ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਛੋਟਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਓ।
- ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕਰੋ।
- ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੋ ਤੇ ਦੁਹਰਾਓ।
ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਭੈੜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ। ਉਹ ਖਿਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਦੇ ਹੋ, ਦੋਵੇਂ ਲੇਟ ਹੋ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਂਡੇ ਧੋਂਦਿਆਂ ਅੱਧਾ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋ ਜਦਕਿ ਫ਼ੋਨ ਕਾਊਂਟਰ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੋਈ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਦੇ ਸੱਚੀਂ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਕਦੇ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਹੋਵੇ। ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਮ ਤੁਸੀਂ ਕਮਰੇ ਦੇ ਪਾਰ ਉਸ ਬੰਦੇ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੇ ਰੂਮਮੇਟ ਬਣ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਇੱਕੋ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਖਿਸਕਣਾ ਏਨਾ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਵੱਧ ਸਾਧਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਇੱਕ ਨੇਮ ਵਾਲਾ, ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹਾਲ-ਚਾਲ, ਇੱਕ ਤੈਅ ਵੇਲਾ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ।
ਇਹ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਦੋਸਤ, ਵੱਡੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪੇ, ਜਾਂ ਉਸ ਕਿਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਕਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਇੱਕ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਰਮ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਨੇੜਤਾ ਆਪੇ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਵੇਲਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਆਪਮੁਹਾਰਾ ਹੋਣਾ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਬੋਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। Robert Waldinger, Harvard Study of Adult Development ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਸੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧ-ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿੱਘ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਦੌਲਤ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਜਾਂ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। Waldinger ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਓਵੇਂ ਕਸਰਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਰੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਕੇ।
ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ ਹੋਏ। National Institute on Aging ਲਗਾਤਾਰ ਇਕੱਲ ਤੇ ਅਲਹਿਦਗੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀਆਂ ਵੱਧ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੁੜਾਅ ਲਈ ਏਨੇ ਡੂੰਘੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿਣਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੌਲੇ ਤਣਾਅ ਵਾਂਗ ਦਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਛੋਟਾ ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੰਪਰਕ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਹਾਲ-ਚਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ
ਹਾਲ-ਚਾਲ ਸਮੇਂ ਦਾ ਉਹ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕੋ ਏਜੰਡਾ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਡਿਊਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿ ਪਲੰਬਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਿਸ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿਓ ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ ਨਰਮ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਧੱਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ੂਬ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।
Gottman ਤਰੀਕੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕਪਲ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ “State of the Union” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਬੈਠਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕੁਝ ਸਾਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲ-ਚਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ:
- ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਰ। ਹਰ ਬੰਦਾ ਦੋ ਕੁ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। “ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋ” ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ, ਮੈਂ ਸੌਂ ਸਕਿਆ।” ਖ਼ਾਸ ਹੋਣਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਕੀ ਚੰਗਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਕੀ ਸੌਖਾ, ਨਿੱਘਾ ਜਾਂ ਟੀਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗਾ। ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੋਕ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ “ਗੱਲਬਾਤਾਂ” ਹਮਲੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਕੀ ਔਖਾ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਗੱਲ ਚੁੱਕੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਾਲੇ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ ਮੁੱਦਾ, ਨਰਮੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਜੋਂ, ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।
- ਅੱਗੇ ਕੀ। ਹਰ ਬੰਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਚੀਜ਼ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਵੇ।
ਬਸ ਏਨਾ ਹੀ। ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਐਤਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਹੈ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ।
ਇਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਈ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ
ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ। ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਹਫ਼ਤੇ ਦਰ ਹਫ਼ਤੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ “ਕਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ” ਨਾਲੋਂ ਸੌਖੀ ਨਿਭਦੀ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਵੀ ਉਦੋਂ ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਲੰਗਰ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਐਤਵਾਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਹ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ। ਆਦਤਾਂ ਚੰਗੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਰੁਟੀਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਰੱਖੋ ਤੇ ਪੂਰੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਬਚਾਓ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਉਸ ਦੋ-ਘੰਟੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੈਠਕ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਡਰੋਗੇ ਤੇ ਜੋ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫ਼ੋਨ ਪਾਸੇ ਤੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੁਨੇਹੇ ਨਾਲੋਂ ਸੱਚਾ ਫ਼ੋਨ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿੱਘ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਕਰੀਨ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਝੱਟ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀਆਂ ਹੌਲੀ, ਸੋ ਕਦਰ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਖ਼ਾਨਾਪੂਰਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਔਖੇ ਕਦਮ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਵੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ, ਬਿਨਾਂ ਹਮਲੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
ਜਦੋਂ ਔਖੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਕਹੋ। “ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ” ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। “ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ” ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਹਫ਼ਤਾ, ਉਹੀ ਇਕੱਲ, ਪਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲਬਾਤ। ਨਰਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ, ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਓ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੰਗੋ।
ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਸ ਸੁਣੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਚਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਚਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖੋ। ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਹ ਦੁਹਰਾਓ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਥੋਂ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਸਮਝੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਪਰਵਾਹ ਵਾਂਗ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸੌਖੀ ਨਾ ਚੱਲੇ
ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਓਪਰੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਆਕੜੇ ਹੋਏ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਣਾਵਟੀ ਵੀ। ਇਹ ਆਮ ਹੈ ਤੇ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖੋ, ਫਿਰ ਤੈਅ ਕਰੋ ਕਿ ਗੱਲ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੱਲ ਸੰਭਲਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਦੋਂ ਹੁਨਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੌਲੇ ਪੈ ਜਾਓ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਿਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਗਲਾ ਕੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਦਿਓ। “ਮੈਂ ਗੱਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।” ਬਰੇਕ ਲਓ, ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰੋ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਰੋਕ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਈ ਗਈ ਗੱਲਬਾਤ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਾਂ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਦੇ ਗਈ।
ਜੇ ਉਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਵਿਸ਼ਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ, ਜਾਂ ਜੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਹਰ ਵਾਰ ਲੜਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਕਾਮੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਮਸਲਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਕਪਲ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਟੁੱਟਣ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਿਕਾਊ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਊਨ-ਅੱਪ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਚ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਤੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ, ਕਾਬੂ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਪਤ ਮਦਦ ਲੈਣਾ ਹੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਹੀ ਕਦਮ ਹੈ।
ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਦੋ ਬੰਦੇ ਬਸ ਰੁੱਝ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਾਗਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਸੱਲੀ ਵਾਲਾ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫੜਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਦਰਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਮਿੰਟ, ਉਸ ਰਾਤ ਜੋ ਵੈਸੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਦਿਆਂ ਲੰਘ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਜਿਹੜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Harvard Gazette, Work out daily? OK, but how socially fit are you?
- The Gottman Institute, How to Have a State of the Union Meeting
- National Institute on Aging (NIH), Loneliness and Social Isolation: Tips for Staying Connected