ਯਾਦ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਹਰੀ ਥਾਂ ਸੈਰ ਕਰਨ ਗਏ ਸੀ। ਕੋਈ ਪਾਰਕ, ਕੋਈ ਪਗਡੰਡੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ। ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਢੇ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਕਸੀ ਹੋਈ ਗੰਢ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ। ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਓਹੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉਸਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਹਰਿਆਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਬਟਨ ਢਿੱਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਾਰਮੋਨ ਕੋਰਟੀਸੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਲਕੀ ਮਿਹਨਤ, ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ, ਛਾਂਟਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਰ, ਦਿਮਾਗ਼ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਮਨ ਦੇ ਉਸ ਥੱਕੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਿੱਲਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਰਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਥਕਾਉਂਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਤੁਰਨਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਨਜ਼ਾਰਾ। ਹਿਲਜੁਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕੱਠੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉਹ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਅੰਕੜਾ
ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 120 ਮਿੰਟ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਸਨ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਫ਼ਾਇਦਾ ਖ਼ਾਸ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਇਹ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਆਲੂ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੋ ਘੰਟੇ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸੈਰ ਓਨੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹਫ਼ਤੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਸੈਰਾਂ। ਸੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਵੀਕਐਂਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਤਾਰਾਂ ਮਿੰਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅੱਧੇ-ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੈਰਾਂ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਹਰਿਆਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ।
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਣਾ
ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਉਸੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬੁਣ ਲਵੋ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗਲੇ ਪਾ ਲਵੋ ਜਿਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ। ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਇੰਝ ਪੱਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਵੋ। ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਕਰ ਲਵੋ। ਗੱਡੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੇ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਓ ਤੇ ਹਰੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੋ। ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਚੁਣੋ।
- ਇਸਨੂੰ ਹੌਲੀ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣਾ ਹੈ। ਟਹਿਲਣਾ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਿਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਨਹੀਂ।
- ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਨਾ ਹੈ, ਹਵਾ, ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਕਦਮ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਬਣਨ ਦਿਓ।
- ਪੈਮਾਨਾ ਨੀਵਾਂ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖਾ ਜਿਹਾ ਪਾਰਕ, ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ, ਮੁਹੱਲੇ ਦਾ ਬਗ਼ੀਚਾ, ਨਾਲੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਾ ਰਾਹ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਘਾਹ-ਬੂਟ ਤੇ ਬੱਤਖਾਂ ਹਨ। ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ਿੱਟ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦੂਜੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦੇ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਨਰਮ ਗੱਲ
ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਕੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਔਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਬਾਹਰ ਬਿਤਾਇਆ ਸਮਾਂ ਉਸ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਔਖੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਹਿਣਯੋਗ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਤੁਰਨ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲਵੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਹਰੀ ਥਾਂ ਲੱਭੋ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੁਰੋ।
ਸਰੋਤ
- Scientific Reports (Nature) / NIH PMC, Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing
- Harvard Health Publishing, Sour mood getting you down? Get back to nature
- American Psychological Association, Nurtured by nature