ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵਨਾ ਲਿਖ ਲਓ।
- ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸੱਚਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭੋ।
- ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਭਲੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਭਾਵਨਾ ਫੜਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹੋ "ਠੀਕ ਹਾਂ", ਜਾਂ "ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ", ਜਾਂ ਗੱਲ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੌਕਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸੇ ਖ਼ਾਲੀਪਣ ਨਾਲ ਜਿਊਂਦੇ ਨੇ। ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ "ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹਾਂ" ਦਾ ਜਵਾਬ "ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈਂ" ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਚੁੱਪ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉਹ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਹੋ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਬੱਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹਾ ਹੁਨਰ ਕਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਘਰ ਪਿਆਨੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਪਿਆਨੋ ਵਜਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ।
ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਨਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ
ਜਦੋਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਣਕਹੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਪਹਿਲੀ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਰੀ ਜਿਹਾ ਵਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਸ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲਾ "ਬੁਰਾ" ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪਛਾਣਨ ਤੇ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ: ਐਲੈਕਸੀਥਾਈਮੀਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਕਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹ ਹਾਲਤ ਪਛਾਣਦੇ ਨੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਟਪਟਾ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਉਹ ਸਬਕ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਹੜੇ ਕਦੇ ਇੰਝ ਨਾ ਕਰਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਗਲਾ ਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਟਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਦੇ ਠੀਕ ਸੀ। ਬੱਸ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ।
ਇਸਨੂੰ ਇੰਝ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦਬਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਬੰਧ ਵੱਧ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਭਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਨਾਲ। ਨਿਗਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਾਸਿਓਂ ਰਿਸਦੀਆਂ ਨੇ, ਛੋਟੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਬਣ ਕੇ, ਢਿੱਡ ਦੀ ਪੀੜ ਬਣ ਕੇ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਦੂਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੱਸੋ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਦਰੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਨਿੱਜੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਹਿੱਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਪੂਰਾ ਪੈਰਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ। ਦੁਖੀ। ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੁਖ਼ਦ। ਏਨਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਵੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। Cleveland Clinic ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਲਾ ਦੇਣਾ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ "ਦੁਖੀ" ਜਾਂ "ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ", ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਕੁਝ ਸੇਕ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ UCLA ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਦਿਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰ, ਐਮਿਗਡਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਖੋਜੀ Matthew Lieberman ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ "ਗੁੱਸਾ" ਸ਼ਬਦ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਐਮਿਗਡਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਭੜਾਸ ਕੱਢਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਦ ਹੈ। "ਫੀਲਿੰਗਜ਼ ਵ੍ਹੀਲ", ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Gloria Willcox ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵੱਧ ਖ਼ਾਸ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ("ਬੁਰਾ") ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋ ਜਦ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸੱਚਾ ਨਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ("ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ", "ਨਿਰਾਸ਼", "ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ")। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਖੋਜੋ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਣਯੋਗ ਨਮੂਨੇ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ। ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਵਾਲੇ ਪਹੀਏ ਨੇ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ।
ਫਿਰ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ
ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਵਨਾ ਬੋਲ ਦੇਣਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਏਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ। ਉੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ।
ਲਿਖ ਲਓ। ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਡਾਇਰੀ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਵੇ, ਬੱਸ ਦੋ-ਚਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ। "ਉਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਏਨਾ ਗੁੱਸਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਬਣਦਾ ਨਹੀਂ।" ਲਿਖਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ: ਸੋਚਣ, ਸੁਧਾਰਨ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਿੱਟ ਨਾ ਬੈਠਣ। Harvard Medical School ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Susan David ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਵਧਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੰਨੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਸਕੋਗੇ ਕਿ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕੋਗੇ ਕਿ ਕਰਨਾ ਕੀ ਹੈ। "ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ" ਤੇ "ਨਿਰਾਸ਼" ਦੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਜਵਾਬ ਮੰਗਦੇ ਨੇ। ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ "ਕੁਝ ਗੜਬੜ" ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਚੁਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਕੁ ਹਫ਼ਤੇ ਇਹੀ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੱਠਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਉਹ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ।
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ
ਜਦੋਂ ਬੋਲ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਰੱਖੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਵਾਕ ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
- ਕੋਈ ਹਲਕੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬੰਦਾ ਚੁਣੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਭਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਖੋ, "ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੋਚ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਛੂਹ ਲਿਆ।" ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘਣ ਦਿਓ।
- ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਢਾਂਚਾ ਵਰਤੋ। "ਮੈਨੂੰ ___ ਬਾਰੇ ___ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਬੱਸ ਏਨਾ ਹੀ। "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਪਲਾਨ ਬਦਲਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ।" ਇਹ ਸਾਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੈ ਵੀ ਸਾਦਾ, ਤੇ ਸਾਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤਾ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਬਰ ਰੱਖਿਓ।" ਇਹ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਦਬਾਅ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਰਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ। "ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ" ਤੇ "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ" ਦਾ ਅਸਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਲਿਖ ਕੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਦੱਸਣਾ ਸੌਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ" ਕੋਈ ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਉਮੀਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਬੇਢੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੱਲ
ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਉਸ ਮਾਪੇ ਨਾਲ ਆਖ਼ਿਰ ਡੂੰਘੀ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਿਹੜਾ ਓਦੋਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਕਦੇ ਸਿੱਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਲੋੜ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਓਵੇਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਾਸ਼ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ" ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਜਿਹਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਧੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਨੇੜਤਾ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ, ਦੋਸਤ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਮਦਦ ਕਦੋਂ ਲੈਣੀ ਹੈ
ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਏਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਜੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਘਬਰਾਹਟ, ਸੁੰਨਪਣ, ਜਾਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੱਗੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨਾਲ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਵਾਲੀ ਥੈਰੇਪੀ ਵਰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਇਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਣੇ ਨੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਤਾਕਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਦੇ ਚੁੱਪ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਉਹ ਸਿਆਣਪ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, Emotions: How To Express What You Feel
- Cleveland Clinic, How To Use a Feelings Wheel
- UCLA Health, Putting Feelings Into Words Produces Therapeutic Effects in the Brain
- Harvard Business Review, 3 Ways to Better Understand Your Emotions