Tegtal yu gaaw
- Attach a real number and a deadline.
- Name the one priority that matters most.
- If the goal changes, say so out loud.
Nataalal ñaari melokaan yu benn Altine.
Ci bu njëkk, sa boroom liggéey neel, "Dañ war a dolli liggéey bi ci trimestar bii." Loolu rekk. Dangay génn néeg bi te tàmbali a tëkkale. Dolli lan? Ñaata? Ci kan? Dangay jëfandikoo ayu-bés bi nga liggéey-liggéeyul, di waaj-waajul, te musul a wóor ne nga jubal ci tànk bu jub. Bu ñu lay laaj ci sa liggéey, dafa mel ni benn xët bu tuuti boo amul woon kayit bi.
Ci ñaareelu melokaan bi, dégg nga: "Ba ci jeexitalu weeru Suwe, bëgg naa ñu jënd waxtu wu nuy tontu ci wàllu juróom-benni waxtu, te gënal naa ñu am loolu ci ñetti kont yi gën a mag dañ ñu dem ci ñoom ñépp ci benn yoon." Doole boobu boobu. Te yég bu wuute bu mat. Léegi xam nga fan ngay jëm. Nga man a xam, sa bopp, ndax dangay raw walla déet.
Ñaareelu yég boobu mooy lu nuy wax leeral niki doole ju dalal xel. Du nooyaay. Mooy benn ci yi gën a am njariñ te ñu duñu ko fonk lu kilifa man a jox ekib bu sonn.
Xamul lan moo war mooy benn xeetu coono
Am na lu tax melokaanu xiibon bi gën a metti melokaanu metti-waaye-leer bi. Xel mi day teg lépp lu wóorul niki benn jamono.
Bu nit ñi mënul a xam lan moo ñëw walla lan lañu bëgg, xel mi du toog ci kanam féq bi te déggóo ak moom. Day ko fees, ci anam bu yées. Benn xet-li ci njàngat yi ci lii dafa wax benn jëkkante bu jóge ci xamul ba ribb ba njàqare, te wax ne dollil xamul day yàqu te yeexal lépp lu nit doon waaj a def. Kon li kilifa bëgg ci jamonoy metti, dox bu dëgg, mooy li njëkk lu melokaanu xamul di nangu. Nit ñi duñu fanaan ndax ñu tayel. Dañuy fanaan ndax mënuñoo gis bët-li jafe-jafe bi.
Léegi yokk loolu ci benn ekib. Njàngalekat yi am nañ benn tur bu jëm ci xamul lan ñu lay laaj ci liggéey: leerul-liggéey. Te am na ne dafa nekk benn ci coono yi gën a yàq. Benn xet-li bu réy bu ñu ròof ci diir bu yàgg ak teemeer ak junni ak junniy liggéeykat, day wone leerul-liggéey niki benn ci coono yi gën a yàq ci liggéey, gën a dolliku, gën a am ndigal yu juumtoo. Bu nit ñi mënul a xam raw bi muy mel, liggéey bi day wàcc, takk-bopp bi day rëkk, te njàqare bi day yokku.
Lu gën a yées mooy ne dafa law. Benn njàngat ci ay ekib gis na ne bu nit ñi yég xamul boobu, njàqare bi, kàttan gu wàcc gi, ñàkk yër gi, du toog ci benn nit. Day jaar ci mbooloo mi ci wàllaalewu yëg-yëg ba kéri ekib bi yépp di liggéey ak tuuti tiit ak tuuti déggadi. Pàcc bu xiibon du jafe-jafe bu nit ku nekk war a saafara moom rekk. Mooy benn taw-bi.
Lu jar a toogal: njàngat ci xamul wone na ne du ndam lu bon li nit ñi tiit. Mooy xamul gi ci boppam. Wax nga benn nit ne projeet bi dañ ko fey lañ ko, dina ko tëj te jàll. Wax nga ko "mën nañ koo fey, dinañ gis," te bàyyi ko fa ci ñetti ayu-bés, jox nga ko lu gën a jafe a yendoo, ndaxte xel mi mënul tëj benn taar bu desal ubbeeku. Ñi am lu njàngalekat yi tudd ñàkk-muñ ci xamul ñoo koy yég lu gën a jamp, di gis melokaan yu wóorul niki ay jamono fépp bu kenn amul lu bon. Bu am ñu sa nit ñu gën a dëgër, ñu gën a kontaan, ñu mu ñoom ñooy ñu gën a daw ci féex ci xamul, ndaxte dañ a fonk lu doy ba ñu di àndandoo laaj bu kenn tontuwul.
Lu tax benn pàcc bu leer di dalal nit
Wëlbati loolu lépp te dinga gis lu tax benn pàcc bu ñu teg bu baax day def lu gën a teyloo liggéey. Day teey néeg bi.
Benn pàcc bu leer day jox bayre bu njàqare ci xel mi lenn lu mu def lu dul nataal. Ci xanaa "ndax nu nekk ci jàmm?", laaj bi day nekk "ndax dañ a nekk ci suufu juróom-benni waxtu?" Loolu am na tontu. Liggéey bu yàgg ci pàcc yi, bu Edwin Locke ak Gary Latham defar ci diir bu gudd, gis na ne pàcc yu wóor te am tuuti coono day raw ndigal yu wóorul yu mel ni "defal sa kem-kàttan," ndax benn taar bu dëgg day la wax fan ngay teg sa kàttan te tax nga man a natt sa bopp ni nga jëm. Natt bi mooy lu dalal. Bu nga man a gis ne dangay dox, ribb bu xamadi du am fu mu dëkk.
Leeral day aar it nit ñi ci galag gu nëbbu gu tëkkale. Waxtu wu ne wu nit di toog di laaj lu nga dëggal a wax mooy waxtu wu njàqare bu ndaw ak liggéey bu réer. Wax ko ko ci leer, te dinga ko delloo waxtu woowu.
Am na benn lëf, te dafa am solo. Benn pàcc bu leer day dalal nit kese su leeree te ñu man koo jot. Limu bu wóor bu ñépp di gëm ci seen biir ne mënul am du dalal ekib. Day jox ribb bi rekk bët bu gën a ñaw. Njàngat yi ci pàcc yi dañ a moytu fii: benn taar bu am coono day yokk liggéey su nit ñi ko nangoo niki lu ñu man a jëm. Kon leeral ak coono dañ wuute. Mën nga wóor bu mat te di teg loraange, su tegu bu nga teg amul kenn ku ci gëm. Bët-li mooy benn pàcc bu nit man a gis, man a natt, te man a jot ak jëf bu dëgg. Yéexal, du gént.
Naka nga man a teg benn pàcc bu wàññi tàngoor bi
Bët-li leeral du jiital ci lépp. Mooy dindi ribb bu xamadi te bàyyi nit ñi am barab bu ñuy xalaat ci anam bu gën. Ay yoon yu nga koy defe:
- Defal ko mu wóor ba ñu man cee werante. "Yokk kontaan-gu-kliyaan" mënul juum, te loolu moo doon jafe-jafe bi. "Wàññi waxtu wu nu di tontu ba mu jëkk juróom-benni waxtu ba 30 Suwe" mën nañ koo am, ñàkk ko, walla werante ko. Jëmal ci pàcc bu kenn man a joxoñ wax "def nañ ko" walla "defunu ko."
- Tudd bi gën a am solo. Juróomi jiital ñooy darajoo, te benn ekib bu yor juróom mooy benn ekib bu njàqare ci leneen ci biir. Su fekkee benn njariñ rekk nga man a aar weer wii, wax ban la. Nit ñi dañuy noppalu su ñu xame lu ñu man a bàyyi mu rëcc.
- Wax lu "noppi" di mel, ba noppi génn. Defal ko mu wóor ci bët-li te tàqalee yoon wi. "Lii mooy limu bi ak jamono bi; naka ngay ko jot, sa moom la" day jox nit ñi yeneen yu ñu ci am ak yég ñu am dooley jëf, te dooley jëf mooy benn ci safara yi gën a dëgër ci coono.
- Tëjal taar bi ak tontu. Benn taar bu amul fu ñuy tëralee day jeex, te nit ñi tàmbali waxaale. Ay laaj yu gàtt, yu ñuy def ci diir, "fii lañ tollu ci limu bi," dañuy denc pàcc bi mu dund te bàyyi tëkkale du fokk. Defal ko mu jëm ci xibaar, du ci laaj-laaje.
- Defal dëgg ci lu nga xamul. Benn yoon mënuloo jox limu bu dëgër léegi. Wax "amuma nataal bi yépp, lii mooy lu ma xam ak kañ laay xam lu ëpp" dafa di leeral du ko des. Taw-bi bu ñu waxul mooy lu metti, du xamul bu ñu wax ci leer.
Gisal benn pàcc bu wóorul nuy soppi muy leer
Day jàppale ngeen gis benn ndigal ci ñaari melokaan. Nan ne ekib bu nekk ci ay tërër-kliyaan te kilifa bi bëggal mu am safara.
Melokaanu wóorul: "Naa nu yor liggéeyu kliyaan ci trimestar bii. Bëgg naa gis yokk gu dëgg." Baat bu nekk dafa mel ni mu jub. Benn ci ñoom waxul kenn lan lañ war a def suba ci suba. Ci kaw lan? Yokk gu ñuy natt naka? Ba kañ? Ekib bi dina jëfandikoo ñaari ayu-bés yu njëkk ci ubbi ko ci biir, te ñetti nit dinañ ko ubbi ci ñetti anam yu wuute.
Melokaanu leer: "Léegi nuy tontu tikit bu nekk ci fukk ak benni waxtu, te tërër yi ci tontu yu yeex ñooy njumte bi nu gën a am. Ba ci jeexitalu trimestar bi, bëgg naa sunu tontu bu njëkk bu jëm suufu juróom-benni waxtu. Naa nu ko aar ci sunu ñaar-fukki kont yi gën a am njëkk. Dinaa séddoo limu bi ci àjjuma bu nekk. Naka nga soppi xaaj bi ngir agsi fa, sa moom la, te wax ma gaaw su juróom-benni waxtu doonee taar bu jubadi."
Cawarte boobu boobu. Ñaareel bi tudd na natt bi, jamono ji, njariñ bi, barab bu tëral bi, ak ngor gi. Lu des lu nit di laaj ci fanaan amul lu bare, te noppal gu nees googu dafay liggéey bu dëgg.
Bu pàcc bi war a soppiku
Liggéeyu dëgg dafay dem. Jiital yi dañuy soppiku, benn trimestar yàqul benn lëf bu kenn gisul woon, te pàcc bu leer boo teg ci Awril du am benn solo ci Mee. Kilifa yi ci jamono yooyu dañuy nopp, di yaakaar kenn dootul gis ne taar bu yàgg bi dee na. Nit ñi dañ koy gis lu mu doon. Noppi bi day soppiku muy bés-bu-bees ci tëkkale.
Jëf bu gën a dëgër mooy soppi pàcc bi ci leer. "Taar bu waxtu-tontu bi am na woon solo bala tëj bi. Lii mooy lu nuy jëm léegi, ak lu tax." Doo ñàkk sañ-sañ ngir nga soppiku ci leer. Dangay ko ñàkk ngir nga bàyyi nit ñi ñu daw ci benn pàcc boo bàyyi ci sa biir. Tudd soppi bi mooy naka ngay denc dal bi nga tabax.
Leeral bu dal mooy lu di jàppale njariñ yi
Am na xemmemteef bu nuy jàppe lii lépp niki wàllu nooyaay ci njiit, wàll bi ngay jot bu liggéeyu dëgg bi di am limu yi noppi. Ci wëlbatiku la. Leeral mooy naka ñuy am limu yi.
Benn ekib bu xam bu wér lan lay jëm, te wóolu ne bët-li du soppiku ci guddi, dafay teg kàttanam ci liggéey bi du ci njàqare bi. Nit ñi dañuy gaaw a tànn ndax man nañ a natt seen ndigal ci benn taar bu ñu xam. Dañuy bàyyi waaj-waaj. Dañuy bàyyi tabax ay asuransu yu nëbbu ngir bañ ñu leen tuumaal ci lu juum, ndaxte xam nañ lu jub. Loolu lépp lu yeexal, werante bi, nëbbu bi, ndaje yi ngir xam lu ndaje bu mujj bi doon wax, mooy galag gu nëbbu gu wóorul, te dafay jóge ci sa njariñ.
Dafay sax it. Kenn man na taal safara ci ekib ci benn trimestar ak gaaw-gaaw ak coono. Lu jafe mooy denc nit ñu baax ñu di def liggéey bu baax ci ay at bu ñu lakkul, te xamul gu sax mooy benn ci yoon yi gën a wóor ngir wàññi leen. Benn pàcc bu leer, bu jub, dafa man a sax ci anam bu daw-daw bu njàqare du man a sax. Dal bu nga sàkk ci leer du benn yool boo joxe bu njariñ yi agsi. Mooy benn cér ci masin bi koy jur.
Benn wax ngir ki amul tur bi
Xanaa du yaa di teg pàcc yi. Xanaa yaa nekk ci ribb bi, di liggéeyal ku nekk ci "dolli ko" ak lu ndaw rekk. Doo ku amul doole, te njàqare boo yég du benn defar-bopp bu bon. Mooy benn tontu bu jub ci jiital yu wóorul yu dëgg.
Lu gën a am njariñ loo man a def mooy laaj laaj bi ci leer, ak nooyaay ak ci wóor. "Ngir ma jubal lii bu baax, ndax njariñ bi mooy gaaw walla wóor weer wii?" "Lan moo lay tax nga yég ne lii doon na ndam bu leer?" Doo nekk ku jafe. Dangay génne leeral ci kenn ku xamul woon ne joxewul ko. Faral na ne benn laaj bii rekk dafay def lu gën ngir sa njàqare lu liggéey-liggéey bu metti man, ndaxte dafay wuutal taar bu ñu nataal ci bu dëgg.
Su taw-bi musul a leerul, fu nga koy laaje, te xamul gu sax googu di yàq sa nelaw, sa jëmmu xel, walla sa xam-sa-bopp, loolu jar na ñu ko fonk lu dul muñ ko rekk. Xamul gu sax ci liggéey mooy coono bu dëgg ci wér-gu-yaramu xel, te doo war a yor ko ba fàww. Waxtaan ko ak nit ku nga wóolu, walla ak benn njàngalekatu xel walla benn doktoor su fekkee ndabu bi ñëw na ci sa kër, du benn faaru bu ëpp. Mooy naka ngay aar liggéey bu metti ci bañ a doon dund gu metti ci nëbbu.
Leeral mooy benn ci yi gën a yiw bu kilifa di joxe, te benn ci yi gën a nopp. Bu mu defu bu baax, kenn du la ci gërëm, ndaxte li ñu yég mooy ne dañ a xam fu ñuy jëm. Dal boobu mooy liggéey bi di feyu bala benn limu di dox.
Sàq yi
- Neural Plasticity / PubMed Central, From Uncertainty to Anxiety: How Uncertainty Fuels Anxiety in a Process Mediated by Intolerance of Uncertainty
- Frontiers in Psychology / PubMed Central, Consequences of Team Job Demands: Role Ambiguity Climate, Affective Engagement, and Extra-Role Performance
- Corporate Rebels, Role Ambiguity: 60 Years of Research Reveals Why Unclear Expectations Destroy Performance
- PositivePsychology.com, What Is Locke's Goal Setting Theory of Motivation?