ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਅੱਜ ਰਾਤ ਲਿਖ ਲਓ, ਭੇਜੋ ਕੱਲ੍ਹ।
- ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓ।
- ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੀਜਾ ਰਾਹ ਲੱਭੋ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਪੈਟਰਨ ਹੈ। ਕਾਹਲਾ ਜਵਾਬ, ਉਹ ਧਮਕੀ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਤ 11 ਵਜੇ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ, ਖਿਝ ਦੇ ਇੱਕ ਝੱਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਗਾਹਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਇੱਕੋ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ। ਸੇਕ। ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਹੁਣੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜੋ ਦਲੇਰੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ: ਤੁਹਾਡਾ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਸਮਝਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰੀਰਕ ਘਟਨਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਗ਼ਲਤ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਫੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਕੋਲ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਹੈ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਬਦਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਣ, ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਇਹ ਚਿਤਵਣ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧੇਗੀ। ਦੂਜਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਆਪਣੇ-ਆਪ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਜਵਾਬ ਫੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਦੂਜਾ ਵਾਲਾ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਜ ਹੈ। *Brain, Behavior, & Immunity - Health* ਵਿੱਚ 2024 ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਵਿਊ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਤਣਾਅ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕੌਰਟੈਕਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ, ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਸੇਧੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਐਮਿਗਡਲਾ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਭੜਕਵੇਂ ਸਰਕਟਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜਾ ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਖੋਜੀ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਤਣਾਅ ਹੇਠ ਲਚਕਦਾਰ, ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਸੇਧੇ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤ, ਬਣੀਆਂ-ਬਣਾਈਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਦਤ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਦਿਲ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹੋ। ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਸੌਖੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।
ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਇੰਝ ਬਣਿਆ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਤ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਤੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਹਿੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੇਜ਼ ਸਿਸਟਮ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਤਣਾਅ ਵਾਲੀ ਈਮੇਲ, ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅੰਕੜਾ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸਾਥੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਧੇ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ Slack ਮੈਸਿਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਚਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਸਲੇ ਲਈ ਜਿਸਦਾ ਭਲਾ ਇੱਕ ਸੈਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਕਾਹਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ
ਕਾਹਲੇ, ਭੜਕਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਸਿੱਖ ਲੈਣਾ ਅੱਧੀ ਲੜਾਈ ਹੈ।
ਇਹ ਅਸਲ ਦਾਅ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਮੌਕਾ ਹੁਣੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *Harvard Business Review* ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ Ron Carucci ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਭੜਕਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਬਦਲਾਂ ਨੂੰ ਸਭ-ਜਾਂ-ਕੁਝ-ਨਹੀਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੇੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਛੱਡ ਦਿਓ ਜਾਂ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਭਿੜ ਜਾਓ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਪੀ ਲਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿਓ ਜਾਂ ਸਭ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ। ਵਾਜਬ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਾਹ, ਉਹ ਰੂਪ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਡੀਕਦੇ ਹੋ, ਐਨ ਉਦੋਂ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਹਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੇਆਰਾਮ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਜਵਾਬ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਦਿਵਾਇਆ, ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਸੁਆਦ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡੁੱਬਦਾ ਜਿਹਾ "ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀਹ ਕੁ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਐਨ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਟਿਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕੌਰਟੈਕਸ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਿਰ ਸੋਚ ਕੀ ਰਹੇ ਸੀ।
ਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਜਾਂ ਕਾਹਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਕਫ਼ਾ ਖ਼ਰੀਦੋ
ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਚਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਭੜਕਾਹਟ ਅਤੇ ਕਦਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਪਾਓ।
ਤਣਾਅ ਦੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤਿੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਛੋਟੀ ਵੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਬਾਲਣ ਨਾ ਪਾਓ। ਇੱਕ ਠਹਿਰਾਅ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਹੌਲੀ ਸਾਹਾਂ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਜਾਂ "ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ" ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਏਨਾ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸੂਝ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕੇ। ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਅਲਾਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
ਵਕਫ਼ੇ ਦੇ ਕੁਝ ਅਮਲੀ ਰੂਪ:
- ਜਵਾਬ ਲਿਖ ਲਓ। ਭੇਜੋ ਨਾ। ਸਾਂਭ ਲਓ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਮੁੜ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਭੇਜ ਦਿਓ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਉਹੀ ਮੈਸਿਜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
- "ਮੈਂ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ" ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਆਦਤ ਬਣਾ ਲਓ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਟਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦਾਅ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰਕ ਰੀਸੈੱਟ ਵਰਤੋ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਤੁਰ ਪਓ, ਇੱਕ ਲੰਮਾ, ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
- ਆਪਣੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਜਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਥੱਕੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਸਿਜ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੇ। ਨਿਯਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਣਾਓ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੇਕ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ।
ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੁੱਪ ਜਿਹਾ ਸੰਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਦਮ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ: ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਓ।
ਇਹ ਲਗਭਗ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਸੌਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਹੈ" ਜਾਂ "ਇਹ ਡਰ ਹੈ, ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ" ਕਹਿਣਾ, ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਰੰਟ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। *Frontiers in Psychology* ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਫ਼ੈਕਟ ਲੇਬਲਿੰਗ, ਯਾਨੀ ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ ਨਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ, ਐਮਿਗਡਲਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਉਵੇਂ ਹੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਮੁੜ-ਵਿਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੱਸੀ। ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ 'ਤੇ ਮੁੜ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਵਾਕ ਅਜ਼ਮਾਓ। "ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਸਣ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ।" ਤੁਸੀਂ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ, ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਵੋਟ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਫਿਰ ਇੱਕ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ
ਕਿਉਂਕਿ ਤਣਾਅ ਤੁਹਾਡੇ ਬਦਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੇੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: *ਤੀਜਾ ਰਾਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?*
ਛੱਡਣਾ ਜਾਂ ਟਿਕਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ "ਜੇ ਮੈਂ ਟਿਕ ਕੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਬਦਲਾਂ ਤਾਂ?" ਭਿੜਨਾ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਪੀਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ "ਜੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਾਂ ਤਾਂ?" ਤੀਜਾ ਰਾਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਬੱਸ ਉਸਨੂੰ ਲੁਕੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਹ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸਭ-ਜਾਂ-ਕੁਝ-ਨਹੀਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਏਨੀ ਦੇਰ ਲਈ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਆਦਤ ਉਦੋਂ ਬਣਾਓ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਨਵੀਂ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਠਹਿਰਾਅ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਉਦੋਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਾਅ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ।
ਆਪਣੀਆਂ ਭੜਕਾਹਟਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਭੜਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਇਨਸਾਨ। ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਹੋਣੀ। ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ। ਆਪਣਾ ਪੈਟਰਨ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਓਨੀ ਛੇਤੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਚੱਲਦਿਆਂ ਫੜ ਲਓਗੇ।
ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਬਿਨਾਂ ਨੀਂਦ, ਖ਼ਾਲੀ ਢਿੱਡ, ਜਾਂ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਭੜਕਵੇਂ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਟਾਲ ਨਾ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹ ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਪੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਠਹਿਰਾਅ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿਓ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਮਾੜੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ
ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਦੀ, ਸੰਭਾਲੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣਾ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਦੋਂ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੇ, ਜੇ ਕਾਹਲ ਨੂੰ ਸਹਿ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕਾਹਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਹਲੇਪਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਕੜ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਹੀ, ਉਹ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲੰਮੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਹਾਲਤਾਂ ਤੱਕ, ਜੋ ਸਹੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਧਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਾਹਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਅਗਲਾ ਔਖਾ ਪਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਇਹ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਜਾਵੇ।
ਸਰੋਤ
- Harvard Business Review, Stress Leads to Bad Decisions. Here's How to Avoid Them
- Brain, Behavior, & Immunity - Health (PMC), Decision-making under stress: A psychological and neurobiological integrative model
- Frontiers in Psychology, The common and distinct neural bases of affect labeling and reappraisal in healthy adults