ਡਰ ਨਾਲੋਂ ਭਰੋਸਾ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ

ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਬੌਸ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੁੱਪ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਭਲ-ਸੰਭਲ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੇਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਹਰ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਉਸ ਗਰੁੱਪ ਚੈਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੌਸ ਨਹੀਂ। ਕੋਨੇ ਵਾਲੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਡਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਵਾਲੀ ਮਿਹਨਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਹਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਡਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੁਹਾਥੋਂ ਕੀ ਵਸੂਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮੇਜ਼ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਡਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਗ਼ਲਤ ਪਾਸੇ ਫੜੇ ਨਾ ਜਾਈਏ। ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਇੱਛਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਕੜੀ ਹੈ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਚਾਲ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Wharton ਦੇ ਖੋਜੀ, ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਢਾਂਚਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਰ ਆਗੂ ਨੂੰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਡਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਕਾ ਕੇ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਤੀਜਾ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਡਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਘੱਟ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਵੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਜਦੋਂ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਟੀਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹੀ ਡਰ ਦਾ ਲੁਕਿਆ ਹਿਸਾਬ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਖ਼ਰੀਦ ਰਹੇ ਹੋ। ਅਕਸਰ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੁਆਲੇ ਚੁੱਪ ਖ਼ਰੀਦ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੋਕ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

Harvard ਦੀ Amy Edmondson ਨੇ ਦਹਾਕੇ ਇਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਲਾਏ ਹਨ: ਸਿਆਣੇ, ਕਾਬਲ ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਬੋਲਣਾ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸਿਆਣੀ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਫ਼ੌਰੀ, ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਤਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਰਖ ਲੱਗੋਗੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦੀ ਪੂਛ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਧਰ ਬੈਠੋਗੇ। ਬੋਲਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਖਿੱਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ। ਸੋ ਅਸੀਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖ਼ਤਰਾ ਕਦੋਂ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਿੱਘਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਡਰ ਇਹ ਹੱਦ ਉੱਚੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਰੋਸਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Edmondson ਇਸ ਨੀਵੀਂ ਹੱਦ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ, ਇਹ ਮੰਨਣ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ, ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਬਣਿਆ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਨਰਮਾਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ। ਇਹ ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਟੀਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੌੜੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾਓ ਓਨੀ ਤਕੜੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਟੀਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਬੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲ ਵੇਖ ਲਵੇ ਜੋ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸਣੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਸੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਆਗੂ ਡਰ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹੀ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਰੋਸਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਭਰੋਸਾ ਹੌਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੌਲਾ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਐਡਰੀਨਲਿਨ ਦਾ ਝਟਕਾ, ਨਾ ਭੱਜ-ਦੌੜ। ਪਰ ਉਹ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਬਸ ਉਲਟੇ ਪਾਸੇ।

ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਗੂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਸਲੇ ਦੱਬਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹ ਛੋਟੇ, ਸਿਆਣੇ ਖ਼ਤਰੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਹਤਰ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਣਾਅ, ਵੱਧ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਵੱਧ ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਖੋਜ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸੱਚਾ ਵੱਸ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਹੋ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਓ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਅਸਲੀ ਫ਼ਰਕ ਇਹੀ ਹੈ। ਡਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਪਲ ਉਹ ਹਟਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਰੋਸਾ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਟੀਮ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ ਲਾ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਆਪੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਗਵਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ

ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਰਮ ਹੋਣ, ਮਿਆਰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

• ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹਰ ਵਾਰ ਚੰਗਾ ਸਲੂਕ ਕਰੋ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਪਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਨਾ ਦੱਸਿਓ। ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਮਿਲੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੋ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਦੁਪਹਿਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ।
• ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰੱਖੋ। “ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗਾ” ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। “ਇਹ ਵਧੀਆ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ...” ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਲਿਆ ਤੇ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਰ ਉਹੀ, ਬਾਲਣ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ।
• ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨੋ। ਜਿਹੜਾ ਆਗੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ “ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋਇਆ”, ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਸੁਧਰਨ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਓਨੀ ਹੀ ਸਾਫ਼ਗੋਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
• ਸੱਚੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ ਤੇ ਫਿਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣੋ। “ਮੈਥੋਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਖੁੰਝ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਸਵਾਲ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
• ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਓ। ਭਰੋਸੇ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਖੋਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਉੱਤੇ ਆ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਦਿਓ। ਅਸਲੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਲਾਇਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ।
• ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹੋ। ਭਰੋਸਾ ਵੱਡੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭੈੜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਉਹੀ ਬੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਲੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਟਿਕਦਾ ਹੈ

ਉਹਨਾਂ ਆਗੂਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੱਲ ਪਓਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਵੀ ਡਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਹ ਸਨ ਜੋ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸੱਚ ਸੁਣ ਵੀ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਨ ਉੱਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੋਝ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।

ਡਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਪਾਰ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਾਲ ਟਿਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਰੋਸਾ ਹੌਲਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰ, ਜਾਗਦੇ ਤੇ ਅਗਲੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਸ ਦੌੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਸੀ।

ਸਰੋਤ

• Knowledge at Wharton, Does Fear Motivate Workers, or Does It Make Things Worse?
• Harvard Business Review, Creating Psychological Safety in the Workplace (interview with Amy Edmondson)
• Society for Industrial and Organizational Psychology, Organizational Trust Leads to Positive Employee and Organizational Outcomes