ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋਗੇ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਧੱਕਾ ਲਾਓਗੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੋਗੇ। ਵੱਧ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਵੱਧ ਫ਼ਿਟਨੈੱਸ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਝ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਪਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਂ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾਓ। ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦਾ ਵਹਿਮ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਰਿਕਵਰੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਉਸ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉਲਟੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਘੱਟ ਕਰਨਾ।
ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਕਸਰਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਪਏ ਛੋਟੇ ਦਬਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਵੱਧ ਸਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਦਾ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਫ਼ਾਇਦਾ ਰਿਕਵਰੀ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੇ ਆਰਾਮ, ਖ਼ੁਰਾਕ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਬਿਨਾਂ ਸਖ਼ਤ ਸੈਸ਼ਨ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। Cleveland Clinic ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਫ਼ਾਇਦੇ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪੈਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ, ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਨਵਾਂ ਬੰਦਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਬੰਦਾ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੜੀ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਮਨ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਨੀ ਹੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਜੋ ਪਛਾਣਨੀਆਂ ਸੌਖੀਆਂ ਰਹਿਣ
ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਟਾਲ ਦਿੰਦੇ।
ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ:
- ਸਖ਼ਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ, ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਂ ਸਹਿਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
- ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਪਹਿਲੇ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਹੀ ਬੋਝ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਓਨੀ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਔਖੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ:
- ਪੱਠਿਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਤੇ ਭਾਰਾਪਣ ਜੋ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਚਿਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਹਰ ਆਉਂਦੀ-ਜਾਂਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਆਰਾਮ ਵੇਲੇ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਆਮ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਉੱਪਰ ਚਲੇ ਜਾਣਾ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਸਾਰ ਮਾਪੀ ਗਈ ਵਧੀ ਹੋਈ ਧੜਕਣ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਮੂਡ ਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ:
- ਖਿਝ, ਬੇਚੈਨੀ, ਜਾਂ ਢਿੱਲਾ ਤੇ ਉਦਾਸ ਜਿਹਾ ਮੂਡ।
- ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣੀ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਉੱਠਣਾ।
- ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਚਾਅ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਣਾ, ਜਦਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸੀ।
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤਣਾਅ ਤੇ ਬਰਨਆਊਟ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਹੀਂ। ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤਣਾਅ ਦਾ ਹੀ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਭਾਰ ਤਾਂ ਕੰਮ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੋਝ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਹੱਲ ਆਰਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਓਨਾ ਜਿੰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਕੋਈ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ।
- ਭਾਰ ਘਟਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਨਿਢਾਲ ਹੋ, ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਬਹੁਤ ਘਟਾਉਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਬਿਲਕੁਲ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਲਕੇ ਕੇਸ ਇੱਕ-ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਹਿਰੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਜਲਦੀ ਫੜ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
- ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਬਚਾਓ। ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਨ ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੈ ਹੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ।
- ਪੂਰਾ ਖਾਓ। ਘੱਟ ਖ਼ੁਰਾਕ ਇੱਕ ਆਮ ਤੇ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਖ਼ਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾੜਾ ਵੀ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
- ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿੱਲਦੇ ਰਹੋ। ਹਲਕੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੌਖੀ ਸੈਰ ਜਾਂ ਹਲਕਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਹਲੀ ਵਾਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਤਣਾਅ ਵਧਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਹੈ ਦਬਾਅ ਹਟਾਉਣਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਵਾਪਸੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰ ਵਧਾਓ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਬਾਅਦ ਦੀ ਸੋਚ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖੀ ਰਿਕਵਰੀ ਵਾਲਾ ਹਫ਼ਤਾ ਉਸ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਨਾ ਪਵੇ।
ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਕਦੋਂ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਜੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਦ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਜਾਂ ਮੂਡ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮੀ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਕੋਈ ਲਾਗ, ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। Cleveland Clinic ਦੀ ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ: ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵੇਲਾ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੁਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਵਰਗੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਝਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬੁਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਰਾਮ ਹਾਰ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਉਹ ਅੱਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ: ਲੱਛਣ, ਕਾਰਨ ਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਰਾਹ
- National Center for Biotechnology Information, ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ: ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ
- PubMed, ਓਵਰਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਪਛਾਣ ਤੇ ਇਲਾਜ: ਸਾਂਝਾ ਸਹਿਮਤੀ ਬਿਆਨ (ECSS / ACSM)