìí 138 àti ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ẹgbẹ̀rún ogún ènìyàn, rí i pé rírọ àwọn ènìyàn láti tọpinpin ìlọsíwájú wọn mú kí àǹfààní pé wọn yóò dé ète náà pọ̀ sí i, àti pé agbára rẹ̀ lágbára sí i nígbà tí wọ́n bá ń sọ ìlọsíwájú náà fún ẹnìkan tí wọ́n sì ń kọ ọ́ sílẹ̀. Òfin tí ó jáde láti inú àwọn ìwádìí méjèèjì ni: sọ ìdánimọ̀ díẹ̀ kí o sì sọ nọ́ḿbà púpọ̀ sí i. “Mo ti kọ ọ̀rọ̀ ẹgbàárùn-ún dín ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá, mo sì ń fojú sun láti parí àkọ́kọ́ ní oṣù Kẹ́ta” jẹ́ àkọsílẹ̀. “Òǹkọ̀wé ìwé ìtàn ni mí” jẹ́ aṣọ ìbora.
Ta ni mo yẹ kí n kọ́kọ́ sọ fún?
Ẹnìkan tí kò ní ìpín kankan nínú bóyá o rí i gbà. Ẹni tí kò ṣàkóso rẹ, tí kò gbé pọ̀ pẹ̀lú rẹ, tí kò sì bá ọ díje yóò gbọ́ ète náà bí ìsọfúnni dípò bí ìlérí tàbí ìhalẹ̀, ìsọ àkọ́kọ́ yẹn sì ni èyí tí ó gbọ́dọ̀ lọ dáadáa.
Lẹ́yìn ìyẹn, àkàbà kan wà, ó sì tọ́ láti gùn ún ní ètò rẹ̀. Ẹni tí kò ní ìpín ní àkọ́kọ́, nítorí ìdáhùn rẹ̀ mọ́, ìwọ sì nílò ìgbìyànjú mímọ́ kan. Lẹ́yìn náà àwọn tí ọ̀rọ̀ náà kàn ní tòótọ́, tí wọ́n nílò ọjọ́ àti àbájáde gidi ju ìran náà lọ. Lẹ́yìn náà, ní pípẹ́ sí i, kìkì bí ó bá ṣèrànwọ́, ẹnikẹ́ni tí yóò kà á sí ìsọ̀rọ̀ nípa ẹni tí ìwọ jẹ́.
Fífò lọ sí ẹgbẹ́ ìkẹyìn ni ọ̀nà tí àwọn ènìyàn fi ń jóná. Ète tí a kéde fún ọ̀pọ̀ ènìyàn kí o tó sọ ọ́ sókè ní ẹ̀ẹ̀mẹrin yóò jáde ní àsọdùn, nítorí o kò tíì rí ẹ̀yà tí ó pẹ̀lẹ́.
Ọ̀nà tí ó rọrùn jùlọ láti fi kọ́ ìsọ̀rọ̀ náà ni kí ni?
Kọ́kọ́ sọ ète ẹlòmíràn sókè, fún ẹni tí ó lè ṣe nǹkan nípa rẹ̀. Ó ń fi gbolohùn kan náà sí ẹnu rẹ ní ọ̀sẹ̀ kan kí o tó lò ó lórí ara rẹ, kò sì ná ọ ní ohunkóhun tí o kò ti ń ná tẹ́lẹ̀.
Ìwọ yóò sọ ète ẹlòmíràn sókè ní ìrọ̀rùn ju tirẹ lọ, ìwọ yóò sì jà fún un pẹ̀lú agbára sí i. Nítorí náà lo ìyẹn ní mọ̀ọ́mọ̀. Yan ẹni tí o mọ iṣẹ́ rẹ̀ ní tòótọ́. Dárúkọ ohun tí ó mọ̀ ṣe àti ohun tí ó ń lépa, kí o sì sọ ọ́ fún ẹni tí ó ní agbára láti ṣe nǹkan nípa rẹ̀. “Ana ni ẹni tí ó mọ iṣẹ́ dátà jùlọ tí mo ti bá ṣiṣẹ́ rí, ó sì ń gbìyànjú láti wọ apá ìdènà ìwà ẹ̀tàn. O yẹ kí ẹ pàdé.” Ọ̀rọ̀ méjìlélógún, yàrá kan, ọdún rẹ̀ sì yàtọ̀.
Ohun tí ó ń ṣe fún ọ ni pé ó ń pààrọ̀ ìṣòro ìmọ̀lára fún iṣẹ́ ránṣẹ́ kékeré. Dípò kí o máa ṣàkóso ìmọ̀lára rẹ nípa kí wọ́n rí ọ, o ní iṣẹ́ kékeré kan tí àṣeyọrí rẹ̀ ṣe kedere, iṣan tí o sì ń kọ́ jẹ́ ọ̀kan náà: dídárúkọ ìtara pàtàkì kan ní ọ̀rọ̀ pẹ̀lẹ́ fún ẹni tí ó lè ṣèrànwọ́.
Olùdásílẹ̀ KEEP CALM ṣàpèjúwe àṣà yìí gan-an gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan nínú ohun tí ó mú un dé ibi tí ó ń lọ, kì í ṣe nǹkan tí ó bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn ìyẹn. Ní ọ̀rọ̀ tirẹ̀, ó ń wá àǹfààní nígbà gbogbo láti kọ́ni, láti dá àwọn ènìyàn àyíká rẹ̀ lẹ́kọ̀ọ́, láti gbà wọ́n nímọ̀ràn, láti gbé wọn ga, láti yìn wọ́n àti láti gbé wọn lárugẹ, ó sì sọ pé ohun tí ó rí gbà padà pọ̀ ní ìlọ́po mẹ́wàá ohun tí ó fi sínú rẹ̀. Ìtàn iṣẹ́ ìgbésí ayé tirẹ̀ ni ìyẹn, ó fi lélẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìrírí rẹ̀, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí òfin nípa bí ayé ṣe ń san padà.
Kí ni mo máa bèèrè lọ́wọ́ wọn?
Bèèrè fún ohun kan pàtó tí wọ́n lè ṣe ní oṣù yìí. “Ṣé o mọ ẹnikẹ́ni tí ó ń gba òṣìṣẹ́ ní apá ìdènà ìwà ẹ̀tàn?” sàn ju “fi mí létí bí o bá gbọ́ nǹkan kan” lọ, nítorí ìbéèrè tí ó ní ààlà ni ẹni lè parí ní tòótọ́ kí inú rẹ̀ sì dùn sí i.
Ìrísí ìbéèrè mẹ́ta ló bo ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo nǹkan. Ìfihàn sí irú ẹni kan pàtó tí o dárúkọ. Ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún láti wo iṣẹ́ kan, pẹ̀lú ìbéèrè tí o fẹ́ ìdáhùn sí. Tàbí ìbéèrè kan láti inú ìmọ̀ pàtàkì wọn tí yóò gba ọ̀sẹ̀ kan fún ọ láti dáhùn nìkan. Gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta kéré, gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ni a lè parí, gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta sì fún ẹnì kejì ní ọ̀nà láti wúlò láìsí pé ó forúkọ sílẹ̀ fún ipò kan.
Lẹ́yìn náà fún wọn ní ọ̀nà àbáyọ nínú èémí kan náà. “Kò sí ìtẹ̀mọ́lẹ̀ rárá bí kò bá sí ohun tí ó wá sí ọkàn rẹ.” Kò ná ọ ní ohunkóhun, ó ń mú ìtìjú tí ń dá àwọn ènìyàn dúró láti gbà fún ohun tí o bá bèèrè tẹ̀lé e kúrò, òun sì ni ìyàtọ̀ láàrin oore àti ẹrù ọ̀ranyàn.
Ní ìgbà kẹrin tí o bá sọ ọ́, òtítọ́ lásán ni
Gbolohùn náà máa ń rọrùn kíákíá, kì í sì í ṣe nítorí pé o di irú ènìyàn mìíràn. Ó ń rọrùn nítorí pé àtúnsọ ń yọ eré ìtàgé kúrò nínú rẹ̀. Ìsọ àkọ́kọ́ jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀. Ìkẹrin jẹ́ àpèjúwe ohun tí o ń ṣe ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ìyẹn sì ni gbogbo ohun tí ó nílò láti jẹ́ láti ìbẹ̀rẹ̀.
Nítorí náà yan ẹni kan tí kò ní ìpín kankan. Sọ ọ́ bí ọ̀nà tí o ń rìn. Fún wọn ní ohun kan tí wọ́n lè ṣe ní oṣù yìí. Lẹ́yìn náà sọ ète ẹlòmíràn sókè pẹ̀lú, nítorí èyí kò ná ọ ní ohunkóhun, ó ń mú tìrẹ rọrùn, ẹ̀yin méjèèjì sì máa lọ jìnnà ju bí ẹ ì bá ti lọ ní ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lọ.