ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਸੁਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਪਲੰਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਏ,” ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗ ਬਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੱਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਅਗਲੇ ਪਲ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਲੰਬਰ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਹਫ਼ਤਾ ਕਿੰਨਾ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਇਹੀ ਹੈ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਪਲ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਕੰਮ ਸੰਵਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰੋਕੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਲਓ ਕਿ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕੀ
ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣਾ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਹੈ। Gottman Institute, ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਇੰਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਬਣ ਕੇ ਟਾਲਣਾ। ਕਿਤਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਹ ਦਿਓ ਤਾਂ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਭੇਜਦੇ ਹੋ: *ਮਸਲਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੋ।*
ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਉੱਚਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧੀਮਾ ਵੀ। ਕਦੇ ਇਹ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਜਿਹਾ “ਠੀਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੀ ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ ਹਾਂ।” ਕਦੇ ਬੜੇ ਠਰ੍ਹੰਮੇ ਨਾਲ ਗਿਣਾਏ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ਬਣਦਾ ਹੈ *ਇਹ ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ।* ਰੂਪ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਉਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਵੇਖੇ ਮੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੇ ਹੁਣੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। Gottman ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਅਸਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗੱਲ ਮੋੜ ਕੇ ਉਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਦੋ ਜਣੇ ਦੁਖੀ ਹਨ ਤੇ ਪਲੰਬਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਇਸ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਂਗ ਵੱਜਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ 'ਤੇ ਕਰਦਾ। ਧੜਕਣ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Daryl Van Tongeren, UC Berkeley ਦੇ Greater Good Science Center ਲਈ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਇੰਜਣਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਬੇਯਕੀਨੀ ਭਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸੇ ਛਾਣਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਪਰਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਨਰਮ ਜਿਹੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਟਿੱਪਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਲਈ ਜੋ ਤਰੀਕਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ “ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ” ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ।
ਉਸ ਅੱਧੇ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਫੜਨਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ
ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿੱਥ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਪਛਾਣਨਾ ਸਿੱਖੋ। ਕਈਆਂ ਲਈ ਇਹ ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਜਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਖਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਰਮ ਲਹਿਰ, ਜਾਂ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਦੂਜਾ ਅਜੇ ਬੋਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਵਾਬੀ ਦਲੀਲ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਲਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਰਟ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਵੱਧ ਨਹੀਂ, ਘੱਟ ਕਰੋ।
- ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਨੁਕਸਾਨ ਪਹਿਲਾ ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਉਹ ਨਾ ਕਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨਤੀਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
- ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ। ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ। ਪਰਖ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ਰੀਦੋ। “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਲੈਣ ਦਿਓ” ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵਾਕ ਹੈ। ਔਖੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ।
- ਬਹਿਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ। “ਥੋੜ੍ਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੋਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?” ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੀ ਖੜੋਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਣ ਹੀ ਵਾਲੇ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬੱਸ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਏਨੀ ਦੇਰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ, ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਗੱਲ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਦਮ: ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਭੋ
Gottman ਦੀ ਖੋਜ ਜਿਸ ਇਲਾਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਓ। ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹੀ।
ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਇਸ ਲਈ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਓ” ਸੁਣ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ “ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋ।” ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਉਹ ਕਾਤਰ ਹੀ ਮੰਨਣੀ ਹੈ। “ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਖਿਝਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।” ਬੱਸ ਏਨਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਾੜੇ ਸਾਥੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਪਾਰਾ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਜਣੇ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਮਸਲੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਦੋ ਜਣੇ ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਖ਼ੁਦ *ਮਸਲਾ* ਹਨ।
Douglas Stone ਤੇ Sheila Heen, ਜੋ Harvard ਵਿੱਚ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ *Thanks for the Feedback* ਲਿਖੀ, ਔਖੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਆਦਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਵੱਲੋਂ ਆਵੇ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਿਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬੇਢੰਗੀ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁੱਟ ਦੇਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵੇਖੋ ਤੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਗੱਲ ਮਾੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਧੀ ਸੱਚੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਉਸਾਰਨਾ
ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣਾ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਪਲ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।
- ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਹਿਜ ਹੋਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੰਨੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੋਵੋਗੇ, ਕੋਈ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਘੱਟ ਡੇਗ ਸਕੇਗੀ। Van Tongeren ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਸੱਚ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਘੱਟ ਚੁਭਦਾ ਹੈ।
- ਆਪਣੇ ਝੁਕਾਅ ਪਛਾਣੋ। Stone ਤੇ Heen ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟਿੱਪਣੀ ਸੁਣਨ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਢਰਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੱਝੀ-ਬਝਾਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- “ਮੈਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ” ਨੂੰ “ਮੈਂ ਮਾੜਾ ਹਾਂ” ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰੋ। ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਫੜੀ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਬਹੁਤਾ ਹੁਨਰ ਹੈ।
- ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਚਾ ਕੀ ਰਹੇ ਹੋ। ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੁਚੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕਦਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਚਾਉਣ ਲਾਇਕ ਚੀਜ਼ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲੋਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਦਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਜਿਹੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਢਰਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦੰਦ ਭੀਚ ਕੇ ਝੱਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਨੀ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਦੁਖਦੀ ਰਗ ਵਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਓਨੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਦਦ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗ ਬਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਹ ਲਓ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਲੱਭ ਲਓ। ਇਹੀ ਪੂਰਾ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਤੇ ਏਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Defensiveness
- Greater Good Science Center, UC Berkeley, Four Ways to Cool Down Your Defensiveness
- Harvard Business Review (Sheila Heen ਤੇ Douglas Stone), Find the Coaching in Criticism