Wax nañu ne toolub payoor bi mënul soppiku. Ci ni kompaañi bi mel, loolu mën na doon dëgg walla mu doon aada rekk; waaye nangul ko tuuti ni dëgg dëgg-dëgg. Rëddu payoor bi du yëngu tey.
Nit ñu bare bu ñu déggee loolu, dañuy jàppe waxtaan wi ni mu jeex. Jeexul; melokaanam rekk a soppiku. Xaalis benn wàll la rekk ci déggoo bu am fukk walla fukk ak juróom ci ñoom, te wàll yi ci des dañu gën a yomb ci ki nekk ci sa kanam ngir mu la leen may, ndaxte duñu génn ci budget bu keneen di yilif.
Bésu tàmbali. Tur. Li liggéey bi ëmb. Sartu fey. Waxtuw xoolaat. Jumtukaay yi. Bés yu noflaay. Bés yu liggéeyu kër. Kan mooy def liggéey bu njëkk bi. Dolli-xaalisu xaatim. Xaalisu njàng. Peyu taxaw bu projet bi deewee. Ku nekk ci ñooñu, xaalis bu dëggu la walla dund gu dëggu; ñenn ñi gën a am njëg ci yaw lu ëpp yokkuteg payoor bi ngeen doon werante, te ñu bare ci ñoom dañu gën a yomb ci geneen wet lu ëpp xaalis.
Lan laa mën a ñaan bu ñu waxee ne toolub payoor bi mënul soppiku?
Ñaanal ñu bind xoolaat bu juróom-benni weer, tur bu dëppoo ak liggéey bi, ak bésu tàmbali bu la jox ñaari ayubés yu leer. Ñett yépp, xaatim lañuy jar ci ki nekk ci sa kanam, du rëddu budget; te bu njëkk bi, ñaareelu waxtaanu payoor la bu ngeen tëral ba noppi.
Gannaaw loolu, wàccal ci lim bi ci ni mu am njëg dëgg-dëgg ci yaw. Xaalisu njàng, xaalis la. Jumtukaay yi, xaalis lañu. Ñu fey la ci fukki fan ak ñeent, du ci juróom-benn-fukk, mooy xaalis bu nga liggéeyoon bu la ñëwal fi mu la mëna jariñe. Benn bés ci ayubés ci kër, mooy tukki bu nga dul def ñeent-fukk ak juróomi yoon ci at mi. Li liggéey bi ëmb, bu ñu ko binde, kiiraay la ci yaatal gu ndànk gi di soppi déggoo bu baax ci déggoo bu bon ba mu agsi weeru mars.
Ndigalu Harvard Business Review ci wàllu déggoo ci liggéey dafay wax benn mbir jóge ci geneen wet: waxtaan wi gën a am njëg, ci wàll bi, ci yenu yi, ak fi mu jëm la aju, du ci rëddu payoor bi ci boppam. Toolub payoor bi, benn kàddu la ci kayit bu am fanweeri kàddu.
Ban weccoo yi gën a yomb ci ñoom te gën a am njëg ci man?
Weccoo yi gën, ñooy yi ñuy jar benn xaatim rekk ci ñoom te du la jar dara ngir jot ci. Bu ñu leen toftalee ci ni ñu gën a yomb ci geneen wet, mooy: waxtuw xoolaat bi, bésu tàmbali bi, tur bi, bés yu liggéeyu kër, jumtukaay yi, xaalisu njàng, li liggéey bi ëmb bu ñu ko bind, sartu fey, bés yu noflaay, ak kan mooy def liggéey bu njëkk bi.
Lii mooy lu tax toftale boobu dëgër. Yokkuteg payoor, lu sax la, lu ëpp bés ak bés, te ñépp ñi nekk ci toolu payoor bi gis nañu ko; kon mooy mbir mi gën a jafe ci lépp lu nga mën a ñaan. Bésu tàmbali, dara du ko jar. Tur, ci kompaañi yu bare dara du ko jar, waaye am na njëg bu réy ci yaw ci yoon wi ci topp bu ngay wut liggéey. Xoolaat bu juróom-benni weer, benn rëdd ci kalandiriye rekk lay jar léegi, te dafay wéddi laajub xaalis bi ba ci jamono ju nga am ay firnde.
Sartu fey war na am wàllam bopp ci ñi liggéeyal seen bopp. Ñu la fey ci fukki fan ak ñeent, du ci juróom-benn-fukk, du soppi dara ci limu faktiir bi, waaye dafay soppi sa at mépp.
Naka laay toftal sama juróom laata waxtaan wi?
Bindal fukki mbir, dogal juróom, te toftal ñi des ci ni ñu am njëg ci yaw ci fukki weer ak ñaar yi di ñëw, du ci ni mu la mel ni ñaan gu fees. Defal loolu ci ngoon gu dal, ndaxte doo toftal dara ci néeg bi.
Ba noppi dogalal ñaari yeneen mbir te bind leen. Ban mbir mu la doy bu ñu la mayee benn rekk, ak ban mbir mu la neex a jox bu njëkk ni bàyyi gu leer. Am lu nga waajal a jox, du néewle, mooy li koy soppi taxaw temm ci weccoo.
Bu ñaari mbir yem, denc bi nga nar a bég ci gannaaw at. Nit ñu bare dañuy yékkati lu bare mbir mi nar a neex ci àjjuma te suufeel mbir mi nekk ci suuf di tabax fukki weer ak ñaar yi ci topp, muy li liggéey bi ëmb, tur wi, walla kan la ngay dellu ginnaaw.
Indil lim bi ci kayit. Du ngir ñu ko gis, ngir yaw rekk. Noppi dafa gën a yomb bu am lu ñu mën a xool ci kaw taabal bi, te lim bu ñu toftal tekki na ne noppi bi, yaa ngi jàng, du yaa ngi fentu.
Naka laay weccoo te mu du soppiku ci waxaale?
Takkal lu nga jox lépp ci lu nga jot, ci benn kàddu, ci kaw. «Bu payoor bi mënul soppiku dëgg-dëgg, kon dinaa soxla ñu bind ci kontaraa bi xoolaat bu juróom-benni weer ak turu senior li dale ci bés bu jëkk bi; ak ñaari mbir yooyu, waajal naa a xaatim ci ayubés bii.»
Loolu rekk mooy jumtukaay bi. Weccoo, bul mës a bàyyi ci neen: lu nga jox lépp war na la indil lu nga jot. Liggéeyu Program on Negotiation ci wàllu bàyyi gi leer na ci lu tax loolu am solo. Bu nga tuddul li ngay bàyyi te tuddoo li nga bëgg ci wetam, geneen wet du gis bàyyi gi, te li ñu la delloo, dara du leen jar te dara du la jariñ.
Denc baat bu tàng ak kàddu gu gàtt. Doo waxaale; yaa ngi dajale benn melokaan ci déggoo bi ngeen ñaar ñépp mën a xaatim. Kàddu gi koy denc ci liggéeyandoo mooy «naka lanuy àgg ci waaw ci mbir mii», te kàddu gi koy yàq mooy melokaan bu nekk bu «loolu doyul».
Weccooleen benn ci benn, ci toftale bi, te taxaw bu ngeen amee lu doy. Wàcc ci lim bu ñu toftal, dal la. Ubbiwaat mbir mu ñu jeexal ndaxte lu bees ñëw na ci sa xel ci oto bi, du dal.
Lu war a am bu benn ci weccoo yi amul?
Kon jàng nga lu am njëg, du dara. Kompaañi bu mënul yëngu ci payoor bi, ci tur wi, ci waxtu wi, ci jumtukaay yi walla ci bésu xoolaat bi, dafa lay wax ne amul bërëb fenn walla bëggu ca wut, te ñaar yépp ay dëgg yu jariñ nga leen am laata ngay wax waaw.
Ci jamono jooju, am nga ñetti yoon yu leer. Nangul déggoo bi ni mu mel ak bët yu ubbeeku ak ab bés bu nekk ci sa kalandiriye bopp ngir dellusi ci. Walla nga ko nangu ak benn mbir mu nga ñaan ñu bind, doonte lu ndaw, ndaxte lu ñu bind, dig la ci ëllëg. Walla nga bañ ak lewetaay te bàyyi bunt bi ubbeeku, muy yoon wu dëgg lu ëpp ni mu mel ci jamono jooju.
Lu mu mën a doon, bindal li nga ñaan ak li ñu la tontu, ci bés boobu, ci seen baat. Not boobu mooy sa toogu bu njëkk ci at wi di ñëw. Dafa lay musal ci tàmbali waxtaan wi bépp ci gannaaw bu suba si toolub payoor bi ubbikoo ni ko neexe, te mooy wuute gi diggante ñaanaat ak ñaanaat ak ab firnde.
Lim bu ñu toftal, dal gu nga waajal bu jëkk la
Li tax nit ñi di daanu ci weccoo yi, du ñàkk fit. Dañuy fentu ay yoon ci saa si te am ku leen di xaar, te fentu ci coona day joxe ñaan yu ndaw, yu fees ak baat u ngërëm. Fukki simili ak ab bic ci bés bu jiitu, dafay dindi lu ëpp ci loolu.
Loolu la dal jariñ ci déggoo. Du benn xel mu nga jéem a woo ci néeg bi, benn mbooloom dogal la nga jël bi dara doon ci kaw, ba ki toog ci taabal bi ci sa turu, wàll bu yomb bi rekk lay def: di jàng ab lim, di weccoo ci toftale, te di des ku ñu neex a liggéeyandoo ak moom ci altine.
Bindal sa fukki mbir tey ci ngoon. Dogalal juróom. Toftalal ñi des. Ba noppi demal ñaan leen ñépp, ci toftale, ak lewetaay, te xool ñaata la toolub payoor bu «sax» di feeñe lu mën a yëngu fu nekk ludul rëdd wi ñu la wax.
Sources
- Program on Negotiation at Harvard Law School, Expanding the Pie: Integrative versus Distributive Bargaining Negotiation Strategies
- Harvard Business Review, Negotiating Your Next Job
- Program on Negotiation at Harvard Law School, Four Strategies for Making Concessions in Negotiation