ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਛੇੜ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵੋ।
- ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰੋ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪੁੱਛੋ।
ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਣੇ ਨਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਥਕਾਵਟ ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਉੱਤੋਂ ਤਿਲਕਦੇ ਵੇਖਣ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੇ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕੰਧ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੇ ਨਾ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੋਢੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਖੋਜੀ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਤੇ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖਿਝ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰੋਸਾ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਛੇੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਸੁਣੇ ਨਾ ਜਾਣਾ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਬਹਿਸ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਖੇ ਪਰ ਵੱਧ ਇਨਸਾਨੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੁਝ ਇਮਾਨਦਾਰ ਕਦਮ ਹਨ: ਓਸ ਬੰਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
"ਸੁਣੇ ਜਾਣ" ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ
ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਾਫ਼ ਹੋਣਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ "ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ" ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਖੋਜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲੇ। ਇੱਕ ਹੈ ਆਵਾਜ਼, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਓਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੈ ਧਿਆਨ, ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਕਿ ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਅੱਧਾ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਹੈ ਹਮਦਰਦੀ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੈ ਇੱਜ਼ਤ, ਭਾਵ ਓਸ ਬੰਦੇ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਓ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇੱਕ ਹੈ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲੇ।
ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਾਂਗ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ। ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਟੁਕੜਾ ਗੁੰਮ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ।
ਇਹ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਓਸ ਬੰਦੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਅਨੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਸੁਣਨਾ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪਛਾਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਤੋਲ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਦਲੀਲ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਓਹ ਥਾਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗ਼ਲਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਚੁੱਪ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ "ਗ਼ਲਤੀ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਦਰ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨਣੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਓਸ ਪਲ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨਣੀ ਨਾ-ਝੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਖੋਜੀ John Gottman, ਜਿਸ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਪੱਕੇ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਡੋਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ।
ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਏਨੇ ਡੁੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਲਾਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੁਝ ਥੱਕੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ-ਭਟਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਓਥੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਲਤ ਹੋਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਕਿ ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਸੇ ਮੋੜ ਦਿਓ। ਕਾਰਨ ਪਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿੱਧਰ ਲਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਉੱਚੀ ਕਹੋ, ਲੰਮੀ ਕਹੋ, ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਕਹੋ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਟਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਧ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਓਸੇ ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋ ਕੰਮ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਟਿਕਾਓ। ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਬਾੜਾ ਕੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਓਦੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਕੁਝ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਬਾਹਰ, ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਮੋਢੇ ਹੇਠਾਂ। ਇਹ ਕੋਈ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੋਚ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ, ਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੀਰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਵੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਸਮਝੇ ਜਾਣਾ? ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ? ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਖ਼ਰ ਮੰਨ ਲਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਸਹੀ ਸੀ" ਓਹ ਮਕਸਦ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਅਣਸੁਣੇ ਹੀ ਉੱਠਣਗੇ।
ਤੀਜਾ, ਵੇਲਾ ਚੁਣੋ। ਅਸਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਫੜ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਿਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਾਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ: "ਹੁਣ ਠੀਕ ਵੇਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੇਲਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗਾ?" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹ ਹਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਓਸ ਪਲ ਵਿੱਚ: ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ ਹੈ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਕਦਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚਾਲਾਕੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਪੱਧਰ ਏਨਾ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਣਨਾ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਵੇ।
- ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਔਖੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਛੇੜ ਰਹੇ ਹੋ। "ਮੈਂ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।" ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਉੱਚੀ ਕਹਿ ਦੇਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਟਹਿਰੇ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲੋ। "ਜਦੋਂ ਯੋਜਨਾ ਬਦਲੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ" ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ, "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ" ਨਾਲੋਂ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਈ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਦੂਜੀ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਸ਼ ਬਚਾਅ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਦਿਓ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਲੱਭੋ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿਓ। "ਤੂੰ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਥਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਅੱਧੀ-ਅਧੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣਾ ਵੀ, ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਬਚਾਅ ਵਾਲੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਘੋਲਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ, ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਆਖ਼ਰ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਪੁੱਛੋ, ਫਿਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣੋ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ?" ਤੇ ਫਿਰ ਅਸਲੀ ਚੁੱਪ। ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਦੁਹਰਾਓ: "ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਹ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।" ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਔਖ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਠੀਕ-ਠੀਕ ਸਮਝੇ ਜਾਣਾ ਹਥਿਆਰ ਸੁਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਓਸ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
- ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਰਹੋ। ਜਦੋਂ ਆਖ਼ਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਰੁਕ ਜਾਓ। ਇੱਕ ਮਸਲਾ, ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਲਿਸਟ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਟਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਲ
ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਣਸੁਣਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਾਰ ਗੱਲ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚੀ ਨਹੀਂ, ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ, ਵੱਧ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ, ਵੱਧ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ, ਵੱਧ ਮਿਸਾਲਾਂ ਢੇਰੀ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦਬਾਅ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਿੰਨੇ ਵੱਧ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਢੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਓਨਾ ਹੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਣਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਨਾ ਹੀ ਉਹ ਪੈਰ ਗੱਡ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਓਹ ਪਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਓਸ ਜਿਊਰੀ ਅੱਗੇ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਸੰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਤਰਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਰਲਾ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਕਦਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕੋ ਤੇ ਪਾਸਾ ਪਲਟ ਦਿਓ। ਘੱਟ ਕਹੋ, ਵੱਧ ਪੁੱਛੋ। "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ?" ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਬਿਆਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚੀ ਜਗਿਆਸਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਦਸ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮਝੇ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਣਸੁਣੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦੂਜਾ ਕੰਮ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਕਾਬੂ ਲੈ ਲਵੇ
ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਏਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਪਾਟ ਤੇ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਓਹੀ ਲਾਈਨ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਮਤਲਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੱਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਲਾਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਓਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸੁਹਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ।
ਇੱਥੇ ਕਦਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰਾਮ ਲਵੋ, ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਪਰਵਾਹ ਵਜੋਂ। ਕੁਝ ਏਦਾਂ: "ਮੈਨੂੰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?" ਵੇਰਵੇ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਵੇਲਾ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬ੍ਰੇਕ ਲੱਗੇ, ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਓਸ ਬ੍ਰੇਕ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲਈ ਵਰਤੋ, ਆਪਣੀ ਦਲੀਲ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਵਿਰਾਮ ਓਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਓਦੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਰਾਊਂਡਾਂ ਵਿਚਲਾ ਵਕਫ਼ਾ ਹੋਵੇ।
ਜਦੋਂ ਕੰਧ ਹਿੱਲੇ ਹੀ ਨਾ
ਹੁਣ ਓਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਸੁਣਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਸਬਰ ਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਸਲੀ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਫੜੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਨਾ ਸੁਣੇ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਣਕਹੀ ਢੋਣੀ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਏਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਰਖ ਦੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਟਿਕਾਊ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਜੋ ਗੱਲ ਅੰਦਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਚਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਸ ਹੌਲੀ ਖੁਰਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਸੁਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬੋਲ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਅਸਲੀ ਹੱਦਾਂ ਸਿੱਖਣਾ ਬੁਰਾ ਵਰਤਾਓ ਮੰਨ ਲੈਣ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਚੁਣਨਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦ ਕਿੱਥੇ ਖ਼ਰਚਣੀ ਹੈ।
ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾੜੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਓਸ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਜੋ ਨਾ-ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਲਗਾਤਾਰ ਮਰੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹੀ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਹਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੰਗੇੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬੇਢੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਾਊਂਸਲਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਣ ਤੇ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਾਈਨ ਵੀ।
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਣਸੁਣੇ ਰਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਰੋਸਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਓਹ ਰੂਪ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ। ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਨਾ-ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ। ਕਿਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕੋਈ ਐਸ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਕਮਾਉਣੀ ਪਵੇ।
ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਸੁਣਵਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਏਦਾਂ ਬੋਲੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਬਣੇ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੇਖੋ ਕਿ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰੋ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੁਸੀਂ ਓਹ ਆਖ਼ਰੀ ਬੰਦੇ ਨਾ ਬਣੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਸਰੋਤ
- PLOS ONE, Feeling heard: Operationalizing a key concept for social relations
- Journal of Health Psychology, "Not feeling heard" in health care: A critical review of the detrimental effects of poor-quality listening
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: The Antidotes
- HelpGuide, Effective Communication: Improving Your Interpersonal Skills