ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਹ ਸੁਣ ਸਕੇ

ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਬਿੱਲ ਜੋ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਲਹਿਜ਼ਾ ਜਿਹੜਾ ਚੁਭਿਆ, ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਜਿਹੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਤੇ ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਬਾੜਾ ਕੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿੱਚੋਂ ਟੋਕ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਅਚਾਨਕ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ, ਉਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਕਿਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਪਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਝੱਟ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਚੱਕਰ ਪਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਛੇੜਨੀ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਕੰਧ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਔਖੀ ਸੱਚਾਈ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਓਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਸ਼ਸਤਰ ਹੈ

ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ, ਜ਼ਿੱਦ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਪਲਟ ਕੇ ਹਮਲਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਇਹ ਬੇਚਾਰਗੀ ਦਾ ਨਾਟਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਹਾਵਰਾ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। Harvard Health ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਿਗਡਲਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੜੋ-ਜਾਂ-ਭੱਜੋ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਏਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਰੀਰ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਖ਼ਤਰਾ ਨੇ। ਧੜਕਣ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪੱਠੇ ਕੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਜਿਹੜਾ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅੜੀਅਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੇ ਘੰਟੀ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਨੂੰ ਵਜਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ

ਹੁਣ ਉਹ ਗੱਲ ਜਿਹੜੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ, ਕੀ ਹੈ।

Crucial Learning ਦੀ ਟੀਮ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਚੇ ਦਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ: ਲੋਕ ਇਸ ਲਈ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ *ਕੀ* ਕਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਇਹ *ਕਿਉਂ* ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ। ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੁੱਪ ਸਵਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਤੇ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾਂਹ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕੰਧ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵਾਜਬ ਹੋਣ।

ਇੱਕ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਠੀਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਲਹਿਜ਼ਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਵਕਤ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਹੇਠੋਂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ। ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਸਕਦੇ ਨੇ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹੋ।

ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦਾ ਕੰਮ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰਮ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇਹ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ। ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਲਹਿਜ਼ਾ, ਇੱਕ ਹਉਕਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਲੇ ਕਸਾਅ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ-ਪਛਾਣੂ ਇਹ ਸਭ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਿਕਾਅ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਓ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘੰਟੀ ਚੁੱਪ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਓਦੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਚੁਣੋ ਜੋ ਸਹਿ ਸਕਣ। ਜਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਓਦੋਂ ਕੋਈ ਨਾਜ਼ੁਕ ਗੱਲ ਛੇੜਨਾ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਲਗਭਗ ਗਾਰੰਟੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਥ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੋ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਹੀ ਵਾਕ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਨੀਅਤ ਬਾਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਵੋ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇੜ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ? ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਭੇਸ ਪਹਿਨਾ ਦਿਓ। ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਕੰਧ ਹੀ ਹੈ। ਤੈਅ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਜੁੜਾਅ ਵੱਧ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਸ਼ੁਰੂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਣਾ ਹੈ

ਔਖੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਕੇਗੀ ਕਿਵੇਂ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਨੇ:

• ਨਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਤਿੱਖਾ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਸਕਿੰਟ ਸਾਰਾ ਸੁਰ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। "ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੁਲਝਾ ਲਈਏ" ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। "ਸਾਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ" ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬੋਲੋ। "ਜਦੋਂ ਪਲਾਨ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ" ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ" ਇੱਕ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਂਗਲ ਵਾਂਗ ਸੇਧਿਆ "ਤੂੰ" ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹੋਈ ਉਹ ਦੱਸੋ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ।
• ਇੱਕੋ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ "ਹਮੇਸ਼ਾ" ਤੇ "ਕਦੇ ਨਹੀਂ" ਨਾਲ ਪਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੁਕਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੰਦਾ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਵਾਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਤੱਕ ਰੱਖੋ।
• ਆਪਣੀ ਵਜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੰਟੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਮੈਂ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਉਹੀ ਲੜਾਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"
• ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਿਖਾਓ। "ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੀ ਹੋਇਆ" ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ।

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚ ਨਰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਾੜੀ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।

ਜਦੋਂ ਕੰਧ ਫਿਰ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਭੜਕ ਜਾਣਗੇ। ਇਸਦੀ ਵੀ ਤਿਆਰੀ ਰੱਖੋ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿਓ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਓ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਈਏ?" ਸੱਚਾ ਵਿਰਾਮ, ਏਨਾ ਲੰਮਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਣ, ਦੋ ਵੱਜਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

ਤੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਿਹੜੀ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਓ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ। Gottman Institute, ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਇਲਾਜ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਰਾ ਦੋਸ਼ ਸਿਰ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਲੱਭਣਾ ਜਿਹੜਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਮੰਨਣਾ। "ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਅਚਾਨਕ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਗ਼ਲਤੀ ਸੀ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨਣਾ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ

ਇਹ ਸੰਦ ਉਸ ਆਮ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਬੱਸ ਔਖੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਨੇ। ਇਹ ਸੱਚੇ ਨੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨੇ।

ਇਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਹਰ ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨਫ਼ਰਤ, ਚੁੱਪ ਦੀ ਕੰਧ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਕੰਧ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮੇ, ਘਬਰਾਏ ਤੇ ਛੋਟੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੀਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਕਪਲਜ਼ ਥੈਰੇਪਿਸਟ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਊਂਸਲਰ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਪੈਟਰਨ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਤਾਕਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਆਖ਼ਰੀ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ।

ਏਥੇ ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਬਹਿਸ ਜਿੱਤਣਾ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਸੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਏਨਾ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਕਿ ਸੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਸਕੇ। ਇਹ ਹੌਲੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਪਰ ਹਰ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸੱਚਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਇਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਏਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਸਰੋਤ

• Harvard Health Publishing, Understanding the stress response
• Crucial Learning, Why People Get Defensive and What You Can Do about It
• The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling