కోపాన్ని ఎదుర్కోవడం: దాన్ని అనుభవిస్తూనే, దాని చేతికి పగ్గాలు ఇవ్వకుండా ఉండటం ఎలా

ముఖం వేడెక్కడం. దవడ బిగుసుకోవడం. ఎవరో మీకు అన్యాయం చేశారని, ఇప్పుడే దాన్ని చెప్పి తీరాలని కలిగే వేగవంతమైన, గట్టి నమ్మకం. కోపం మాటల్లోకి రాకముందే శరీరంలోకి వచ్చేస్తుంది, మీరు దాన్ని గమనించే సమయానికి మీ రక్తపోటు అప్పటికే పెరిగిపోయి ఉంటుంది, కొంత అడ్రినలిన్ అప్పటికే ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. ఇది సాధారణమే. మనుషులకు కలిగే అత్యంత సాధారణ భావోద్వేగాల్లో కోపం ఒకటి, అది ఒక్కటే మీలో ఏదో లోపం ఉందనడానికి గానీ, ఏదో పాడైపోయిందనడానికి గానీ సంకేతం కాదు.

ఇబ్బంది మొదలయ్యేది ఆ తర్వాత. కోపం రావడానికి, దాని ప్రకారం నడుచుకోవడానికి మధ్య ఉన్న సందులో అది మొదలవుతుంది, ఆలోచించే భాగం తేరుకోకముందే విరుచుకుపడాలనే, తలుపు దబ్బున వేయాలనే, ఒక సందేశం విసిరేయాలనే తపన గెలిచినప్పుడు. కోపం గురించి జనం మోసే పశ్చాత్తాపం చాలావరకు ఆ భావన గురించి కాదు. దానితో వాళ్లు ఏం చేశారన్నదాని గురించి.

కాబట్టి ఇది మీ కోపాన్ని వదిలించుకోవడం గురించి కాదు. మీరు వదిలించుకోలేరు, వదిలించుకోవాలని అనుకోరు కూడా. ఏదో ఒకటి మీకు ముఖ్యమని కోపం చెబుతుంది. లక్ష్యం ఏమిటంటే, అది ఆటను నడిపించకుండా దాన్ని మీరు పట్టుకోగలగడం.

భావన వేరు, ప్రవర్తన వేరు

ఇక్కడ ఒక తేడా ఉంది, దాన్ని గుర్తు పెట్టుకోవడం విలువైనది, ఎందుకంటే మీ కోపాన్ని మీరు ఎలా చూస్తారన్నది అది పూర్తిగా మార్చేస్తుంది. భావన వేరు, దానితో మీరు చేసేది వేరు.

మండిపోతున్నట్టు అనిపించడం ఒక నైతిక సంఘటన కాదు. తుమ్ము వచ్చినట్టే అది మీకు వస్తుంది. పెద్ద శబ్దానికి ఉలిక్కిపడటాన్ని మీరు ఎంపిక చేసుకోనట్టే, ఆ వేడి తాకిడిని కూడా మీరు ఎంపిక చేసుకోరు. ఎంపిక ప్రవేశించేది, మీకు నిజంగా అధికారం ఉండేది, ఆ తర్వాత వచ్చే ప్రవర్తనలో. అరవడం, మౌనంగా చల్లబడిపోవడం, ఏదో విసిరేయడం, సందేశం పంపడం, గుచ్చుకుంటుందని తెలిసిన మాట అనడం. అవి నిర్ణయాలే, ఎంత వేగంగా జరిగి అప్రయత్నంగా అనిపించినా సరే.

ఇది ముఖ్యం, ఎందుకంటే చాలామంది కోపం మీద సిగ్గును కూడా పోగేసుకుంటారు. కేవలం కోపం వచ్చినందుకే తాము చెడ్డ భాగస్వామి అనో, చెడ్డ తల్లిదండ్రి అనో, చెడ్డ మనిషి అనో తీర్మానించుకుంటారు, ఆ సిగ్గు తర్వాతి కోపాన్ని తగ్గించకపోగా మరింత ఖాయం చేస్తుంది. మీ కోపాన్ని పూర్తి బలంతో అనుభవించడానికి మీకు అనుమతి ఉంది. దానితో మీరు చేసేదానికి మీరే బాధ్యులు. ఆ రెండు ఆలోచనలను వేరుగా ఉంచడం మీకు నిలబడటానికి ఒక చోటు ఇస్తుంది.

కోపం నిజానికి ఏమిటి

తన కెరీర్‌లో చాలా భాగం దీని అధ్యయనానికే వెచ్చించిన మనస్తత్వ శాస్త్రవేత్త Charles Spielberger, కోపాన్ని తేలికపాటి చిరాకు నుంచి పూర్తి ఆగ్రహం, ప్రచండ కోపం వరకు విస్తరించే ఒక భావోద్వేగ స్థితిగా వర్ణించారు. ఆ విస్తృతిని గమనించడమే మొదటి ఉపయోగకరమైన విషయం. "కోపం" అనేది ఒకే ఒక్క స్థాయి కాదు. చిన్న చిరాకు మెరుపుకూ, మీరు పేలిపోయే క్షణానికీ మధ్య పొడవైన ఎక్కుడు ఉంటుంది, ఆ ఎక్కుడులో పైకి చేరాక కంటే మొదట్లోనే మీకు చర్య తీసుకోవడానికి చాలా ఎక్కువ చోటు ఉంటుంది.

ఆ భావన కింద పాత యంత్రాంగం ఉంది. కోపం శరీరపు ప్రమాద ప్రతిస్పందనలో భాగం, అదే పోరాడు-లేదా-పారిపో వ్యవస్థ, ఒకప్పుడు మన పూర్వికులు నిజమైన ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కోవడానికి సాయపడింది. ఏదైనా ప్రమాదంగా కనిపించినప్పుడు, అది కత్తి పళ్ల పులి అయినా, ట్రాఫిక్‌లో మీ ముందుకు దూసుకొచ్చిన వ్యక్తి అయినా, శరీరం ఒత్తిడి హార్మోన్లతో నిండిపోతుంది, గుండె వేగం పెరుగుతుంది, కండరాలు బిగుస్తాయి, శక్తి తక్షణ చర్య వైపు దూసుకుపోతుంది. మిమ్మల్ని మీరు కాపాడుకోవడానికి మీ శరీరం సిద్ధమవుతోంది. సమస్య ఏమిటంటే, ఒక మొరటు ఈమెయిల్‌కూ, శారీరక దాడికీ ఒకే అలారం మోగుతుంది, ఆ అలారం మీరు వేటిని ఎదుర్కొంటున్నారో ఆగి చూసుకోదు.

అందుకే కోపం అంత తక్షణంగా, అంత శారీరకంగా అనిపిస్తుంది. మీరు అతిగా ప్రవర్తించడం లేదు. మిమ్మల్ని కాపాడుతున్నానని మీ శరీరం నిజంగానే భావిస్తోంది.

కోపంతో మనుషులు చేసే మూడు పనులు

ఈ భావనను మనుషులు నిర్వహించే మూడు విస్తృత మార్గాలను American Psychological Association వివరిస్తుంది, వాటిలో మీ సహజ ధోరణి ఏదో తెలుసుకోవడం విలువైనది.

మొదటిది దాన్ని వ్యక్తపరచడం. బాగా చేస్తే, ఎదుటివారిపై దాడి చేయకుండా మీకు కావలసినది స్పష్టంగా, గట్టిగా చెప్పడం. చెడ్డగా చేస్తే, అది దూకుడుగా, నిందలుగా, వెనక్కి తీసుకోలేని మాటలుగా మారిపోతుంది.

రెండోది దాన్ని అణచివేయడం, లోపలే ఉంచుకుని మనసులో నుంచి తోసేయడానికి ప్రయత్నించడం. కొంత మేరకు ఇది కొన్నిసార్లు అవసరమే, కానీ శాశ్వతంగా మింగేసిన కోపం మాయమవదు. అది వ్యంగ్యంగా, చల్లని మౌనంగా, పగగా పక్కదారిన కారుతుంది, బాటిల్‌లో మూసేసిన కోపానికి అధిక రక్తపోటు, డీలా పడిన మనసు వంటి సమస్యలతో సంబంధం ఉన్నట్టు తేలింది.

మూడోది దాన్ని చల్లార్చడం, శారీరక వైపుతో నేరుగా పనిచేసి ఆ తాకిడిని దించడం.

ప్రతి క్షణానికీ వీటిలో ఏ ఒక్కటీ సరైన సమాధానం కాదు. మీ నాడీ వ్యవస్థ మీ కోసం చేసేదాన్నే ఎప్పుడూ చేయకుండా, ఉద్దేశపూర్వకంగా ఎంచుకోవడమే నైపుణ్యం.

వేడి తారస్థాయిలో ఉన్నప్పుడు

కోపం శిఖరాన ఉన్నప్పుడు మీరు అత్యంత వివేకవంతంగా ఉండరు, అది మీ వ్యక్తిత్వ లోపం కాదు. అది జీవశాస్త్రం. కాబట్టి మొదటి కదలికలు మీ మనసు గురించి కాదు, మీ శరీరం గురించి. అలారం ఇంకా మోగుతూ ఉండగానే మీరు తర్కంతో ప్రశాంతతకు చేరుకోలేరు.

1. మీకు కాస్త వ్యవధి కొనుక్కోండి. బదులివ్వక ముందు పది వరకు లెక్కపెట్టడం అతి సులభమైనదిగా అనిపిస్తుంది, తాకిడికీ చర్యకూ మధ్య అది ఒక విరామాన్ని జొప్పిస్తుంది కాబట్టే పనిచేస్తుంది. NHS సూచించేది సరిగ్గా ఇదే. కొన్ని సెకన్లు కూడా మొదటి అడ్రినలిన్ అల ఉధృతి తగ్గడానికి సమయమిస్తాయి.
2. ఊపిరి వదలడాన్ని పొడిగించండి. కోపంగా ఉన్నప్పుడు మీరు వదిలేదాని కంటే ఎక్కువగా పీలుస్తారు. దాన్ని తిప్పండి. పీల్చే సమయం కంటే వదిలే సమయం ఎక్కువగా ఉండేలా, నెమ్మదిగా, కొన్నిసార్లు చేయండి. అత్యవసర పరిస్థితి ముగిసిందని మీ శరీరానికి పంపగలిగే అత్యంత వేగవంతమైన సంకేతాల్లో పొడవైన నిశ్వాస ఒకటి.
3. అవసరమైతే అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోండి. మీరు పశ్చాత్తాపపడే మాట అనబోతున్నారని లేదా పని చేయబోతున్నారని అనిపిస్తే, గది నుంచి బయటకు నడవండి. వెళ్లిపోవడం అంటే వాదనలో ఓడిపోవడం కాదు. మీరు సిగ్గుపడే రూపంలో ఆ వాదన జరగనివ్వకపోవడం.
4. మీకు మీరే పేరు పెట్టండి. "నాకు ఇప్పుడు కోపంగా ఉంది, అది పర్వాలేదు" అని నిశ్శబ్దంగా ఒప్పుకోవడం ఏదో ఒకటి చేస్తుంది. అది మీకూ ఆ భావనకూ మధ్య కాస్త దూరాన్ని పెడుతుంది, అప్పుడు మీరు కోపంగా మారిపోకుండా కోపాన్ని గమనిస్తూ ఉంటారు.

మీరు ప్రశాంతంగా ఉండాలని ప్రయత్నించడం లేదు. ఒక్క మెట్టు కిందికి దిగాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు, మీ మెదడులోని తెలివైన భాగం తిరిగి పనిచేయడం మొదలుపెట్టి, తర్వాతి అడుగును మీరే ఎంచుకోగలిగేంత మాత్రమే.

వేడి తగ్గిన తర్వాత

ఆ క్షణపు సాధనాలు పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చకుండా ఆపుతాయి. అసలు వత్తి ఎందుకు అంత చిన్నదిగా ఉందో అవి పరిష్కరించవు. అక్కడే స్థిరమైన, రోజువారీ పని వస్తుంది.

మీ సొంత ప్రేరకాలను తెలుసుకోండి

చాలామంది కోపం యాదృచ్ఛికం కాదు. అది గుంపులుగా వస్తుంది. ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యక్తి, మధ్యలో అడ్డుపడటం, అగౌరవం అనిపించడం, ఆలస్యమవడం, ఎప్పటికీ పంచుకోబడని అదే పునరావృత పని. మిమ్మల్ని కచ్చితంగా రెచ్చగొట్టే పరిస్థితులను గమనించండి, ఒక వారం పాటు మనసులో ఒక స్థూల నోట్ కూడా పెట్టుకోండి. మీరు ఎప్పుడూ సూటిగా చూడని ఒక నమూనా కంటే ముందుకు మీరు వెళ్లలేరు.

మీ శరీరం ఇచ్చే ముందస్తు హెచ్చరిక సంకేతాలను తెలుసుకోవడం కూడా సాయపడుతుంది, బిగుసుకున్న భుజాలు, కత్తిరించినట్టున్న స్వరం, తడబడటం మొదలుపెట్టే పాదం. ఆ చిన్న సంకేతాలే, ఎక్కుడు ఇంకా మెత్తగా ఉన్నప్పుడే, శిఖరానికి చాలా ముందే, మీరు చర్య తీసుకోగలిగే అవకాశం.

మీరు చెప్పుకుంటున్న కథను గమనించండి

కోపం ఒక ప్రత్యేకమైన రకం ఆలోచనతో వర్ధిల్లుతుంది. ఎప్పుడూ, ఎన్నడూ వంటి పూర్తి పదాలు. ఒక చెడ్డ క్షణం ప్రతిదీ పాడైపోయిందనడానికి రుజువుగా మారిపోయే విపత్కర ఆలోచన. ఎదుటివారు కావాలనే, మీ మీద, ఉద్దేశపూర్వకంగా చేశారని క్షణంలో వేసుకునే అంచనా.

ఆ ఆలోచనలను వెనక్కి నెట్టే ఈ అభ్యాసాన్ని APA కాగ్నిటివ్ రీస్ట్రక్చరింగ్ అంటుంది, ఇది వినడానికి ఉన్నంత సంక్లిష్టమైనది కాదు. "ఇది ఎప్పుడూ ఇలాగే జరుగుతుంది, ఇది ఒక విపత్తు" అని ఆలోచిస్తున్నట్టు గమనించినప్పుడు, మరింత నిజమైనదాన్ని పెట్టండి: "ఇది చిరాకు కలిగించేదే, ఇది నేను పరిష్కరించగలిగే సమస్య." కోపాన్ని కచ్చితంగా చల్లార్చే కొద్ది విషయాల్లో తర్కం ఒకటి, ఎందుకంటే కోపానికి ఇంధనమిచ్చేది చాలావరకు అతిశయోక్తే.

నింద లేకుండా చెప్పండి

మీకు కోపం తెప్పించిన విషయాన్ని మీరు లేవనెత్తినప్పుడు, వాక్యాన్ని ఎలా మొదలుపెడతారన్నది చాలా ముఖ్యం. "నువ్వు నా మాట ఎప్పుడూ వినవు" అనేదాన్ని "మధ్యలో అడ్డుపడినప్పుడు నన్ను పట్టించుకోలేదని నాకు అనిపిస్తుంది" అనేదానితో పోల్చి చూడండి. మొదటిది ఒక నింద, ఎదుటివారు దానికి వ్యతిరేకంగా సమర్థించుకుంటారు. రెండోది కేవలం నిజం, దాన్ని వాదించడం చాలా కష్టం. Mayo Clinic, NHS రెండూ ఈ "నేను" వాక్యాలను చూపించడానికి కారణం ఉంది. ఎవరు దుర్మార్గుడన్న దాని గురించి సంభాషణను గొడవగా మార్చకుండానే, మీ కోపం గురించి నిజాయితీగా ఉండటానికి అవి మిమ్మల్ని అనుమతిస్తాయి.

శక్తిని ఖర్చు చేయండి

కోపం, మూలంలో, ఎక్కడికీ వెళ్లలేని శారీరక శక్తి తాకిడి. క్రమం తప్పని కదలిక దానికి ఒక దారి ఇస్తుంది. నడక, పరుగు, ఈత, యోగా, మీరు నిజంగా చేసేది ఏదైనా సరే. పేలుడు క్షణాల మధ్య పోగుపడే ఒత్తిడిని వ్యాయామం కరిగించేస్తుంది, మీ మౌలిక ఒత్తిడి స్థాయిని దించుతుంది, అందువల్ల తర్వాతి రెచ్చగొట్టుడును ఎదుర్కోవడానికి తక్కువ ఆవేశం మిగిలి ఉంటుంది. ఇది ఏదో ఉపమానం కాదు. మీరు అక్షరాలా ఒత్తిడి రసాయనాలను విడుదల చేస్తున్నారు.

మిమ్మల్ని ముందే సిద్ధం చేసే పరిస్థితులను గమనించండి

కొన్నిసార్లు అసలు సమస్య ప్రేరకం కానే కాదు. ఆ ప్రేరకం తగిలేనాటికి మీరు అప్పటికే ఉన్న స్థితి. ప్రతి ఒక్కరి వత్తిని నిశ్శబ్దంగా తగ్గించే నాలుగు పరిస్థితుల కోసం వైద్యులు ఒక చక్కని చిన్న జాబితా వాడతారు: ఆకలి, కోపం, ఒంటరితనం, అలసట. దీని సంక్షిప్త రూపం HALT. తగినంత ఆహారం లేకుండా నడుస్తున్నప్పుడు, చెప్పుకోని పగను మోస్తున్నప్పుడు, ఒంటరిగా అనిపిస్తున్నప్పుడు, లేదా కేవలం అలసిపోయినప్పుడు, మామూలు చిరాకులు మంచి రోజున తగిలేదాని కంటే చాలా గట్టిగా తగులుతాయి. వాళ్లు గదిలోకి రాకముందే మీరు తొంభై శాతం నిండిపోయి ఉన్నారు కాబట్టే, చిన్న విషయానికి మీ ఎదురుగా ఉన్న వ్యక్తిపై విరుచుకుపడతారు.

వేడి పెరుగుతున్నట్టు అనిపించినప్పుడు మిమ్మల్ని మీరు పరీక్షించుకోవడమే ఆచరణాత్మక అడుగు. నాకు ఆకలిగా ఉందా? నేను నిద్రపోయానా? నేను నమ్మే వ్యక్తితో చివరిసారి ఎప్పుడు మాట్లాడాను? చాలాసార్లు మీరు చేయగలిగే అత్యంత ప్రభావవంతమైన కోప నిర్వహణకు ఆ క్షణపు కోపంతో ఏ సంబంధమూ ఉండదు, ఒక సరైన భోజనం చేయడం, నిద్రపోవడం, అసలు అంతగా నీరసించిపోకుండా చూసుకోవడంతోనే ఉంటుంది.

నిరంతర కోపం మీకు ఏం చేస్తుంది

కోప రసాయనాలు అప్పుడప్పుడు మాత్రమే పనిచేస్తే, మీ శరీరం దాన్ని బాగానే నిర్వహిస్తుంది. అలారం నిరంతరం మోగుతున్నప్పుడు, మీరు చాలా రోజులు చిరాకుగా ఉండి మీ వ్యవస్థకు స్థిమితపడే అవకాశం అరుదుగా దొరికినప్పుడు, ఖర్చు కనిపిస్తుంది. ఒత్తిడి ప్రతిస్పందన నిరంతరం ఆన్‌లో ఉండటం భారం మోపుతుంది, దీర్ఘకాలిక కోపానికి గుండె, రక్తపోటు సమస్యలతో సహా శారీరక ఆరోగ్యంపై నిజమైన ఒత్తిడితో సంబంధం ఉన్నట్టు తేలింది.

మానసిక భారం కూడా ఉంది, అది రెండు దిశల్లోనూ నడుస్తుంది. కోపం, ఆందోళన, కుంగుబాటు వంటి పరిస్థితులు ఒకదానికొకటి ఆహారం ఇచ్చుకుంటాయి. డీలా పడి ఉండటం లేదా ఆందోళనగా ఉండటం మిమ్మల్ని పచ్చి గాయంలా, వేగంగా కోపం వచ్చేలా చేస్తుంది, పదేపదే వచ్చే కోపం మిగిల్చేవి, దెబ్బతిన్న సంబంధాలు, తర్వాత వచ్చే అపరాధ భావన, మొదట మొదలైన ఆ డీలాతనాన్ని మరింత లోతు చేస్తాయి. చికిత్స చేయని కోపం కోపంగానే ఆగిపోకపోవడానికి ఆ వలయం ఒక కారణం. అది వ్యాపిస్తుంది. ఆ వలయానికి పేరు పెట్టడమే దాని నుంచి బయటపడే మొదటి అడుగు, మంచి వైద్యుడు ఒకటి కంటే ఎక్కువ చోట్ల దాన్ని ఆపడానికి సాయపడగలరు.

మీకు నష్టం కలిగిస్తున్న కోపం

కోపం అప్పుడప్పుడు వచ్చే తుఫాను కాకుండా మీ జీవితాన్ని రూపొందించడం మొదలుపెట్టినప్పుడు దాన్ని తీవ్రంగా తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. మీ సొంతంగా పళ్లు బిగబట్టి మోయడం కాకుండా సాయం తీసుకోవాల్సిన సమయం వచ్చిందని చెప్పే కొన్ని నిజాయితీ సంకేతాలు:

• ఇది మీ అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాలను దెబ్బతీస్తోంది, లేదా మీ చుట్టూ జనం జాగ్రత్తగా అడుగులేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోంది.
• ఇది మీ పనికి, లేదా మీకు ఇష్టమైన వారి దృష్టిలో మీ స్థానానికి హాని చేస్తోంది.
• మీరు చేయి చేసుకున్నారు, వస్తువులు పగలగొట్టారు, లేదా ఎవరినైనా భయపెట్టారు, ఒక్కసారైనా సరే.
• దాని పర్యవసానం నిరంతర ఆందోళన, డీలా పడిన మనసు, లేదా సిగ్గు, ఆ రెండూ ఒకదానికొకటి ఆహారమిచ్చుకుంటూనే ఉన్నాయి.
• ఒకసారి మొదలైతే దాన్ని నిజంగా నియంత్రించలేనని మీకు అనిపిస్తోంది.

వీటిలో ఏదీ మీలో మనిషిగా ఏదో లోపం ఉందని అర్థం కాదు. ఇంత బలమైన కోపం సాధారణంగా దాని కింద ఏదో మోస్తూ ఉంటుంది, పాత గాయం, భయం, దుఃఖం, అలసట, ఎవరూ వినడం లేదన్న భావన. అక్కడ కింద ఏముందో కనుక్కోవడానికి ఒక మంచి థెరపిస్ట్ సాయపడగలరు. కోప నిర్వహణ అనేది నిజమైన, బాగా అధ్యయనం చేయబడిన ఒక సాయ రూపం, అది సాధారణంగా ఆచరణాత్మక ఎదుర్కొనే నైపుణ్యాలను కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీతో కలుపుతుంది, ఇది కోపాన్ని సిద్ధంగా ఉంచే ఆలోచనా అలవాట్లను మార్చే ఒక వ్యవస్థీకృత పద్ధతి. డాక్టర్ లేదా కౌన్సెలర్ దగ్గర మొదలుపెట్టడం సరైనది, సాయం అడగడం లొంగిపోవడం కాదు, బలానికి సంకేతం.

మీ కోపం ఎప్పుడైనా మిమ్మల్ని లేదా ఇంకెవరినైనా గాయపరిచే వైపు మళ్లితే, అందరినీ సురక్షితంగా ఉంచగలనన్న నమ్మకం మీకు లేకపోతే, దాన్ని అత్యవసర పరిస్థితిగా భావించి తర్వాత కాదు, ఇప్పుడే సాయం తీసుకోండి. అది సంకల్ప బలం విఫలమవడం కాదు. ఒక మనిషి చేయగలిగే అత్యంత బాధ్యతాయుతమైన పని.

మీకు మళ్లీ కోపం వస్తుంది. అది దేనికీ కొలమానం కాదు. కొలమానం ఏమిటంటే, తర్వాతి పది సెకన్ల కోసం మీరు ఏం సిద్ధం చేసుకున్నారన్నది, ఆ పది సెకన్లను సాధన చేయవచ్చు, మళ్లీ వేడి కనిపించే తర్వాతిసారి నుంచే.

ఆధారాలు

• American Psychological Association, Control anger before it controls you
• Mayo Clinic, Anger management: 10 tips to tame your temper
• Cleveland Clinic, How To Deal With Anger: 7 Helpful Methods
• NHS, Get help with anger