ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਆਦਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਨਵੀਂ ਰੁਟੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਲੜੀ ਬਣਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੁੰਝਣ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬੇਮਤਲਬ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਲਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੀ, ਉਹ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਸਲਾ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਸਲਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟ੍ਰੈਕਰ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਸੰਦ ਵਾਂਗ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਦਦ ਕਰੇ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਿ ਇਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਸਹੀ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹਿਸਾਬ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਟਿਕਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਆਦਤ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਈ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਆਖ਼ਰ ਕੋਈ ਇਸ਼ਾਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹ ਮੁੱਕਣੀ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਪਏ ਜੁੱਤੇ, ਜਾਂ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣਾ, ਆਪੇ ਉਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਮਕਸਦ ਇਹੀ ਹੈ: ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਰਨ-ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣਾ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਦੌਰ, ਜਦੋਂ ਆਦਤ ਹਾਲੇ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਮਿਹਨਤ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਾਲੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਮੁਹਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ ਲਾਇਆ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਦਤ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ: ਦਿਸਦਾ ਸਬੂਤ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ। ਵਿਹਾਰ ਬਦਲਣ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਆਪ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਸਾਦੀ ਟਿੱਕ-ਸ਼ੀਟ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਦਤ ਆਪੇ ਨਾ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ।
ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਉਮੀਦ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। “21 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਤ” ਵਾਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੱਲ ਇੱਕ ਭਰਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਪਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਮੁਹਾਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਲਗਭਗ 66 ਦਿਨ ਨਿਕਲੀ। ਸੋ ਜੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਆਮ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ, ਤੇ ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਰ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਫੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟ੍ਰੈਕਰ ਆਦਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਦਤ ਟ੍ਰੈਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਢਾਂਚੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਬੇਦਾਗ਼ ਲੜੀ। ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਟੁੱਟ ਲੜੀ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਖੁੰਝਿਆ ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਹਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ “ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਭ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ” ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗਿਣਨਾ। ਪੰਜ ਨਵੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਪੰਜ ਟ੍ਰੈਕਰ, ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੇ ਪੰਜ ਮੌਕੇ। ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਨੌਕਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਪਲ ਇਹ ਕੰਮ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ, ਗੱਲ ਮੁੱਕ ਗਈ।
- ਗ਼ਲਤ ਚੀਜ਼ ਨਾਪਣੀ। ਜਿਹੜਾ ਅੰਕੜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੱਕੜੀ ਦਾ ਭਾਰ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਣਨਾ, ਤੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਗਿਣਨਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਸੈਰ ਜਾਂ ਲਾਈਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
- ਸਿਰਫ਼ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ, ਕੋਈ ਨਰਮੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਟ੍ਰੈਕਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਜਿਸ ਸੰਦ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚੋ, ਉਹ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਲਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਦੇ ਮਸਲੇ ਹਨ। ਢੰਗ ਠੀਕ ਕਰੋ ਤੇ ਆਦਤ ਨਿਭਾਉਣੀ ਕਿਤੇ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਰਮ ਢੰਗ
ਮਕਸਦ ਹੈ ਅਜਿਹਾ ਟ੍ਰੈਕਰ ਜੋ ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚੇ ਤੇ ਭੈੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਓ।
- ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਆਦਤਾਂ ਗਿਣੋ, ਦਸ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚੁਣੋ ਤੇ ਬਾਕੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਣ, ਹੋਰ ਜੋੜ ਲੈਣਾ।
- ਕੰਮ ਗਿਣੋ, ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ। “ਸੈਰ ਕੀਤੀ” ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਓ, “ਭਾਰ ਘਟਿਆ” ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। “ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ” ਲਿਖੋ, “ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਸੁੱਤਾ” ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹੀ ਗਿਣਨਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੈ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਤਲੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਕੰਮ ਲਈ ਬੈਠਦਿਆਂ ਹੀ। ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਟ੍ਰੈਕਰ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਸਾਦਾ ਰੱਖੋ। ਫਰਿੱਜ ਉੱਤੇ ਲੱਗਿਆ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੋਟ, ਜਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਐਪਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੈਕਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਦਿਓਗੇ।
- “ਦੋ ਵਾਰ ਕਦੇ ਨਾ ਖੁੰਝੋ” ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਵਰਤੋ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਖੁੰਝਣਾ ਆਮ ਹੈ ਤੇ, ਤਸੱਲੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਆਦਤ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਖੁੰਝਿਆ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਮਸਾਂ ਹੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਦਤ ਫਿਰ ਬਣਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੜੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲਈ ਹੈ, ਬੇਦਾਗ਼ੀ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਦਿਨ ਨਾ ਖੁੰਝਣ ਦਿਓ।
ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਲਾ ਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੀ ਚੁੱਪ ਚਾਬੀ ਹੈ। ਖ਼ਤਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁੰਝਿਆ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖ਼ਤਰਾ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਖੁੰਝੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਿਲਕਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਹੁਣ ਛੱਡ ਹੀ ਦਿਓ। “ਮੇਰੀ ਲੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ” ਦੀ ਥਾਂ “ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖੁੰਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ” ਰੱਖ ਦਿਓ, ਤੇ ਫਿਰ ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕਦਾ।
ਜਦੋਂ ਜੋਸ਼ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਈ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ
ਜੋਸ਼ ਮਾੜੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਓ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਟੀਚਾ ਏਨਾ ਨੀਵਾਂ ਰੱਖੋ ਕਿ ਭੈੜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਆਦਤ ਦਾ ਦੋ ਮਿੰਟ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਹਰਾਈ ਦੀ ਲੜੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੀ ਆਦਤ ਆਪਮੁਹਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਗਲੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਦੀ ਸੈਰ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਸ ਡੰਡ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਫ਼ਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਹਰ ਵਾਰ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਡੱਬੇ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਿ ਆਦਤ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਕੁ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁਣ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਆਪਮੁਹਾਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। “ਇਹ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ” ਵਾਲਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਆਦਤ ਬਣਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਦਾ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੀਆ ਬਾਲਣ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਆਦਤ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਆਪੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰੈਕਰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮਕਸਦ ਇਹੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ। ਟਿੱਕ-ਸ਼ੀਟ ਸਿਰਫ਼ ਪਾੜਛਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾੜਛਾ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਕਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਖੁੰਝਿਆ ਦਿਨ ਸੱਚੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖਾਣਾ, ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਭਾਰ ਨਾਪਣਾ ਮਦਦ ਦੀ ਥਾਂ ਜਬਰੀ ਆਦਤ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਟ੍ਰੈਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ, ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਡੱਬਾ ਏਨਾ ਕੀਮਤੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਬਦਲੇ ਇਹ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਜੇ ਗਿਣਨ, ਨਾਪਣ ਜਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਖਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਨ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰੋਤ
- National Center for Biotechnology Information, Making health habitual: the psychology of 'habit-formation' and general practice
- National Center for Biotechnology Information, Time to Form a Habit: A Systematic Review and Meta-Analysis of Health Behaviour Habit Formation
- NIH News in Health, Creating Healthy Habits