ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਦੇਰ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਨਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੈਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜਿਹੀ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਾਈ। ਅਹਿਸਾਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਗਿਆ, ਪੂਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਈਰਖਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਵੀ, ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਫ਼ੋਨ ਫਰੋਲਦੇ ਹਨ। ਚੁੱਪ ਤੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੋਰ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਛੇੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਹਿਸਾਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਕਸਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਹ ਲੇਖ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਈਰਖਾ ਹੈ ਕੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀ ਬਣਾਏ।
ਈਰਖਾ ਤੇ ਸਾੜਾ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰਲ਼ਗੱਡ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਡਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾੜਾ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ: ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ, ਉਸ ਦਾ ਸੌਖ, ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ। ਈਰਖਾ ਇਹ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੱਥ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। Cleveland Clinic ਇਹ ਲਕੀਰ ਸਾਫ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ: ਸਾੜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ; ਈਰਖਾ ਬਚਾਉਣ ਬਾਰੇ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
ਇਸ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਤਜਰਬਾ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਈਰਖਾ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਅੰਦਰੋਂ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਗੜਬੜ ਓਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਲਾਰਮ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।
ਇਹ ਇੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ
ਈਰਖਾ ਘੱਟ ਹੀ ਇਕੱਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੀ, ਚੁੱਪ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦੀ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼: *ਮੈਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।* ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਦੋਹਰੇ ਮਤਲਬ ਵਾਲਾ ਪਲ ਸਬੂਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Cleveland Clinic ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਘੱਟ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਇੰਜਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੁਲਨਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਧੋਖੇ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ ਜੋ ਨੇੜੇ ਪਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਪਰਤ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਇਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ *ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਵੱਧ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ।* ਉਹ ਬੱਸ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘੜਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਲਾਰਮ ਹੈ ਜੋ ਬੱਸ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਇੱਕ ਈਮਾਨਦਾਰ ਪੇਚ ਵੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਈਰਖਾ ਕਿਸੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸਾਥੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਈਰਖਾ ਜਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਹੈ। ਅਹਿਸਾਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਲੇਬਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ ਜਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਵਾਜਬ ਜਵਾਬ। ਕੰਮ ਇਹੀ ਹੈ: ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣਨਾ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ।
ਤੁਲਨਾ ਦਾ ਫਾਹਾ
ਈਰਖਾ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਸੁਆਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਕ੍ਰੌਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਭ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਝਲਕ: ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਛੁੱਟੀ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੀਵਾਨਾ ਸਾਥੀ, ਕੋਈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਡਰ ਹੈ। ਤੁਲਨਾ ਈਰਖਾ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਬਾਲਣ ਹੈ, ਤੇ ਅਜੋਕੀ ਦੁਨੀਆ ਇਹ ਬੇਹਿਸਾਬ ਵੰਡਦੀ ਹੈ।
ਫਾਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ, ਖਿੱਲਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸ਼ੱਕ ਪਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਹਿਸਾਬ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੜਬੜ ਹੈ, ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ: ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਮਝ ਲਈ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਗ਼ਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਈਰਖਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਅਸਲੀ ਪਲ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ੀਡ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਸਾਸ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਡਰਾਂ ਬਾਰੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਬਾਰੇ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਹਰਕਤ ਬਾਰੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਹਰਬਾਨ ਕੰਮ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦਿਓ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦਿਸਦੇ ਖ਼ਿਆਲੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਅਸਲੀ ਬੰਦੇ ਵੱਲ ਦੇਖੋ।
ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਝਾਕੋ
ਜਦੋਂ ਈਰਖਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਸੁਭਾਵਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੱਬ ਦਿਓ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ। ਦੋਵੇਂ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਈਰਖਾ ਸ਼ੱਕ ਤੇ ਦੂਰੀ ਬਣ ਕੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰਿਸਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਟੀ ਹੋਈ ਈਰਖਾ ਦੋਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਵੱਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ, ਸਫ਼ਾਈ ਵੱਲ ਧੱਕਦੇ ਹਨ।
ਸੋ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਜਦੋਂ ਅਹਿਸਾਸ ਆਵੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਹੋ: *ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਈਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।* ਨਾਂ ਲੈਣ ਦਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਕੰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਖੋਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਅਲਾਰਮ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹਰਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਜਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਦਿਓ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਓਦੋਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।
- ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਈਰਖਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਨਰਮ ਜਿਹੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਇਸ ਬੰਦੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਲੱਭ ਲਵੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਗੱਲ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਕਰਨੀ ਹੈ।
- ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵੱਖ ਕਰੋ। ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਲਿਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੀ ਅਕਸਰ ਸਾਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਧੁੰਦਲੇ, ਗਰਮ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੋ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ
ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਕਢਵਾਉਣਾ ਜਾਂ ਇਕਬਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਹੈ ਜਾਣੇ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਗੱਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੇਣਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ “ਮੈਂ” ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। *ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ* ਦੀ ਥਾਂ *ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ* ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਦੀ ਢਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ। Mayo Clinic ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਨਾ ਦੱਬਣ ਵਰਗਾ ਹੈ ਨਾ ਹਮਲੇ ਵਰਗਾ। “ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ” ਤੇ “ਅੱਜ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਣਦੇਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਈਰਖਾ ਉੱਠਦੀ ਦੇਖੀ” ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਸਫ਼ਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨੋ। *ਮੈਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਹੈ।* ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਕ ਪੂਰੇ ਪੈਰੇ ਭਰ ਤਸੱਲੀ ਮੰਗਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਹੌਲ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋ। “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ” ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਮੈਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ।”
- ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖੋ। ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਕਹੇ “ਉਹ ਕੌਣ ਸੀ?” ਤੇ ਸੱਚੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਕਹੇ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ” ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਕਿਹੜਾ ਹੈ।
- ਵੇਲਾ ਚੁਣੋ। ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮੈਸੇਜ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਗੱਲ ਬਿਹਤਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਟਿਕਾਊ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। The Gottman Institute ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਮਗਰੋਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜੋ ਜੋੜੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਬਹੁਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਖੇ, ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ। ਈਰਖਾ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਹੈ। ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਢਣਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨਾ ਹੈ।
ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਫ਼ਾਇਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦੇਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਧਾਰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਢੋਣ ਨਾਲੋਂ ਛੇਤੀ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਥੀ ਤੁਹਾਡੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ੁਦ ਨਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਰ ਓਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਥੀ ਵੱਧ ਹਮਦਰਦ ਸੀ। ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਖਾ ਲੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ
ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਇਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਗ਼ਲਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਣੀਆਂ। ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਣਾ। ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਡਰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਦੋਸ਼ ਸਮਝਣਾ। ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ। ਉਹ ਬੱਸ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਈਰਖਾ ਹੇਠਾਂ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬਿਹਤਰ ਜਵਾਬ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਡਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੇ। “ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਚੁਭਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ” ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਸੱਲੀ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਈਰਖਾਲੂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਕਢਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਕਾਬੂ ਜਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਕੋਈ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਹਿਸਾਸ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਲਵੋ।
ਜਦੋਂ ਈਰਖਾ ਆਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ
ਇੱਕ ਹੱਦ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ।
ਆਮ ਈਰਖਾ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੱਲ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਚੈੱਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਸੱਲੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਅਜਿਹੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਸਾਸ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲੀ ਮਦਦ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਪਲਜ਼ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭਰੋਸਾ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਰਖਾ ਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਕਦੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਧਮਕੀਆਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਕ ਹੈ।
ਈਰਖਾ ਸ਼ਾਇਦ ਫੇਰ ਆਵੇਗੀ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹੀ ਦੱਸਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਅੜਬ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, How To Deal With Jealousy
- The Gottman Institute, Research Overview
- Mayo Clinic, Being assertive: Reduce stress, communicate better
- National Library of Medicine (PubMed), You Name It: Interpersonal Affect Labeling Diminishes Distress in Romantic Couples