Ñaari at ngay def lu nga mën. Liggéey bi dafay dox bu baax, nit ñi dañu lay wóoloo lu ëpp ci moom, te taxawaay bi ci topp dafa leer ci fu nga taxaw. Te ci weer wi weesu, jàpp nga sa bopp ngay jéem a fàttaliku ndax yaa tànn lii walla ñu jox la ko ci ndono.
Laaj boobu yelloo na fukki simili, du fukki weer, te am na nattukaay ngir moom. Ñaari laaj, ñu leen laaj ci anam bu leer, ak ndam bu leer ak daanu gu leer. Duñu laaj ndax sa liggéey dafa la neex, walla ndax yaa ngi sant, walla ndax yaa ngi ci yoon wu jub ci anam bu yaatu. Dañuy laaj fu yéene bi jóge ak lu mu def, te yéene bu ñu leb dafay daanu ci ñoom ci saa si. Li tax ñuy def nattukaay bi du ngir génne la ci dara. Mooy ngir wóoral ne cawarte gi ngay yónnee ci juróomi at yi ci kanam dina wàcc ci lu nga tànn dëgg-dëgg.
Ñaari laaj yooyu, lan lañu?
Benn: ndax dinga ko bëgg ba tey su kenn xamul mukk ne am nga ko? Ñaar: ndax bëgg nga liggéey bu bés bu nekk, walla tur wi ci jeexital rekk?
Laajal leen kenn ci kenn, ci benn yéene bu ñu tànn, ci kàddu su nga ko mën. Laaj bu njëkk bi dafay dindi ñi doon xool. Bu ñaareel bi dafay dindi jeexital gi. Lu ci des ginnaaw ñoom ñaar, mooy wàll wi la moom.
Yéene bu dëggu dafay mucc ci ñoom ñaar. Dinga bëgg ba tey mbootaay gi su doon dox ci turu keneen. Dinga bëgg ba tey mën-mën gi su kenn tëggul loxo. Te talaatab liggéey bi, bu ëmbul dara lu rafet, dafa nekk lu nga war a tànn ci kanamu lu gën a yomb. Yéene bu ñu leb dafay daanu ci saa si te mu leer: coobare gi dafay wàcc ci saa su ñi doon xool jógee, te liggéey bu bés bu nekk dafay lu ngay muñ ngir benn saa su ci jeexital.
Ndam gu mat-matul dafa bare, te dafay xamle lu am njariñ, du njeexital gu jeex. Lu ëpp ci nit ñi dañuy gis ne yéene bi seen bos la waaye jamono ji ñu ko leb, walla wàll wi seen bos la waaye tur wu ñu tànn wi ci njiit la jóge.
Lu tax nattukaay bu «kenn du la seetaan» bi di dox?
Ndaxte dafay xàjjale li am solo ci sa xol ak li nga bëgg ñu gis ne am na solo ci sa xol, te ñaar yooyu duñu génne cawarte gu tolloo ci diir bu gudd.
Sheldon ak Elliot topp nañu ay nit ci seen jéem a matal ay yéene ci ñetti gëstu yu gudd, te gis nañu ne yéene yiy mengoo ak coobareg nit ki ak njariñam yiy sax dañuy génne cawarte gu gën a sax, dañu gën a mën a am, te dañuy indi jàmm ju gën a bare bu ñu leen amee. Yéene yu ñu jël ndax mbir yu biti dañu gën a néew ci ñetti wàll yooyu yépp.
Ci jëf, loolu ñetteelu at bi lay wone, du at mu njëkk mi. Kenn ku ne mën na daldi ci yéene bu ñu leb fukki weer ak juróom-ñett, looloo tax nattukaay bi du laaj ci sa coobare bu tey. Wàllbéntu bi dafay ubbiku bu liggéey bi tàmbalee ñàkk a feeñ te kenn nekkul fa ngir jaaxle. Yéene bu nekk rekk ci kanamu ñi lay xool dafay taxaw ci bés yi kenn xoolul, te bés yooyu ñoo ëpp.
Boo daanoo ci laaj bii, ñu jox na la xibaar bu am njariñ ci njëg gu néew, ci lu tollook benn simili, ci ñaareelu at bi, du ci juróom-ñetteelu at bi.
Lu tax bëgg liggéey bu bés bu nekk moo ëpp solo bëgg njeexital li?
Ndaxte dinga def lu tollook ñaari junni fan ci liggéey bu bés bu nekk, te lu tollook benn waxtu ci njeexital li, te mengale googu du soxla nu nga ko yég.
Csikszentmihalyi ak LeFevre jox nañu 78 mag ay jumtukaay yuy riir ci diirub ayubés, te gis nañu ne rafetaayu seen dund dafa aju ci ndax jafe-jafe bi ak mën-mën gi ñoo yemoo, te lu ëpp ci seen saa yu leen doon jàpp ci liggéey bi la doon am, du ci noppalu. Jàpp gi am na ci biir liggéey bu bés bu nekk, te loolu mooy laaju talaata bi du laaj ci muñ. Laaj la ci ndax waxtu yi ci seen bopp am nañu dara ngir yaw.
Wutal lu wóor, du lu yaatu. Du «ndax bëgg naa jiite ab kurel», waaye «ndax bëgg naa def suba talaata ci wut ay liggéeykat, ci xaalis buy dox, ak ci benn kiliyaan bu jafe». Du «ndax bëgg naa doon bindkat», waaye «ndax bëgg naa def ñaari waxtu ci bindaat ñeenti kàddu yu yem». Ba noppi, laajal nit kuy def loolu léegi lu ay ayubésam ëmb dëgg-dëgg, te delluwaat ci laaj bi ci seen tontu, du ci nataal bi nga def ci liggéey bi.
Fu yéene yu ñu leb yi jóge?
Ci nit ñi nga taxawaale bu ñuy topp lu leen soxal. Loolu jumtukaayu xel la ñu gëstu, du ñàkkug fit. Aarts, Gollwitzer ak Hassin wone nañu ci juróom-benni gëstu ne nit ñi dañuy jël yéene bi jëfu keneen di wone, ba noppi ñuy jëf ci moom ci beneen anam, te dogaluñu ko.
Looloo tax ñetteelu taxawaay bi ci nattukaay bii mooy tudd nit ki. Bindal ku nga jëkk a dégge yéene bii: ab njiit, ab waajur, ab sàkkukat bu nga jàng ñaari at, walla benn nit ku am kàddu gu dëgër ci internet. Tudd leen du tuumaal. Yéene yu bare dañuy ñëw ci anam bii te muj di sa bos dëgg-dëgg. Lockwood ak Kunda gis nañu ne royuwaay bu réy dafay yékkati fit, du wàcce ko, bu ndam li mel ni lu ñu mën a àgg te wàll wi di lu la soxal.
Firnde bi mooy lu topp. Yéene bu jóge ci keneen te muj di sa bos dafay wéy di jariñ bu nit koomu génnee ci nataal bi. Yéene bu nekk seen bos ba tey dafay noppi bu nga bàyyee jàng leen, walla mu soppi melokaan saa su ñu soppee yoon. Seetal loolu ci sa ñaari at yu mujj yi, ndaxte loolu mbir la mu ñu mën a seet, du mbirum yég.
Lan laay def ak yéene bu daanu ci nattukaay bi?
Dencal sabab bi te soppi melokaan wi. Lu ëpp ci yéene yu daanu, juumuñu ci li nga bëgg, dañuy juum ci mbaloo mi leen ëmb, te defar gi dafa gën a tuuti li tiitaange bi di wone.
Bindal sabab bi ci suufu yéene bi ci benn kàddu. Lu nga doon wut dëgg-dëgg: kaaraange, yaatuwaay, ñu la wóoloo mbir yu jafe, walla liggéey bu nga di bànneexu ne sa tur a ngi ci. Ba noppi laajal ndax sabab bi ngi ci kaw ba tey, ndaxte lu ëpp ci saa yi dafay ci kaw ba tey. Su ci nekkee, kon yaa ngi tànn beneen watiir ngir sabab bu nga gëm ba tey, te loolu soppi pexe la, du ñàkkug fit.
Dencal it li yéene bu ñu leb bi tabax. Ñaari at yu nga def ci yéeneb keneen jënd nañu la mën-mën, jokkalante, ak ay firnde. Loolu du xaalis bu réer, alal la, te dafay ànd ak yaw.
Ba noppi bindal bu bees bi ci anam bu wóor, def ci ñaari laaj yi laata ngay tàmbali, te teg ci bés bu nga koy seetaat.
Defal nattukaay bi ci mbir mi gën a réy ci li nga gàddu
Defal ko ayubés bii, ci yéene bi gën a réy ci li nga téye, te jox ko benn simili, du ngoon gu mat.
Ndax dinga ko bëgg ba tey su kenn ko xamul? Ndax bëgg nga liggéeyu talaata bi? Ku nga jëkk a dégge? Yéene bu jàll ñett yépp yelloo na sa juróomi at yi ci kanam, te dinga bàyyi laaj bi, te loolu moo ëpp solo tontu bi. Ndaxte werantewaat sa dogal ay weer yu nekk mooy li di takk doole nit ku am yéene.
Loolu lépp du wax ne bëggal lu néew. Wax na ne wóoral ne li nga jekki-jekki di liggéeyal ak sa kàttan gépp sa bos la, ngir liggéey bi di dajaloo, du tuxu ci bés bi ñi doon xool dëddu.
Sources
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model
- Journal of Personality and Social Psychology, Optimal experience in work and leisure
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal contagion: perceiving is for pursuing
- Journal of Personality and Social Psychology, Superstars and Me: Predicting the Impact of Role Models on the Self