ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਘਸਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ: ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਦੇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣੋ

ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਪਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਣੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸ ਸਕੇ। ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਕੰਮ ਵੰਡ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇੱਕੋ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹੋ। ਬਾਹਰੋਂ, ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਖ਼ਰੀ ਅਸਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੈਣ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀ ਬਣੇਗਾ। ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਉਹ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਣਾ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਘਸਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਖੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਹੌਲੀ ਦੂਰੀ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ

ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਜਾਂ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਧੋਖਾ, ਚੀਕਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ। ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਹੋਈ ਖੋਜ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਨਾਟਕੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਆਪਣੀ Seattle ਵਾਲੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ John Gottman ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਕੌਣ ਟਿਕਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਲੜਦੇ ਕਿਵੇਂ ਸਨ। ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਮ, ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਸਿੰਕ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਔਹ ਵੇਖ, ਉਹ ਪੰਛੀ।” ਦੂਜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Gottman ਇਹਨਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ “ਜੁੜਨ ਦੀ ਮੰਗ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ “ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ” ਜਾਂ “ਮੂੰਹ ਫੇਰਨਾ”। ਅੰਕੜੇ ਸਾਫ਼ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੈਬ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਲਗਭਗ 86 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਲ ਮੁੜੇ। ਜਿਹੜੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 33 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਰ ਮੁੜੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਛੋਟੇ ਪਲ। ਪਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਭਵਿੱਖ।

ਇਹੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਘਸਣ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਗਿਆ “ਔਹ ਵੇਖ, ਉਹ ਪੰਛੀ” ਕੋਈ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਪਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਉਹ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਚੁੱਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਵੱਧ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਇਹ ਦੂਰੀ ਦਿਸਦੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ

ਦੂਰੀ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਚਲਾਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਝਗੜੇ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ:

• ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਡਿਊਲ, ਬਿੱਲ, ਕੁੱਤਾ, ਸਹੁਰੇ-ਪਰਿਵਾਰ। ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ।
• ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਦੋਸਤ, ਸਹਿਕਰਮੀ ਜਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹੁਣ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮਾੜੀ ਖ਼ਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
• ਇੱਕੋ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਕੱਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹਨ, ਦਿਲ ਕਿਤੇ ਹੋਰ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕੱਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚੁਭ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਜਾਣਨ ਦੀ ਚਾਹ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਤਾ ਹੀ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ, ਸੋ ਪੁੱਛਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
• ਛੋਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਜੋਗੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਲੰਘਦਿਆਂ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ, ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਜੱਫੀ, ਛੋਟੇ ਸਰੀਰਕ ਸਲਾਮ, ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਪਤਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹੋ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਲਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਏਨਾ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਲੰਮਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੂਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਬਾਅ ਵੇਲੇ, ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵੇਲੇ, ਕੰਮ ਦੇ ਭਾਰੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਸੋਗ ਵਿੱਚ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ।

“ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ” ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਮਤ

ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਟਾਲ ਦਿਓ। ਸਭ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਛੇੜਨਾ ਕਿਉਂ? ਪਰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੂਰੀ ਬੇਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਇਕੱਲ ਦੋਵਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਇਸ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਨੇੜਤਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਜਾਈ ਕੋਈ ਐਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਅਸਲੀ ਬਚਾਅ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੁੱਪ ਕੀਮਤ ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਬੰਦੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Gottman ਦਾ ਕੰਮ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਹੀ-ਖਾਤੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਟਿਕਾਊ, ਖ਼ੁਸ਼ ਜੋੜੇ ਝਗੜੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਬਦਲੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਘ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹੀ ਉਹ ਪੂੰਜੀ ਹਨ ਜੋ ਸੱਚੀ ਲੜਾਈ ਵੇਲੇ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਤਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵੇਲੇ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।

ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੜਨਾ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ

ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੰਮਤ ਕਿੰਨੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਿੱਕੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੁਰੰਮਤ ਵੀ ਨਿੱਕੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਟਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਂ ਵੀਕਐਂਡ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਸ ਦੁਬਾਰਾ ਉਹਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੀ।

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਅਗਲੀ ਮੰਗ ਫੜੋ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿਓ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਬਸ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਕਦੋਂ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗੱਲ, ਕੋਈ ਹਾਉਕਾ, ਅੱਧਾ ਛੱਡਿਆ ਵਾਕ, ਦਿਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਓ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਫ਼ੋਨ ਥੱਲੇ ਰੱਖੋ। ਨਜ਼ਰ ਚੁੱਕੋ। ਅੱਗੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਉਸ ਛੋਟੇ ਪਲ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ।

ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। “ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਰਿਹਾ?” ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ “ਠੀਕ”। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ “ਅੱਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਕੀ ਸੀ?” ਜਾਂ “ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਰੱਖੋ। ਪੂਰਾ ਪਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਕਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਰੀਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ। ਘਰੋਂ ਜਾਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਛੇ ਮਿੰਟ। ਘਰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੀ ਚਾਹ। ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਸੈਰ। ਰੀਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਢੰਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਮੂਡ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ।

ਦੂਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ, ਬੋਲ ਕੇ ਲਓ। ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸੱਦੇ ਵਜੋਂ। ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, “ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਥੋਂ ਦੂਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?” ਬਿਨਾਂ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਕਹੀ ਗਈ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਗ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਕਿਵੇਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ।

ਲਾਡ ਲਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਘਟਾਓ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਅਕਸਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹਰਕਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਵਰਤੋ, ਤੇ ਨਿੱਘ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੋਸ਼ ਲਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਛੋਟੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।

ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ

ਕਈ ਵਾਰ ਪਾੜਾ ਏਨਾ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਹਰ ਸੱਚੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਸੇ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਉਸੇ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਣਾ ਤੇ ਤਾਅਨੇ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਭਾਰੇ ਢੰਗ ਹਨ, ਤੇ ਸਬੂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕਪਲ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਮਦਦ ਲੈਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਾ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਵਚਨਬੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਗਿਲਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸੱਟ, ਧਮਕੀ, ਡਰਾਵਾ ਜਾਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜੁੜਨ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਦੇ, ਗੁਪਤ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ, ਦੋ ਬੰਦੇ ਜੋ ਰੁੱਝ ਗਏ, ਥੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਚੁੱਕਣੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਹੱਥ ਵਾਪਸ ਵਧਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਓਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ

• The Gottman Institute, Want to Improve Your Relationship? Start Paying More Attention to Bids
• The Gottman Institute, The Magic Relationship Ratio, According to Science
• PubMed Central, Loneliness, Marital Quality, and Vascular Health Among Older U.S. Couples: A Longitudinal Dyadic Study