Jàll ba ci mbir mi bu njëkk

BËGG-BËGG · YOON WU GUDD WI

Naka ngay soppee sa xalaat ci li nga bëgg te du la tax yég ni ku bàyyi

Tàqalel jubluwaay bi ak sabab bi nekk ci suufam. Xalaat yu soppiku yu bare sabab bu jekk la bu sol ay yére yu bees, kon bindal sabab bi te nattal moom, ndaxte jamono ji nga jeexal ba noppi jeex na, doo dem, doo des.

Nit ku toog ci taabal di bind ci ab xët.

Nataal bu Daria Glakteeva ci Unsplash

Baax nga ci lii te pexe mi mu ngi dox. Loolu moo ci jafe. Kenn soxlawul ab yoon-wi ci bàyyi lu daanu, ndaxte daanu gi day jël dogal bi ci sa wetu, te ñépp dëppoo ci.

Lii nag beneen mbir la, mi soxla àtte bu dëggu. Sore nga ba, boo génnee, dinga ko war a leeral ci lu tollu ci juróom-ñeenti nit. Mbir mi mu ngi dox bu baax. Te bëgguloo ba tey li lay xaar ci njeexital.

Soppi sa xalaat fii xam-xam la, du ñàkk fulla. Te jàppe ko ni xam-xam mooy li tax doxin bu ñaar-fukki at bañ a soppiku benn werante wu gudd ak dogal bu nga jël ci sa ñaar-fukk ak juróom-benni at. Pexe mi du nga laaj sa bëgg-bëgg walla sa dëgër. Pexe mi mooy nga tàqale jubluwaay bi ak sabab bi nekk ci suufam, ndaxte ñoom ñaar dañuy wute lu ëpp, te benn rekk ci ñoom moo war a dund.

Ndax bàyyi la, mbaa soppi sama xalaat la?

Nattal sabab bi nekk ci suufu jubluwaay bi, du jubluwaay bi ci boppam. Su sabab bi taxawee ba tey te jumtukaay bi rekk moo yematul ci moom, soppi yoon la; su sabab bi ci boppam demee, soppi xalaat bu dëggu la, te ñoom ñaar ñépp njeexitalu seetlu bu wóor lañu.

Ab misaal dafay leeral ko. Jubluwaay bi mooy doon associé. Bu nga ko nuyoo, sabab bi ci suuf mooy: bëgg naa liggéey bu ma moom ci lu wóor te bu ma fey ba xaalis bañ a doon waxtaanu weer bu nekk. Doon associé benn jumtukaay la ci loolu. Ñaari yeneen ñooy sa kabinee bopp ak liggéey bu kawe ci entrapriis bu fey xam-xam bu néew ci àddina. Su nga bàyyee yoonu associé bi te jël benn ci ñoom, soppi nga yoon, du jubluwaay, te loolu la war a waxe sa bopp ak ñépp.

Beneen njeexital bi it dëggu la. Am na sax bu sabab bi jeexee: bëggoon nga mbir mi ci sa ñaar-fukk ak juróom-benni at ndaxte am nga woon dund gu nga dundatul. Loolu xibaar la, te jëf ci ci saa si moo gën a yomb jëf ci ci at mu juróom-ñeenteel mi.

Naka laa war a binde sabab bi nekk ci suufu jubluwaay bi?

Bindal jubluwaay bi, ginnaaw loolu tontul "ngir" ba nga jot ci lu nga mënul werantee. Ñett walla ñeenti yoon a doy lu ëpp ci saa yi, te rëdd wi mujj a taxaw mooy sabab bi.

Bu ñu ko doxal, mu mel nii. Bëgg naa yor sama studio bopp, ngir ma man a tànn li nuy jël, ngir ma bàyyi tabax lu ma gëmul, ngir liggéey bi may def jar at yi ma ci def. Rëdd wu mujj woowu dafa dëgër. Te mën nañu ko natt, te loolu mooy njariñu bind ko: mën nga laaj ndax yoon wi nga jaar léegi mu ngi ko joxe, te mën nga laaj ndax beneen yoon dina ko joxe.

Ginnaaw loolu doxal saytu bi di jàpp jaaxal yu neen yu bare. Su nga jotoon sabab bi ëllëg ci beneen yoon, ndax dinga sax bëgg jubluwaay bi? Waaw dafay wone ne jubluwaay bi dafay def lu ëpp benn liggéey te war ngaa ko téye. Déedéet dafay wone ne jubluwaay bi jumtukaay la woon ba fàww.

Te moytul fiir gi gën a bare. Xalaat yu soppiku yu bare sabab bu jekk la bu sol ay yére yu bees. Su pexe mu bees mu neex mi di jaamu sabab bu tolloo ak bu bu njëkk bi, yoon nga gis, du jubluwaay, te war ngaa xaar ba fitna ju jekk ji feeñaat ci bérab bu jekk bi ci lu tollu ci juróom-ñetti weer.

Ndax jamono ji ma jeexal ba noppi am na solo?

Am na solo ni xam-xam, waaye amul solo ni sabab ngir toppatoo. Ñeenti at yi jeex nañu, doo dem, doo des, kon laaj bi des mooy lan la ñeent yi ci topp di la jënd.

Loolu yomb na a bind waaye jafe na a yég, moo tax mu am tur ak ay gëstu. Ci gëstu bu Strough, Bruine de Bruin, Parker ak seeni nawle def ci dund gu mat, li gën a wàññi jengu jamono ju ñu jeexal ba noppi du wax nit ñi ñu wut ay njubbanti. Dafa doon leen tax ñu jëkk a seetlu seen bopp xalaat ak yég-yég ci pexe mi di daanu, te loolu tanqamlu na ñaari tàmmi yu wóor: yaakaar ju amul suuf ne mbir mi dina baax, ak sos ay leeral yu bees yu jubbanti des gi. Lu jaaxal la, mag ñi ñoo gën a nangoo bàyyi pexe mi di daanu ci anam yépp, te loolu dafa gën a mel ni xam-xam bu nit di jot, du wàññiku ci fit.

Doxalinu jëf bi day jël fukki simili. Laata ngay natt dara, bindal li ngay yég dëgg-dëgg ci at yi jeex, boole ci wàll yi jëm ci ni muy meloo ci bëtu nit ñi. Ginnaaw loolu natt, ak xët woowu ci sa wet, du ci sa biir.

Naka laa koy waxe nit ñi te mu bañ a doon mbir mu réy?

Waxal ñaar walla ñetti nit ñi ko soxal dëgg-dëgg ñoo jëkk, ci lu sutura, ak sabab bi ak fan wi. Ñeneen ñépp dinañu jot benn kàddu bu leer gannaaw, te bu mu gëna leer, du woote werante bu nga laajul.

Kàddu gi baax dafa am ñetti wàll te amul benn ñaan-jàmm. Lu ngay soppi, lu ngay bàyyi ni mu meloon, ak lu muy tekki ci ñoom. "Maa ngi soppi sama jubluwaay. Sabab bu tolloo, yoon wu wute: bëgg naa liggéey bu ma moom, te lii doonatul yoon wi ci jëm. Dara du soppiku ci sa wàll laata jeexitalu Mars." Nit ñi dañu koy nangu, ndaxte am na kóolute te am na fan.

Li di woote werante mooy tuubi gi: leeral ci lu gudd ci nit ñi amul benn wàll ci mbir mi, wut ñu dëppoo ak yaw, ak jàng sa layoo ci ku nekk ku la déglu. Nettali bu nekk day jox sa bopp beneen mbooloo gis-gis bu nga war a nax, te kenn ci ñoom amul sa xibaar. Waxal ñi ko soxal ci anam bu baax, ginnaaw loolu bàyyi tabax layoo bi.

Am na benn lëf bu jar a def laata benn ci waxtaan yooyu. Bindal benn kàddu gi ngay jëfandikoo, ginnaaw loolu waxal ko ci biti ñaari yoon. Nit ñi tànnul seeni baat dañuy sos ci saa si, te melokaan yu ñu sos ci xibaar bii dañuy génn walla ci tuubi walla ci wattu bopp, te loolu mooy li di soppi xibaar bu ñaari simili benn werante ci sa melokaanu nit.

Su ma soppee sama xalaat bu beneen ci juróom-benni weer nag?

Tegal fanu saytu ci pexe mu bees mi te jàppe njubbanti ni topptoo bu ñu tegal fan, du musiba. Jubluwaay bu ngay seetaat ci fan wu nga tànn lu jiitu du jubluwaay bu ngay bàyyi ci ngoon gu bon.

Am na firnde bu baax ne xam-xam bi am na ñaari wet. Wrosch, Scheier, Miller, Schulz ak Carver gis nañu ci ñetti gëstu ne nit ñi mën a génn ci jubluwaay bu ñu mënul jot te duggaat ci bu bees, dañu wax ne seen jàmmu xel gën na. Te ñaari mën-mën yi dañu doon liggéeyandoo, du ku nekk ci wetam. Liggéey bu topp bu ekib boobu jokkale na mën-mën gi ngir bàyyi jubluwaay yu ñu mënul jot ak wérgi-yaram gu gën ci li ñu ci wax seen bopp, ak melokaanu kortisol bu bés bu gën a jub.

Duggaat bi mooy wàll wi nit ñi di tëb. Bàyyi jubluwaay bu jekk bi te tànnul bu bees mooy fu njëg gi di feeñe dëgg-dëgg, ndaxte kalandiriye bi day téye melokaanu jubluwaay bu jekk bi ay weer. Kon tuddal jubluwaay bu bees bi ci ayu-bés bi nga bàyyee bu jekk bi, doonte sax ci lu wéy, te tegal ci fanu saytu ci lu tollu ci juróom-benni weer.

Njubbanti dafa bokk ci yoon wu gudd wi, du génn gi ci

Lii lépp du ndigal ngir nga wàññi sa bëgg-bëgg. Li tax nit ñi góor-goorlu ñaar-fukki at te ba tey ñu ngi dox mooy ne dañu soppi yoon wi ñeent walla juróomi yoon te musuñu ñàkk sabab bi. Ñi taxaw nag, li ëpp ci ñoom ñooy ñi wattu benn jubluwaay bu wóor ba mu weesu njariñam ndaxte soppi ko dafa doon mel ni ñàkk.

Bindal sabab bi. Nattal sabab bi, du at yi. Waxal ñi ko soxal, ginnaaw loolu toppal sa yoon. Ginnaaw loolu jublul ci bu bees bi ci anam bu baax, ak bëgg-bëgg bu tolloo ak bi nga indi woon ci bu jekk bi, ndaxte bëgg-bëgg bi musul a doon jafe-jafe bi.

Sources