ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
- ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਦਿਓ।
ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ, ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲੈਣੇ, ਜਾਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਜੀਦਾ ਹੋ। ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਏ ਹੋ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਆਦਤ ਕੋਲ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਉਹੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਪੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੱਲ ਵੀ। ਸਟੈਨਫ਼ੋਰਡ ਵਿੱਚ Behavior Design Lab ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰ ਖੋਜੀ BJ Fogg ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਕਿ ਟਿਕਵਾਂ ਬਦਲਾਅ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ, ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਕੰਮ ਕਿ ਸੌਖਿਆਂ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ। ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ, ਯਾਨੀ habit stacking, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਦਤ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਨੁਸਖ਼ਾ ਲਗਭਗ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਸੌਖਾ ਹੈ
Fogg ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਨਵੇਂ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂ ਸਿਰ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਢਲਾ ਨੁਸਖ਼ਾ ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਹੈ:
ਜਦੋਂ ਮੈਂ [ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ] ਕਰ ਲਵਾਂ, ਮੈਂ [ਨਵੀਂ ਨਿੱਕੀ ਆਦਤ] ਕਰਾਂਗਾ।
ਬੱਸ ਏਨਾ ਹੀ। ਕੁਝ ਮਿਸਾਲਾਂ:
- ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚਾਹ ਧਰਾਂ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਪੀ ਲਵਾਂਗਾ।
- ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਵਾਂਗਾ।
- ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਂ, ਮੈਂ ਲਿਖ ਲਵਾਂਗਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ।
- ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਬੂਟ ਲਾਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੈਰ ਵਾਲੇ ਬੂਟ ਪਾ ਲਵਾਂਗਾ।
ਲੰਗਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਸਵੇਰ ਚਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧਰਦੇ ਹੋ, ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਦੇ। ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਉਧਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਚਾਹ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਇਹ ਉਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀਆਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਸੋਚੋ ਕਿ ਆਮ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਕਿਵੇਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ ਐਪ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਟ੍ਰੈਚ ਕਰੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ, ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਛੇਤੀ ਹਟਾ ਦਿਓਗੇ। ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਈ ਲੜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੰਗਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਦਾ। ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੇ ਹੀ ਸਨ, ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣਾ ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲ ਭਰ ਦੀ ਵਿਹਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਸਮਾਂ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪਲ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਟਿਕਣ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹਰ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਅਗਲੀ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਲੜੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਹਰ ਕਦਮ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੋ
ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਟਿਕਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਂ, ਮੈਂ 30 ਮਿੰਟ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਨਿੱਕੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦਿਨ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਲੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Fogg ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨੂੰ ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿਓ ਕਿ ਹਾਸਾ ਆਵੇ, ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਰ ਲਓ। ਇੱਕ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ। ਇੱਕ ਵਾਕ। ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ। ਵੀਹ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੀ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ।
ਇਹ ਧੋਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਟੀਚਾ ਕੰਮ ਦਾ ਆਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਟੀਚਾ ਆਦਤ ਦੀ ਤਾਰ ਜੋੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਵਿਹਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੁਸ਼-ਅੱਪ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੇਠਾਂ ਹੋ। ਦੋ ਮਿੰਟ ਦੀ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ ਕਈ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬੱਸ ਛੋਟੇ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ
ਅਜਿਹਾ ਲੰਗਰ ਚੁਣੋ ਜੋ ਘੜੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦਾ ਹੋਵੇ
ਲੜੀ ਓਨੀ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਲੰਗਰ। ਢਿੱਲਾ ਲੰਗਰ ਢਿੱਲੀ ਆਦਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ" ਜਿੰਨਾ ਪੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਓਨਾ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਛੁੱਟ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਾਹ ਪਾਵਾਂ" ਪੱਕਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਦੇ ਉਸੇ ਮੋੜ ਉੱਤੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੰਗਰ ਚੁਣੋ ਜੋ ਇੱਕਸਾਰ ਹੋਣ, ਖ਼ਾਸ ਹੋਣ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ।
ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ
ਲੜੀ ਉਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਬੈਠਦੀ ਹੋਵੇ। ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਪਲ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਹਿੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੀ ਨੋਟ ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਟੂਟੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਆਦਤ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟ ਘੱਟ ਤੇ ਅਗਲਾ ਸਿੱਧਾ ਕਦਮ ਵੱਧ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਦਿਓ
ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਲੋਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। Fogg ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਆਦਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਸ਼ਨ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਚੱਲੇਗਾ। ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼", ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੂਚੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹੱਥ। ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਜਿੱਤਾਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਜਦੋਂ ਲੜੀ ਟੁੱਟੇਗੀ, ਤੇ ਟੁੱਟੇਗੀ ਜ਼ਰੂਰ
ਕੋਈ ਵੀ ਲੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਛੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਖੁੰਝਣਗੇ। ਇਹ ਆਮ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਇੱਕ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਪੱਕੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੁੰਝਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਮਾਇਨੇ ਇਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ, ਨਾ ਕਿ ਖੁੰਝੀ ਵਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਓ।
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦਾ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਆਦਤ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਕਦੇ ਨਾ ਖੁੰਝਾਓ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੁੰਝ ਜਾਵੇ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਖੁੰਝੇ, ਤੇ ਲੜੀ ਮੱਧਮ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਪਹਿਲੀ ਖੁੰਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਅਗਲਾ ਲੰਗਰ ਵਾਲਾ ਪਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਵੇ। ਟੀਚਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮੁੱਚਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗੇ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੋਗ ਮਨਾਓਗੇ।
ਇੱਕ ਹਕੀਕੀ ਉਮੀਦ
ਆਦਤਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸੰਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਲਜੁਲ, ਪਾਣੀ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ। ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਦਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਨੇ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਆਦਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾਏਗਾ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਹਾਰੇ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਚਿੰਤਾ, ਉਦਾਸੀ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਗੜਬੜ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਪਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਨਿੱਕੀ ਆਦਤ ਚੰਗੀ ਸਾਥਣ ਹੈ ਪਰ ਪੂਰਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੱਚੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ।
ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਆਮ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸੋਚਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਰਮ ਤੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ। ਰੁਟੀਨ ਉੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- James Clear, Habit Stacking: How to Build New Habits by Taking Advantage of Old Ones
- Stanford Lifestyle Medicine, 5 Ways to Make Healthy Habits Stick, No Willpower Required
- National Center for Biotechnology Information, Targeting Reductions in Sitting Time to Increase Physical Activity and Improve Health