Tegtal yu gaaw
- Empty the whole list out of your head.
- Choose on purpose what you'll drop today.
- Ask your manager which task truly comes first.
Ci 9 waxtu ci suba la te limu liggéey bi gën na a gudd fan bi. Tàmbaliwuloo, te yaa ngi ci gannaaw. Am na li ëpp jamono, li war a jeex ci digg-bëccëg, ñetti nit ñuy xaar la, ak coow bu ndaw ci suuf lépp buy wax ne su nga forsee tuuti rekk dinga ci teg loxo. Waaye doo ko def. Ayu-bés yu bare nga ngi forse.
Liggéey bu diis dëppoowul ak ayu-bés bu bare liggéey. Ayu-bés bu bare liggéey dafay jeex. Diis bi mooy yég ne limu liggéey bi ci suuf-suuf jàll na dara mënul am, te benn yëf bi des ngir nga koy soppi mooy yaw. Kon dinga bàyyi añ, di tontu email ci 11 waxtu ci guddi, di wàññi sa noflaay ba mu tollook dara ngir limu bi màndargu. Xayma boobu am na suuf, te ñu bare dañu koy laal lu yàgg laata ñu koy nangu.
Nanu tàmbali ci wàll bi kenn du la ko wax: bu limu liggéey bi ëppee dëgg-dëgg, forse gën a bare du mujj bi. Lu ëpp mooy li lay téye fu nga ne.
Lu tax "forse rekk" du dox
Am na xàjjalante ci diggante liggéey bu jafe ak diis, te sa yaram xam na ko sax bu sa arminaat xamul. Coppóoyu forse yu gàtt yu jaar, du dara, mën nga ko dékku. Forse bu dul jeex mukk, moom lu wuute la.
World Health Organization dafa def burnout ni benn tawat buy juddoo ci coppóoyu liggéey bu dëkkandoo bu ñu saytuwul. Mayo Clinic dafay joxe ñoom ñi ñu bare àndandoo ci: liggéey bu diis ak waxtu yu gudd, sañ-sañ bu néew ci ni ngay def liggéey bi, ak digg bu leerul ci diggante liggéey bi ak sa dund gu ci des. Gis ngeen ne ñaar ci ñett yooyu ci coppite yi lañu, du ci sa jikko. Man nga am jom, xam-xam, ak ngor te wéy di suux, ndaxte diis bi mooy jafe-jafe bi.
Te njëg li du rekk yég ne yaw dinga sonn. Yóbbaale coppóoy bu ni mel weer ci weer dañu ko boole ak lor bu dëgg: jafe-jafe ci nelaw, feebar bu bare, xol bu suufe, ak coppite bu gën a réy ci jafe-jafe yu mel ni ndox mu kawe ci yaram ak jafe-jafeu xol. Sa xel dafay xat. Liggéey yu ndaw dañuy tàmbali di mel yu réy. Dinga def njuumte yu bare, loolu day tax nga yeexe, loolu day tax mbagg mi gën a réy. Bu nga gën a jàpp bu wóor, jàpp gi gën a bon.
Am na li gën a yombalal ci njàngat li, teewul. American Psychological Association dafa wax ne liggéey bu bare buy indi tàng-tàng dafay faral di dellu ci yég ne amuloo benn sañ-sañ ci sa bés bi. Laaj yi seen doole du seen bopp lépp. Laaj yi boole ak amul benn sañ-sañ mooy li koy suux nit. Kon coppite bu bare buy indi noflaay dafay juddoo ci nga jël tuuti sañ-sañ ci lu ngay def, kañ, ak ci ban toftalu.
Génne lépp ci sa xel
Bu nga suxee, limu bi ci sa xel lay dëkk te ci lëndëm lay màggi. Bépp weññ bu naan "bul fàtte rapoor bi, ndax tontu naa ko, naka Alxamis" dafay lakk doole te du toxal benn yëf. Jëf bu njëkk bi dafa naqadi te mu baax: génne sa xel ci kayit walla ci ekraan. Lépp. Li ëpp jamono, li ndaw, ak li ngay ragal.
Gis ko bind day def ñaari mbir. Dafay taxaw weññ bu xel bi, te ci lu bare dafay wone ne limu bi mënul am, réy na waaye am na àpp. Lu am àpp, loolu la nga mën a jëfandikoo.
Dogal lu nga du def
Kii mooy wàll bi nit ñi di génne, te moom mooy wàll bi gën a am solo. Limu liggéey bu ëpp dëgg-dëgg, lépp mënul jeex. Teg-njël du tànn lu ngay jëkk a def. Mooy dogal, ci sa coobare, lu nga du def, walla du def léegi, walla du def ci anam bu nga bëggoon.
Harvard Business Review dafa ko wax bu leer ngir ku am liggéey bu ëpp: nit ku ëppal liggéey du ko jeexal lépp, kon xam-xam bu dëgg mooy tànn ci coobare lu nga bàyyi, jox keneen, walla yeexal. Jéemal a séddale sa limu ci ñeenti sàq yu jub:
- Def léegi. Li am solo te ci jamono. Ñi ëpp néew nañu li ngoor gi di wax.
- Jëftal. Li am solo waaye du ci jamono. Jox ko benn waxtu bu dëgg ci benn bés bu dëgg ngir mu bañ a lëj sa xol.
- Jox keneen. Keneen mën na ko def, walla du sa yoon dara. Jox ko keneen du néewaayu doole. Mooy leeral lu benn nit mën a yóbbu.
- Bàyyi walla wàññi. Liggéey bi kenn du ko yég su ñu ko bàyyee, walla bi soxla "lu doy" ci lu wuute ak lu mat sëkk. Bàyyi ko, walla wàññi ko.
Sàq bu mujj boobu dafay indi jafe-jafe ci xol, rawatina bu nga di ku jeexal lépp. Toog ak jafe-jafe boobu tuuti. Li nga mën a def su fekkee doo tànn lu nga bàyyi du jeexal lépp. Mooy lépp di rot ci lu ñu tënkoowul te yaw yaa ngi tayle sa bopp.
Aar sa xel-mën, du sa jamono rekk
Arminaat bu fees du li rekk lay damm. Lëjal bu dul jeex moom itam. Bépp yoon bu nga tabax jëme benn bataaxal jëme benn ndaje te dellusi, sa xel dafay fey njëg bu ndaw ci soppi, te njëg yi dañuy màggi ba benn bés bu daj te jariñul dara.
Yenn aar yu am njariñ:
- Jox sa liggéey bi gën a jafe benn waxtu bu ñu aar bu sa xel gën a set, te di ko topp ni benn ndaje bi nga mënul toxal. Ci nit ñu bare mooy ñeneenti-fukki simili yi jiitu ci bés bi, laata email di yeewu.
- Boole yëf yu woyof yi. Tontu bataaxal yi ci ñaar walla ñetti toog ci lu wuute ak ci saa bi ñu ñëw. Lu ëpp ci yëf yi jamonewul ni yég-yég bi koy wone.
- Jël noflaay yu dëgg. Lii du yool bu ngay am su nga jeexee. Génn ngir dox, xëcc sa yaram, walla xool rekk ci palanteer dafay delloosi sa xel-mën bi nga soxla ngir wéy. Forse ci biir niir dafay indi liggéey bu gën a bon te gën a yeex.
Ndigalu APA ci tàng-tàngu liggéey dafay teew fa fa: tabax noflaay bu dëgg, teg dig ci kañ liggéey di jeex, ak sukkandiku ci yëf yu woyof yu mel ni ay noyyi yu neex bu tàng-tàngu bi yékkati. Lii lépp soxlawul benn xaalis. Dafay soxla sañ-sañ, ci lu ëpp ci sa bopp.
Waxtaan wi ngay moytu
Kii mooy dëgg bi limu liggéey mënul jubbanti moom rekk. Su fekkee liggéey bi mënul am ndaxte am na liggéey bu ëpp waxtu benn nit, benn defaru bopp du tëj digg boobu. Ci benn saa, diis bi war na soppiku, te loolu mooy waxtaan ak ki koy séddale.
Waxtaan woowu dafay gën a yomb bu nga indee xibaar ci lu wuute ak yég-yég rekk. Jéemal ni:
"Bëgg naa wóorlu ne maa ngi joxe yëf yi gën a am solo. Léegi maa ngi yóbbu A, B, C, ak D, te du ñu jeex ñoom ñépp ci anam bu baax ci benn saa. Ban ci ñoom mooy li gën a am solo ci ayu-bés bii, te lan mooy toxu walla génn ci sama liggéey?"
Gis li loolu di def. Doo bañ a liggéey. Yaa ngi laaj sa njiit mu dimbali la ci tànn, te loolu mooy liggéeyam dëgg-dëgg. APA ak HBR ñoom ñaar dañuy joxe benn taxawaay: tudd li ci sa liggéey, laaj lan mooy sa liggéey bi gën a am njariñ, ak soppi ndigal yi ci kaw. Ñu ëpp ci nit ñu am xel dañu gën a bëgg a dégg lii léegi ci lu wuute ak gis, ñetti ayu-bés ci kanam, ne lépp dafa rot ci lu ñu xamul. Te bu nga ko wax bu leer te tontu bi mooy "lépp, ci démb," loolu xibaar bu am solo la ci liggéey bi, du àtte ci sa bopp.
Toppatoo yëf yu njëkk yi, sax léegi
Bu nga fees ak liggéey, njëkk yëf yi ngay bàyyi mooy yëf yi lay taxawal: nelaw, lekk, yëngu-yëngu, ak jamono ak nit ñu waxul liggéey. Dafay mel ni am na njariñ nga wàññi leen. Amul. NHS, ci ndigalam ci tàng-tàngu liggéey, dafa ko wax bu leer. Yëngu-yëngu ci biir bés bi, nelaw bu baax, lekk bu dëgg, ak jamono bu sori liggéey, du ay cér yu nga mënul am ndax liggéey. Ñooy topptoo bi lay teye ci man-mën ngir def liggéey bi.
Soxlawoo aada bu mat sëkk. Tukki bu gàtt ci ngoon-lekk. Benn tëj bu dëgg ci email benn guddi ci ayu-bés bii. Benn lekk bu nga toog ci moom dëgg-dëgg. Lu ndaw baax na. Lu ndaw mooy li ñuy laaj.
Bu ëppee benn diir bu jafe
Yenn saa liggéey bu diis dafay benn nawet. Dafay yékkati, nga jubbanti, mu jàll. Yeneen saa dafa mel nii ay weer te du gis mujjam, te man ngaa ko yég muy soppi la, di ragal Altine, di mer ci nit ñi nga bëgg, di tëdd te nelawul di limu limu ëllëg, di yég ne yaakaar amul walla ne dara amul solo ci liggéey bi nga bëggoon. Yooyu ñoo màndargu ne tàng-tàngu bi jàll na li teg-njël mën a jubbanti.
Su fekkee foofu nga nekk, jëfandikoo ko ak solo. Wax ak sa doktoor walla ku am xam-xam ci wér-gu-yaramu xel, rawatina bu sa nelaw, sa xol, walla sa wér-gu-yaram jotoon lor bu leer, walla su nga tàmbalee yég ne yaakaar amul. Liggéey yu bare dañuy joxe waxtaan bu sutura ci employee assistance program, te loolu mooy li ñu ko defe. Jéem a am ndimbal fii du màndargu ne dinga ñàkk a dékku. Dafay màndargu ne yaa ngi yóbbu lu ëpp li benn nit war a yenu, te doo ko war a yenu sa bopp.
Limu bi xéy-na dina fi nekk ëllëg. Am nga sañ-sañ nekk nit bu ngay jàkkaarloo ak moom.
Cosaan
- Mayo Clinic, Burnout ci liggéey: naka ngay ko gis te jël matukaay
- American Psychological Association, Dékku tàng-tàngu ci liggéey
- NHS Every Mind Matters, Tàng-tàngu bu jëm ci liggéey
- Harvard Business Review, Naka ngay dugg bu sa ekib am liggéey bu ëpp