ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ।
- ਇੱਕ ਠੋਸ ਮਿਸਾਲ ਮੰਗੋ।
- ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਜਰਬਾ ਸਮਝੋ।
ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਮੈਨੇਜਰ, ਰਸੋਈ ਦੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸਾਥੀ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਸੱਚ ਦੱਸਾਂ?" ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਗਰਮੀ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਸਾਵ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੇਰੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਿਸੇ ਨਰਮ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਓਵੇਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ: ਬਚਾਅ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਜਾਂ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਣ ਲਈ।
ਇੱਥੇ ਮਕਸਦ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਓ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹੋ ਕਿ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੱਭ ਸਕੋ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਸਕੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਐਮਿਗਡਲਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬਣਤਰ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਉਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਹੌਲੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। Cleveland Clinic ਇਸ ਨੂੰ "ਐਮਿਗਡਲਾ ਹਾਈਜੈਕ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਖ਼ਤਰਾ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੰਤਰ ਸਾਫ਼ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਾਰੂ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਭਰੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ।
ਇਸ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਤ ਵੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ। ਕਲੀਨਿਕਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Ellen Hendriksen ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਔਖੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਨਸ ਨੂੰ ਛੇੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਠੁਕਰਾਏ ਜਾਣ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਭ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਖ਼ਾਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ
Harvard ਵਿੱਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ Sheila Heen ਅਤੇ Douglas Stone ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਦੋ ਲੋੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵਧਣਾ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹਾਂ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰੇ ਜਾਈਏ। ਔਖਾ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਸਾਥੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਫੜਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੇਚੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜੋ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਛਾਣ ਲੈਣਾ ਹੀ ਤਪਸ਼ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਗ਼ਲਤ, ਬੇਇਨਸਾਫ਼ ਜਾਂ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਤੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੋ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਚੁਭਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟਿੱਪਣੀ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਫੁੱਲ ਕੇ "ਮੈਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਾਂ" ਜਾਂ "ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਾਕਾਮ ਹਾਂ" ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਪਲ ਇਸ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕਹਿ ਦੇਣਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਚੁਭਣ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਸੇ ਪਲ: ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹੀਏ
ਜਦੋਂ ਘੰਟੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਜਵਾਬ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਪਿੱਛੋਂ ਆ ਸਕੇ।
- ਉਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ ਤੇ ਨਾਂ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ। ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ", ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ। ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾੜੀ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਤਰਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੁਣੋ, ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਦਲੀਲ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬੱਸ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਲਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਦੱਸਣੀ ਪੈਣੀ ਹੋਵੇ।
- ਬੋਲ ਕੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। "ਕੋਈ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ?" ਜਾਂ "ਬਿਹਤਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ?" ਦੋ ਕੰਮ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਤਵੇ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭਰ ਗਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਵਕਫ਼ਾ ਮੰਗ ਲਓ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, "ਦੱਸਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?" ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਸ ਪਲ ਬੱਸ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਨਾ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ। ਨਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ। ਬੱਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ: ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਰੌਲੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ
ਅਸਲ ਕੰਮ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧੜਕਦੀ ਨਬਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਹਰ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਤੁਹਾਡੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਸਹੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਔਖਾ ਵੀ। ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਤੇ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਵੱਧ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਓ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕੋ।
ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਉਹ ਕਿਸ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਧੁੰਦਲੀ ਚੁਭਣ ("ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਹਾਂ") ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਠੋਸ ਗੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੋ ("ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਈਮੇਲਾਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਗਈਆਂ")। ਠੋਸ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ।
- ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦਾ ਕੋਈ ਕਿਣਕਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ? ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਿਣਕਾ ਸਾਂਭਣ ਲਾਇਕ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੇਢੰਗਾ ਸੀ।
- ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ? ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉੱਚਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਮੂਡ, ਬੇਇਨਸਾਫ਼ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਉਮੀਦ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਇਕਬਾਲ ਨਹੀਂ, ਤਜਰਬਾ ਸਮਝੋ। "ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਇੰਝ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ" ਖੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੱਧ ਪੱਕੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਬਜਾਏ "ਉਹ ਸਹੀ ਹਨ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹਾਂ" ਦੇ। ਪਹਿਲੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖਦੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਬੱਸ ਸਹਿਮਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਓਨੀ ਹੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰੋ ਜਿੰਨੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਖੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ। ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਮੀ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਿਖਰੇ ਬਿਨਾਂ ਵਧਦੇ ਰਹੋ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਔਖੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ
ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਚੁਭਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਵੀ ਹਰ ਵਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਣਾ, ਸੌਣਾ ਜਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਾਓ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੁਚਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਚਿੰਤਾ, ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਹਤਰ ਆਦਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਸੱਚੀ ਸੰਭਾਲ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ। ਇਹ ਸਮਝਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਪੱਕਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੰਦ ਪੀਹ ਕੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣਾ ਪੈਣਾ।
ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੇਚੈਨ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਵੱਧ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, ਐਮਿਗਡਲਾ: ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
- Sheila Heen ਅਤੇ Douglas Stone, ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਚਿੰਗ ਲੱਭੋ (Harvard Business Review)
- Program on Negotiation, Harvard Law School, ਆਪਾ ਗੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੀਡਬੈਕ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ
- Wondermind, ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੇ 8 ਥੈਰੇਪਿਸਟ-ਸਮਰਥਿਤ ਸੁਝਾਅ