Ñu ñaan ko mu wax ay baat ci ndaje mu ñuy màggal noppalu gu ku mu fonk, te mu jël ko ci anam bu wóor. Ñeenti mbind yu njëkk, ñépp ci moom lañu jëm. Li mu def ci 2009 bi kenn du def. Ni mu doon yore ab néeg te du yékkati baatam. Woote bi mu def ngir liggéeykat bu ndaw bu mësul a xam.
Bi muy dellu kër ga, mu gis ne mënul woon a bind mbind moomu ci boppam. Du ndax mu suufeeku. Dafa xarañ lool ci liggéeyam te xam na ko. Waaye xamul woon ban fukki baat ak juróom la kenn di jëfandikoo.
Loolu, fu ñu bare ci nit ñu xarañ ñi toll, te mën nga koy defar ci genn-wàllu waxtu. Baat bi nit ñi di mujj a wax ci sa mbir, ñu ngi koy bind ba noppi, benn ayu-bés bu weex ci benn yoon. Mën nga ko bàyyi mu dajaloo boppam, walla nga bind ko ci sa loxo te dem def ko dëgg.
Lan mooy baat bi, te lu tax fukki baat ak juróom?
Rëdd bi ku la xam di jëfandikoo ngir tektal la bu nga nekkul ci néeg bi, te fukki baat ak juróom mooy dig bi lay tax nga tànn dëgg-dëgg. Lu ko gudde day tax nga téye ñetti jubluwaay yu nga amul dëgg-dëgg, te loolu rekk moo tax mbindu yéene yu nit ñi di soppiku ay mbind yu gudd yu kenn mënul a fàttaliku, ba ci ki leen bind.
Melokaan bu gàtt bi day def lu bu gudd bi mënul. War na nekk lu ñu mën a wax. Su nga mënul koy génne ci benn noyyi, kenn du ko mës a baamtu, te baat bu ñu dul baamtu du baat bi nit ñi di jëfandikoo ci sa mbir. Ab kayit la.
Dafay jariñ nga gis ni jubluwaay bi tolloo. "Dafa jël ay liggéeykat yu kenn du jël te genn-wàll ci ñoom ñoo yor mbir yi léegi" fukki baat ak juróom-ñeent la te dafa soxla ñu ko gàttal. "Dafa la doon wax limu bi bu jamono jotagul, saa su nekk" juróom-ñett la te mën na yenu lu ëpp. Ci diggante boobu, am na version bu wóor ba mën a doon sa bos te gàtt ba ñu koy mën a wax ci taabal. Loolu rekk mooy jubluwaay bi, te dafa gën a tuuti li jéem bi di mel laata nga koy tàmbali.
Am na it firnde yu wér ne bind ci say jikko yu njëkk du jéem bu ñu def ngir rafetal rekk. Xoolu gi Cohen ak Sherman def ci liggéey bi ñu wax dëgg ci seen bopp, ci Annual Review of Psychology, gis na ne bind bu gàtt ci jikko yu nit mën na yokk njariñ ci njàng, wér-gu-yaram ak jokkalante, yenn saa ay weer walla ay at ci ginnaaw, te li ko waral mooy ne dafay soppi ni nit di jànge diis bi nekk ci kanamam. Fukki baat ak juróom mooy jéem boobu ak liggéey bu ñu ci boole.
Naka laa war a binde sama bos te du mel ni waxu kompaañ?
Bindal ci nit ñi ak jëfin, bul mës a bind ci wàll yi ñu séddale. Dagganal baat bu nekk bu tudd ab tur ci liggéey, ab wàllu koom, walla ab baat bu rafetal bu ngay gis ci kayitu nattu liggéey, te li ci mucc, lu ni mel ni baat bu dëggu bi la.
Ñetti jaar rekk day yóbbu ñu bare fa.
Jaar bu jëkk, bindal ko bu bon. Bindal dara rekk. "Njiit lu am gis-gis bu jëmale njeexital yu soppi" mbind mu bon mu baax la, ndaxte dafay wone la nga naan te du la nga tànn.
Jaar bu ñaareel, tegal ci ab nit. Baat bu amul keneen ci biir, lu ni mel ni rëddu CV la. "Dafa ubbi ñetti jaar-jaaru liggéey te mësul a jël ndam li" baat la. "Dafa doon wax nit ñi dëgg bi bu jamono jotagul ba ñu mën ci def dara" baat la. Ñoom ñaar ñépp dañuy tudd jëfin bu ku ko jot di xàmme.
Jaar bu ñetteel, gàttal ko ba ci fukk ak juróom. Baat bu nekk bu nga far dafay yokk njëgu yi ci des. Faral baat yu rafetal yi ci njëkk, gannaaw ga baat yu yeqal yi, gannaaw ga liggéey bi.
Defal benn natt bu mujj. Ndax sa àndandoo liggéey mën na wax lii ci sa mbir tey te du reetaan, walla ci version bi nga di doon rekk gannaaw at wii di ñëw? Ñaari tontu yépp dañu jariñ. Bu njëkk bi tekki na ne am nga ab tektal. Bu ñaareel bi tekki na ne am nga ab jubluwaay, te loolu moo gën.
Naka laa mën a xame ndax dëgg la dëgg-dëgg?
Nattal weer wi weesu, du at wi di ñëw. Ubbil sa kalandiriye ak bataaxal yi nga yónnee ci ñeenti ayu-bés yu weesu, te màrkeel waxtu wu nekk wu ku la xamul te yor sa baat mën a xalaatoon, gannaaw ga waññ ban pursaan la waxtu yooyu tollu ci sa waxtuy liggéey.
At wi di ñëw mooy fu nit ñiy nëbbu. Plaanu ku nekk ci at wi di ñëw dafay dëppook baatam ba mu mat sëkk, ndaxte at wi di ñëw amul benn tanax ci biir. Weer wi weesu, moom firnde la. Am na ci ndaje mi nga nangu ci aada rekk, lu nga def bu baax te kenn laajul, ak ñaari waxtu yi nga jox kenn te bindoo ko fenn.
Bu nga fa nekkee, defal ñaareelu koloñ: kan laa jariñoon. Tuddal nit ñi, du liggéey yi. Ñu bare dañuy gis ne koloñ bii dafa fees ci li ñu doon xalaat te kenn bindul ci dara, te jariñ na nga ko xam ndaxte fukki baat ak juróom yiy mucc fukki at, lu ni mel ni ci koloñ boobu lañuy jëm, du ci li ñu génne.
Bul jox sa bopp not ci fukk ci lii lépp. Waññ gi, natt la, te li nga ci soxla rekk mooy limu bu nga mën a mengale ak weer wiy ñëw. Ñaar-fukki pursaan ci sa waxtu yu jëm ci sa baat, tàmbali bu baax la ci ku am liggéey bu dëgg ak kalandiriye bu fees. Tus pursaan, du jafe-jafeu jikko. Njeexitalu tegtalu waxtu la, te tegtalu waxtu lu nga xam ba noppi ni ngay defare la.
Su fekkee weer wi weesu dëppoowul ak baat bi nag?
Kon gis nga wàll bu jariñ bi, te ay gi mooy benn coppite ci kalandiriye bi ci ayu-bés bii, du benn dund gu bees. Bàyyi bu ñaari waxtu walla ñett, jafe-jafeu tegtalu waxtu la. Bàyyi bu lépp, jafe-jafeu baat la, te dafay tekki ne binde nga baat bi nga fonk ci fu nga waroon a bind bi nga mën a taxawu.
Liggéey bi Sheldon ak Elliot def ci dëppoo ak sa bopp moo tax lii am solo bu ëpp li mu mel. Yéene yu dëppook li nit fonk dëgg-dëgg, dañuy jot doole ju gën a bare te seen mën-mënu àgg dafa gën a réy, te àgg ci ñoom dafay indil nit ki lu ëpp li àgg ci yu ñu leb yi di indi. Kon natt gi du jéemu diisipliin. Natt la ngir xam ndax yaa ngi jëfandikoo sa doole ju réy ji ci lu nga doon tànn su fekkee yaa ngi tànn ak xel.
Su bàyyi bi néewee, toxalal benn waxtu wu ñuy baamtu ci ayu-bés bii te bàyyi li ci des. Su bàyyi bi matee lépp, bindaatal baat bi, du kalandiriye bi, ndaxte baat bu nga mënul a dëkke, yoon wu gën a rafet la rekk ngir yég ne yaa ngi ci ginnaaw.
Fukki baat ak juróom, ndigalu tànn la, du ab woy
Njariñ bi day feeñ yoon wi ci topp bu la kenn ñaanee dara. Plaan bu juróomi at mënul laa dimbali ñeenti waxtu ci ngoon, waaye baat bu am fukki baat ak juróom mën na ko, ndaxte mën nga natt ñaan bi ci moom ci lu tollook ñaari simili. Ndax nangu lii dafay gën a dëggal baat bi walla dafay wàññi ci dëgg gi. Loolu moo gaaw ci nataal bu nekk te mën nga koy yóbbu ci tànn bu nekk bu ngay def ci ñetti weer yii.
Dafay mucc it ci coppiteg liggéey, te amul benn plaan bu ñu tabax ci tur bu ko mës a def. Njëkkalikoo yi, wàllu koom yi ak liggéeykat yi dañuy toxu, waaye baat bu jëm ci ni ngay jëfe ak nit ñi ak li nga taxaw temm ci, dafay toxu ak yaw te des bu mat. Loolu mooy li tax dëgg-dëgg fukki baat ak juróom yi bàyyi liggéey bi ci biti. Tur yi, ñu ngi leen luy. Jëfin ji, sa bos la, te jëfin ji mooy li kenn di wax dëgg-dëgg ci sa mbir ci ndaje ñaar-fukki at ci kanam.
Fukki baat ak juróom, dañu yomb a réer ci ab aplikaasoŋu bind-bindu, kon tegal leen ci lu nga mën a laal. Gannaaw ga wéyal. Baat bi du ñaan ngir nga ndànkal walla nga bëgg lu néew ci dara. Ab tamis la bu lay tax nga wax waaw ak doole ju gën a bare ci yëf yi am solo, ci ñaar-fukki at yu bees, te du am xiir bu at mu nekk ci ndax am na ci lu ñu jublu woon fenn.
Sources
- Annual Review of Psychology, The psychology of change: self-affirmation and social psychological intervention
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model