ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲਓ।
- ਉੱਬਲ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਠੰਢੇ ਹੋਵੋ।
- ਆਪਣਾ ਦਸ ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਚੀ ਮੰਨੋ।
ਹਰ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਹਤ ਲੈ ਲਓ: ਟਕਰਾਅ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੜਦੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੱਧ ਨੇੜੇ ਹੋਣ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਸ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਚੀ ਕਹਿਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਟਿਕਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਘਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਲੜਨ ਦੀ ਤਰਜ਼। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ John Gottman ਦੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਦੇਖਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਜੋੜੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹਦੀ *ਸ਼ੈਲੀ* ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸੋ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਾ ਲੜਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਨਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਪਵੇ।
ਉਹ ਚਾਰ ਹਰਕਤਾਂ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
Gottman ਦੀ ਟੀਮ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਵੱਖ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਇਹਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਚਾਰ ਖ਼ਾਸ ਵਿਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ Four Horsemen ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਛਾਣ ਲਓ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿਖਣਗੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
- ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ। ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ *ਹੈ ਕੌਣ*। "ਤੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ" ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ। "ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ" ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਹਾਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਉਹਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵੱਲ।
- ਹਿਕਾਰਤ। ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਮੂੰਹ ਵਿਗਾੜਨਾ, ਮਖ਼ੌਲ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਠੰਢੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ। Gottman ਹਿਕਾਰਤ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਾਲ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, *ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।*
- ਬਚਾਅ। ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਕਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬਹਾਨੇ ਜਾਂ ਪਲਟਵਾਰ ਨਾਲ ਦੇਣਾ। "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦਾ ਜੇ ਤੂੰ..." ਇਹ ਆਪਣੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜਦਾ ਹੈ ਕਿ *ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।*
- ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਣਾ। ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਸਰੀਰ ਨਾ ਸਹੀ ਪਰ ਮਨੋਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਓਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਏਨਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਕੁਝ ਲੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਛਾਣੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਤੁਸੀਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਨਾ ਕਰੋ
Gottman ਨੇ ਬਹਿਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਲੱਭੀ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਸੰਭਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਗੱਲ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵਾਜਬ ਹੋਵੇ।
ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਰਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਦੱਸਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਮੰਗਦੇ ਹੋ, ਬਿਨਾਂ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ:
"ਤੂੰ ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।"
"ਅੱਜ ਰਾਤ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਬੱਚੇ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਇਕੱਲਾ ਲੱਗਿਆ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਾਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?"
ਖਿਝ ਇੱਕੋ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ। ਪਹਿਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਉਹਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੇ ਸੱਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਹੀ "ਮੈਂ" ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸਾਖ਼ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਵਾਕ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਘਿਸਿਆ ਹੋਇਆ ਫ਼ਿਕਰਾ ਨਹੀਂ। *Journal of Experimental Social Psychology* ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਨੇ ਇਹਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪਰਖਿਆ ਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ "ਮੈਂ" ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਵਾਕ ਉਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ "ਤੂੰ" ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਚਾਅ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਘੱਟ ਭੜਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਰੂਪ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ: ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲਣਾ *ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ* ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਮੰਨਣਾ। ਜਿਵੇਂ, "ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੂੰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਸੀ।" ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵੀ।
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਗੱਲਬਾਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
ਕੁਝ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਅਜਿਹਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਦਿਲ ਧੜਕਦਾ ਹੈ, ਚਿਹਰਾ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਥੀ ਜੋ ਵੀ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਕਹੇ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਮਲਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਵੇ ਨਾ। Gottman ਇਹਨੂੰ flooding ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਣਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਗਭਗ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਬਚ ਰਹੇ ਹੋ।
ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲਤ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ। ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿਓਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਸੋ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਾ ਲਓ।
- ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਰਾਮ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਤੈਅ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ, ਕੋਈ ਇਸ਼ਾਰਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਜਿਸਦਾ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹਿਸ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੇਲੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਸੌਖਾ ਹੈ।
- ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹੋ। ਵਿਰਾਮ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫ਼ਰਕ ਵਾਅਦੇ ਦਾ ਹੈ। "ਮੈਨੂੰ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ" ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
- ਸੱਚੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੋ। ਬ੍ਰੇਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਤੁਰੋ, ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰੋ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਝ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕੇ।
- ਜਦੋਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ "ਇਹ ਗੱਲ ਖ਼ਤਮ" ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੀ ਅਗਲੇ ਵਿਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁਮਕਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
American Psychological Association ਗੁੱਸੇ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਇਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪਛਾਣੋ, ਉੱਬਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾਓ, ਤੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਓ। ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਬਹਿਸ ਹਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੁਰੰਮਤ ਹੀ ਸਾਰੀ ਖੇਡ ਹੈ
ਇਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰੋਗੇ। ਹਰ ਕੋਈ ਕਦੇ ਤਿੱਖਾ, ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਵਧੀਆ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਦੇ ਤਿਲਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Gottman ਨੇ ਇਹਦਾ ਵੀ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ: repair attempts, ਯਾਨੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਛੋਟੀ ਹਰਕਤ ਜੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਨਰਮ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਵੀ। "ਕੀ ਅਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ?" "ਮੈਂ ਗਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੱਥ। ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ-ਸਹੀ ਵੇਲੇ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਮਜ਼ਾਕ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਮੁਰੰਮਤਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਕਬੂਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਾ ਟਿਕੇਗਾ। ਮੁਰੰਮਤ ਦਰਾੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਤਿਆਰੀ। ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਠੁਕਰਾਈ ਗਈ ਮੁਰੰਮਤ ਚੁੱਭਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥੀ ਹੱਥ ਵਧਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਬੇਢੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਥ ਫੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਮਾਹੌਲ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਕੰਮ ਹਨ।
ਤੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਛੇਤੀ ਮੰਨੋ, ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀਂ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕਸੂਰ ਦਸ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨੱਬੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਦਸ ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਚੀ ਬੋਲੋ। "ਤੂੰ ਸਹੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲਿਆ" ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਹਾਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਬੱਸ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਜਿੱਤਣ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਜੋ ਰੱਖਣ ਲਾਇਕ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਓਦੋਂ ਤੈਅ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲੋਗੇ। ਕੋਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ:
- ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਇੱਕੋ ਮੁੱਦਾ। ਪਿਛਲਾ ਮਹੀਨਾ ਜਾਂ ਪਿਛਲਾ ਸਾਲ ਨਾ ਖਿੱਚੋ।
- ਨਾ ਗਾਲ਼ਾਂ, ਨਾ ਹਿਕਾਰਤ, ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਛੇੜੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਣਗੀਆਂ।
- ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਨਾ ਲੜੋ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਸਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।
- ਵੇਲਾ ਚੁਣੋ। ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਢਿੱਡ ਘੱਟ ਹੀ ਚੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆਓ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੜਾਈਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਣੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਕਰਾਅ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਬਣੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ *ਇਕੱਠੇ* ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦੋ ਜਣੇ ਇੱਕ ਮਸਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ *ਨਾਲ* ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਇੱਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ
ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਹੁਨਰ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਰਮੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਰੀਰਕ, ਜਿਨਸੀ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬਦਸਲੂਕੀ, ਕਾਬੂ, ਧਮਕੀਆਂ ਜਾਂ ਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਮਕਸਦ ਬਿਹਤਰ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚ ਸਕੇ।
ਤੇ ਜੇ ਉਹੀ ਲੜਾਈਆਂ ਗੇੜੇ ਕੱਢਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਹਿਕਾਰਤ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਨਿਕਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਠੰਢੇ ਪਏ ਕਮਰਾ-ਸਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਪਲਜ਼ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਓਥੇ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਜਾਣਾ ਨਾਕਾਮੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੋੜੇ ਠੀਕ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਦਦ ਚਾਹੁਣਾ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਭਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਰੋਤ
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
- National Center for Biotechnology Information, I understand you feel that way, but I feel this way: the benefits of I-language and communicating perspective during conflict
- American Psychological Association, Strategies for controlling your anger: Keeping anger in check