Juróom-ñeenti waxtu ak ñeent-fukki simili la. Ëllëg fees na ba pare, xam nga lu ci nekk ci mbooleem, te dinga def li ëpp ci moom, ndaxte noonu ngay dund. Ordinaatër bi tëj na te bés bi jaar na bu baax. Waaye yaa ngi bëgg a tëdd te dogaloo dara, te loolu mooy ne ëllëg moo lay dogalal, te ëllëg dafay tànn li gën a riir ci juróom-ñeenti waxtu ci suba.
Fukki simili léegi dañuy jëndaat waxtu wu njëkk wu ëllëg, te ci njëg gu yomb lañu koy jënde. Dogal yi yomb nañu ci guddi gii te seer nañu ci juróom-ñeenti waxtu ci suba. Lii du aada ngoon te du yoon ci nelaw. Waajal la: ñetti jëf yu ndaw, ci toftalu bu wóor, mën nga leen a def te taxaw, ba noppi nga daldi tëdd.
Lan laa war a def dëgg-dëgg guddi gi jiitu?
Ñetti yëf, ci toftalu bii, ci lu tollu ci fukki simili. Tuddal benn yëf bi war a am ëllëg, teg jumtukaayam fu nga war a taqaliku ak sa tànk, te tëj ñaari buum yi gën a mën a la fexeel ci suba.
Loolu mooy limu bi bépp, te gàtt gi mooy njariñ li. Njëlbéen gu gudd ci ngoon, ñaareelu liggéey la, te ci biir ab ayu-bés lañu koy bàyyi. Fukki simili dañuy mucc ci bés bu bon, te loolu rekk mooy natt bi am solo.
Bindal yëf boobu ci kayit, du ci ab aplikaasiyoŋ bu nga war a ubbi. Tegal jumtukaay yi ci bunt bi, ci kaw klaawiye bi, ci toogub doxalkat bi: fu nga war a jëfandikoo sa kàttan ngir jaar ci wet. Gëstu yi ci li ñu tudde micro-environments, maanaam wërsëg yu ndaw yi la wër, dañuy wone ne fu ab yëf toog dafay jëf ci sa jëfin ci anam bu boppam, te du la laaj nga xalaat ci, te ab mbuus bu nekk ci bunt bi mooy misaalu kër bu xalaat boobu. Ba noppi nga toppatoo ñaari buum, du ëpp, te taxaw. Lépp lu nga tëjul, problem bu ëllëg la, te ci sa bëgg-bëgg, te problem bu gën a ndaw la léegi ndaxte bind nga ko.
Lu tax bind ëllëg ci guddi gii di jariñ?
Ndaxte liggéey bu ñu bindul dafay wéy di doxe ci sa gannaaw-xel, te bind ko ci anam bu leer mooy li koy taxawal. Ci ab gëstu bu ñu doxal ci ab laboratuwaaru nelaw, ñi jëfandikoo juróomi simili ngir bind limu jëf yi ci bés yu ñëw, dañoo gaawoon a nelaw ci ñi jëfandikoo yenn juróomi simili yooyu ngir bind li ñu def ba pare, te bu limu bi gënee leer, ñu gën a gaaw a nelaw.
Li ñu natt foofu mooy waxtu wi ñu nelawe, waaye jëfin ji mooy li am solo. Bind mooy li ko def, te leer gi mooy li tax bind gi jariñ. "Liggéey ci ekspoze bi" dafay bàyyi xalaat bépp bu ñu defarul. "Jeexal juróom-benneelu xët bi te yónnee ko Ana laata fukki waxtu", loolu ay dogal la dëgg-dëgg, te lu ñu dogal du wéy di laaj sa toppatóo.
Gëstu yi ci njëlbéen ci seen bopp dañuy jubale ci yenn wàll. Ab meta-analiis ci mental contrasting with implementation intentions, jumtukaay bu boole xool bu wér ci tay bi mën a jóg ak njëlbéen bu ñu bind ci melokaanu "su fekkee lii, kon lii", dafa gis ne, ci mbooleem, dafa am njariñ ci ni nit ñi mën a àgge ci pexe yi ñu teg. Li ñu bokk mooy ne dogal gi dafay am laata, ci waxtu wu nga ko mën a dëkkale.
Naka laay tànn benn yëf bu juróom-benni yëf yépp gaawee?
Tànnal bi mën a yombal juróomi yëf yi ci des, walla bi nga gën a war a réccu su nga ko defulee ba àjjuma. Ba noppi bindal ko ni ab kàddu bu am jëf ak waxtu ci biiram, du ni ab tur rekk.
"Buje bi" tur la. "Bindal bataaxalu buje bi, juróom-ñeenti waxtu ba juróom-ñeent ak ñeent-fukki simili, laata ndaje mu gàtt mi", dogal la. Ñaareel bi dafay mucc bu suba jotee. Bu njëkk bi, kenn ku jàng ba pare ñetti bataaxal, dina ko soppi ci wetu kafe bi.
Benn, du ñett. Ñetti yëf yu jiitu, limu la bu amul dara lu jiitu, te njariñu guddi gii lépp mooy ne yaa ngi jëfandikoo xel mu dal ngir tànn bu nga naroon a tànne ci suba ci gaaw-gaaw, di sukkandiku ci bataaxal bi njëkk a ñëw. Su ñaari yëf war a am dëgg-dëgg, tuddal ku jiitu te jox ku nekk waxtoom.
Lan mooy tëj ab buum?
Buum mooy lépp lu jeexul te di laaj sa toppatóo laata nga waajaale koo jox: bataaxal bu ñu lay xaar, lim bu nga dige seet, ab dosye bu nga mënul a gis. Tëj ko mooy jeexal ko ci lu néew ñaari simili, walla bind bu leer kañ ak fan lañu koy toppatoo ëllëg.
Ñaar mooy àpp bi, te àpp boobu dafay def liggéey bu wér. Pexe mi du ne war nga tontu say bataaxal yépp ci fukki waxtu ci guddi. Mooy dindi ñaari fexe yi gën a mën a ñëw, ñi doon lekk waxtu wi nga sonn ngir aar.
Ci jëf, li ñuy gën a doon mooy ab tontu bu ñaari rëdd, ab bind ci arminaat bi bu am waxtu wu wóor, walla ab tëraliin bu wax fu nga bàyyi lëf bi. Noflaay bi nit ñi di yég ci gannaaw, du ci lu jëm ci ni ñu tegtale seen liggéey. Ci ab buum la bu tëdde di doxe ci gannaaw, di wut sa toppatóo ci juróom-ñaari waxtu ci suba si topp.
Tànn ñaar yi war, dafa yomb bu nga xamee natt bi. Laajal sa bopp ban lëf lu jeexul moo gën a mën a ñëw ni gaaw-gaawu keneen laata fukki waxtu ci suba, te toppatoo boobu. Ba noppi laajaat ban lay jariñ ay waxtu yu wér ngir wut ko, te teg ko fu nga koy gis. Li ci des lépp mën na xaar, te bind loolu bokk na ci liggéey bi: buum yi nga bàyyi ubbeeku ci sa bëgg-bëgg, duñu jàppe ni ay lëf yu nga fàtte.
Su ma ñëwee kër gi ba guddi ba mënuma koo def?
Defal version bu juróom-ñeent-fukki sekond: benn yëf ci kayit, benn jumtukaay bu nga toxal. Loolu mooy li ëpp ci njariñ li, te mën nga ko def ci ban waxtu, ci ban melokaan, te soxlawuloo njëlbéen walla taabal.
Bàyyil buum yi guddi googu. Bàyyil setal gi. Bindal kàddu gi, tegal dàll yi walla mbuus mi walla dosye bi ci bunt bi, te dem. Li nga war a moytu mooy jàppe lii ni aada bu ñu war a def ci anam bu mat walla ñu bañ koo def mukk, ndaxte moom la sart bu "lépp walla dara" bi, sart bi di rey ci noon bépp aada bu nit di jéem a sàkk.
Su say ngoon jaadoowul, taqal ko ci lu wóor, du ci montar. Bu nga tegee sa telefon ci kuraŋ. Bu nga defee mujjal lëf bi ci waañ wi. Ab taqalukaay dafay may mu dund ci ayu-bés yi arminaat bi mënul.
Te su nga bàyyee benn guddi bu dul dara, amuloo bor. Doo def ñaar ci ëllëg ngir dajale, ndaxte amul lu ñuy wax ay ngoon yu la des. Dinga def version bu gàtt bi ëllëg ci guddi te wéy, te pexe mi dafay taxaw ndaxte mësul a laaj nga def ko bés bu nekk bu dul jeex.
Fukki simili ci guddi gii mooy waxtu wi gën a yomb wu nga mës a jënd
Lii lépp du ngir nga def lu gën a néew ëllëg. Mooy ngir nga agsi ci juróom-ñeenti waxtu te yaa ngi doxe ba pare, dogal bu njëkk bi def na, jumtukaay yi nekk ci sa yoon te ñaari lëf yi la doon topp jóge nañu, ngir sa yéene jot waxtu wu baax wi, du li des ci gannaaw bu suba jëlee wàllam.
Defal ko guddi gii, doo ko def bu mat, ci juróom-benni simili. Benn yëf ci kayit. Benn jumtukaay ci bunt bi. Ñaari buum yu ñu tëj. Ba noppi ëllëg, xoolal lu am diggante juróom-ñeenti waxtu ak fukki waxtu, te dogal sa bopp ndax fukki simili njëg gu jub la woon. Ñi ëpp dañuy bàyyi laaj bi ci gannaaw lu tollu ci ab ayu-bés, ba noppi ñu doon rekk denc fukki simili yi, ay at.
Sources
- PubMed Central, The Effects of Bedtime Writing on Difficulty Falling Asleep: A Polysomnographic Study Comparing To-Do Lists and Completed Activity Lists
- PubMed Central, A Meta-Analysis of the Effects of Mental Contrasting With Implementation Intentions on Goal Attainment
- BMC Public Health (via PubMed Central), Altering micro-environments to change population health behaviour: towards an evidence base for choice architecture interventions