Benn bonus jot na, walla ñu delloo la xaalis, walla payoor bu jëkk bu ëpp bu jiitu bi ci lu leer. Liggéey nga ko te am nga sañ-sañu bànneexu ci. Waaye it am nga lu tollu ci benn ayubés laata muy tas ci lu nga dul mën a tudd gannaaw ga, te xalaat bi rekk nga am ba tey mooy jënd benn version bu gën a baax ci lu nga am ba noppi.
Yokkute googu mooy njënd mi gëna bon ci limu bi, te xam nga ko ci sa jaar-jaar boppam. Yég-yég bu neex bi jóge ci bi jiitu, ay ayubés rekk la yàgg, ganaaw ga lu bees li nekk lu ordineer.
Xaalis mën na jënd yég-yég bu neex bu yàgg, ci lu wóor, ci ay melokaan yu néew. Bi ci gëna yàgg mooy xaalis bu ñu jëfandikoo ci keneen: lekk gi nga fey, njàng mi nga fey, faktiir bi nga jël ci taabalu sa xarit. Lii ay wax la ci jëf, ci ban njënd nga yég ba at mu wees, du ay wax ci jikko.
Lu tax li ma jëndal sama bopp di bàyyi neex ci gaaw?
Ndaxte danga koy tàmm, ci gaaw te ba mu mat, te tàmm mooy li sa toppatóo di def ci lu mës a soppiku. Lu nga moom dafay dellu ci ginnaaw ci ay ayubés rekk, te looloo tax yokkute ci lu nga am ba noppi mooy njënd mi gëna gàtt ci dund.
Yomb na nga natt lii ci sa bopp, te soxlaawuloo ab gëstu ngir ko def. Limal juróomi njënd yi mujj yi weesu benn tolluwaay bu doon xaalis bu dëggu ci yaw. Màndargaal yi nga yég ba tey. Ci lu tollu ci lépp, yi des ñooy yi soppi lu nekk ci tabax bi, te yi dee ñooy yi wuutal benn jumtukaay buy dox ak beneen jumtukaay buy dox tuuti gën.
Loolu tekkiwul nga taxaw ci jëndal sa bopp ay yëf, ndaxte loolu dund gu gëna tuuti la, te bii jukki du wax ci bëgg lu néew. Dafay tekki nga xam lu ngay jot. Yokkute dafay jënd ay ayubés yu neex, kon nattal ko ci lu jub ci ay ayubés yu neex te jënd ko ba tey su fekkee ne ayubés yooyu jar nañu ko.
Ñaata laa war a joxe, te kañ laa koy tànn?
Tànnal wàll bi laata xaalis bi di ñëw, du gannaaw ga. Bu ñu ko tànnee ci lu jiitu, benn tànn la, bu ñu ko tànnee gannaaw ga, benn xel-xel la, te looloo tax lu tollu ci ñépp ku xaar ba gis lu des dafay gis ne dara desul.
Bii jukki du la wax ban wàll la war a doon. Amul benn pursàŋ bu jub, amul benn tolluwaay bu nga war a weesu bu jëkk, te képp ku la tudd benn lim ngir sa dund, dafay tëkkale rekk. Li am solo mooy ne lim bi dafa war a am laata xaalis bi di am, ndaxte wàll bu nga tudd ci lu jiitu dafay dékku weer wu nga ko bëggul, te njort bu baax du ko dékku.
Doxalin yi neexuñu a dégg, te loolu mooy njublaŋ bi. Turalal benn wàll. Tànnal fu muy jëm. Bu doonee xaalis, defal ko benn yónnee bu sax ci benn bés bu wóor ngir mu bàyyi laaj benn tànn bés bu nekk. Bu doonul xaalis, te ci lu bare du xaalis, tegal ko ci xët wi te jox ko bés boobule. Xarala bi bii wàll di jàngale bépp mooy tànn benn yoon, ci lu jiitu, ngir weer wu metti bañ koo mën a soppi, te joxe mooy bérab bi gëna am njariñ ngir tàggatoo ci xarala boobu, ndaxte dara ci biti du la ci sonal.
Lan laa war a jëndal sama bopp ci li ci des?
Jëndaatal sa waxtu bu jëkk. Ci lépp lu nga mën a jëndal sa bopp, moom rekk mooy bi lay delloo ay waxtu, te ay waxtu ñooy li ngay soppi dëgg-dëgg ci lu nga di tabax.
Gëstu bu génn ci *Proceedings of the National Academy of Sciences* ci jënd waxtu gis na ne jëfandikoo xaalis ngir jox ñeneen liggéey yi nga bëggul dafa am jokkalante ak gëna dal ci dund gi, te ci benn natt bu ñu def ci dundu bés bu nekk, nit ñi wax nañu ne dañoo gëna am mbég gannaaw benn njënd bu leen musal waxtu ci lu ëpp gannaaw benn njënd bu ñu mën a laal ak loxo. Ci jëf, loolu mooy setal gi, tukki gi jëm ci liggéey bi, ak li nga di def ci anam bu bon ngoon-ngoonu dibéer. Te am na benn melokaan buy sax bu jar a tudd: waxtu yi nga jëndaat te jëfandikoo leen ci sa doole boppam, ci tàggat, ci nelaw, ci ab xarala, dinañu la fey ci tolluwaayu yenu bi nga mën a gàddu at wi ñëw, du ci ni ayubés yu néew yiy ñëw di la yég.
Ganaaw ga, ñetti melokaan yu sax. Xew-xew yu nga def ak nit ñi nga bëgg, yi di fey ba fàww ndaxte danga leen di nettaliwaat. Bànneex yu tuuti yu bare, du benn bu réy bu féete sori, ndaxte bare gi dafay raw réy gi bu nga jàkkarloowee ak tàmm. Ak far benn naqar bu dul dog, te moom mooy njënd mi ñu gëna suufeel ci limu bi ndaxte dafay far benn galag bu tuuti bu nga doon fey ayubés bu nekk.
Lan laa mën a joxe bu ma amul xaalis bu des?
Joxel li nga baax ci dëgg-dëgg, te jox ko benn nit bu wóor. Li ëpp ci ngëneel gi gëna dellusi ci dundu liggéey, dara du ko jar lu dul fit. Loolu mooy tax mu nekk ci sa loxo tey ci guddi gi, doo ci topp lu bonus bi doon.
Ki sos KEEP CALM dafay wax lii ci lu leer. Mu ne beneen kumpa ci njariñam mooy delloo ci ñeneen ñi, ne dafa doon wut ba fàww ay bunt ngir tarbiyal, tàggat, digal, yékkati, sant ak taxawu nit ñi nekk ci wetam, te doole ak ndimbal li ci dellusi fukki yoon la ëpp. Loolu ay nettalim la ci ñaar-fukki atam, du benn yoon bu wax ni àddina di jubbanti ay ayo, te dafa ko def ci yoon wi bépp, du bi mu àggee rekk, te loolu mooy wàll bi lu tollu ci kenn du def.
Juróomi jëf, ñépp amul njëg, ñépp mën nañu am ci ayubés bii. Defal jokkalante bi nga mënoon a moom sa bopp. Jàngalel li nga xam, ci lu leer, ku ko amagul, te loolu mooy yoon wi gëna gaaw ngir moom ko bu wér. Joxeel xarala bi ñu lay fey, du sa waxtu rekk, ndaxte benn ngoon ci li nga gëna xam am na solo lu ëpp benn ayubés ci ndimbal lu yaa. Waxal waa-liggéey bu ndaw ñaata ngay jariñ dëgg-dëgg, te loolu benn la ci kàddu yu néew yi mën a soppi lu ñuy fey beneen nit. Te taxawul ku la laajul, ku dul mës a xam, te du la mën a fey.
Kan laa war a taxawu, te lan laa wax?
Taxawul nit ci wax turam, ak li mu def bu wóor, ci néeg bu mu nekkul. Ku lay digal dafay joxe digle ci kafe, waaye ku lay taxawu dafay wax ci néeg bi ñuy tànne, te ñi ëpp kenn musu leen a wax ne am na wuute ci diggante ñoom ñaar.
Wuute googu du tànnu baat rekk. Jukki bu *Harvard Business Review* bu wax lu tax góor ñi ba tey di gëna jot ci wutal yu kawe ci jigéen ñi, dafa wax diggante bi ci lu leer: kureel yi dañuy jëfandikoo xaalis bu bare ngir digal ñi gëna am doole ci ñoom, te toppatóo boobu bépp du tax ñu yéeg. Looloo tax benn jigéen ci jukki boobu wax ne dañu ko digal ba mu dee. Payoor ak bunt yi, ci néeg bi lañuy tànne. Digle nag, ci kafe lañu koy joxe. Bu nga di def ñaareelu bi rekk, ku baax nga, waaye dara du ci jot beneen nit ki, te dara du ci jënd.
Melokaan bi ñépp gis mooy sant. Wax bu wóor mooy xarala bi bépp. Cant bu leerul, riir rekk la. Turalal jëf ji, wax ko ci kanamu nit ñi seen xalaat am solo ci moom, te defal ko ci biir ayubés ngir ñépp mën koo fàttaliku. Liggéeyu Gallup ci gërëm gis na ne gërëm bi gëna sax ci xel dafay jóge ci njiitu nit ki walla ci njiit yu kawe yi, dafa dëggu te jaadu ci nit ki kenn-kenn, te dafay gëna dugg bu muy dellusi te ñëw ci jamono ju jub, du bu ñu ko dencoon ba mu yàgg. Loolu tekki na ne kàddu gi nga bëggoon a wax ci ndaje mu ñëw mi, dafa gëna am solo ci bataaxal bu xóot bi nga di yónnee ëllëg.
Lu lii di def ci lim bi nekk ci sa aplikaasoŋ
Lii mooy wàll bi bokk ci wàllu xaalis, du ci wàllu neexal rekk. Ku tànn ne benn wàll bu wóor dafay dem ci keneen, soppi na li limu sa kont di tekki bu ko ubbee.
Xaalis bu nga tànn nga yónnee ko fu nekk, am na liggéey. Doole la bu am njariñ bu ko ànd, te lim bu am liggéey dafa gëna yomb a xool guddig talaata, ci lim bu di rekk benn àtte bu dul taxaw ci ni nga toll. Loolu du benn yég-yég, benn coppite ci doxalin la: tànn nga ba noppi ban wàll ci moom lay jariñ, kon ubbi aplikaasoŋ bi mooy saytu benn pexe, du jot benn nota. Ñi mën a ubbi aplikaasoŋ bi te ragaluñu, dañuy gëna waxtaan bu baax, gëna xaar, te gëna wàññi tànn yu jafe yu ñu def ci gaaw, te lii benn la ci yoon yi gëna yomb ngir jot ci dëgërlaay googu.
Kon jëlal ayubés bi nga am. Turalal wàll bi laata xaalis bi di yëngu. Jëndaatal ay waxtu. Yónneel benn jokkalante te wax turu benn nit ci lu leer ci néeg bu mu nekkul. Ganaaw ga, demal jariñ lu ëpp, ndaxte dara ci lii du wax ju jëm ci dund gu gëna tuuti. Lii mooy ni dund gu gëna réy di deme ba mu jar a am.
Sources
- Proceedings of the National Academy of Sciences (PubMed Central), Buying time promotes happiness
- Harvard Business Review, Why Men Still Get More Promotions Than Women
- Gallup, The Importance of Employee Recognition: Low Cost, High Impact