ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਛੱਡੋ।
- ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਹੋ, ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਿੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
- ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਸੀ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸੇਕ। ਅੱਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਸਾਅ। ਤੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ, ਪੱਕਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
ਉਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਉਹ ਪਲ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਈਮੇਲ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰ ਭੇਜਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿੱਥ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਥ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਗੂ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਹ ਉਛਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵਰਤੋਗੇ ਓਨਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਹੈ ਕਿ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀਏ।
ਉਸ ਪਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੋਚੋ। ਸਮੀਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਕੱਟ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਜਨਾ ਚੱਲੇਗੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਿੱਖ ਨਾਲ। ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਤਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਸਿਰ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਮਰਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੀਟਿੰਗ, ਰਿਸ਼ਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਰਾਇ, ਸਭ ਅਗਲੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਇਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਛੋਟੇ, ਤੇਜ਼, ਨਿੱਜੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਉਹ ਪੰਜ ਸਕਿੰਟ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਅਲਾਰਮ ਸਿਸਟਮ ਸੋਚ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਮਿਗਡਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਹਿੱਸਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਐਡਰੇਨਾਲਿਨ ਤੇ ਕੋਰਟੀਸੋਲ, ਤੇਜ਼ ਦਿਲ, ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਮਸਲਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖਾ ਧਿਆਨ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਇਸੇ ਲਈ ਬਣਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਸਕੇ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕੀਮਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਦਿਮਾਗ਼, ਮੱਥੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕਾਰਟੈਕਸ, ਠੀਕ ਓਦੋਂ ਮੱਧਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਜਵਾਬ ਉਸ ਪਲ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਇਜ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਗਲਪਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਅਲਾਰਮ ਸੀ।
ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਾਰ-ਬੰਦੀ ਸਭ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਜੋ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਛਾਲ ਤੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿਚਲੀ ਵਿੱਥ ਪੂਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪੁਲ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ। ਏਨਾ ਲੰਮਾ ਕਿ ਅਮਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕੀ।
ਇਹਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕਦਮ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁੱਪ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿਓ।
ਇਹ ਏਨਾ ਸਿੱਧਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੁਝ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। UCLA ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ Matthew Lieberman ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵੇਖੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤਾ, ਯਾਨੀ ਉਹਨੂੰ ਗ਼ੁੱਸਾ ਜਾਂ ਡਰ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਐਮਿਗਡਲਾ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਘਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ। Lieberman ਨੇ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਬਰੇਕ ਲਾਉਣਾ ਦੱਸਿਆ। ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਜਮ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ। "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗ਼ੁੱਸਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਚੁੱਭਿਆ।" "ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਖਿੰਡ ਜਾਵੇਗਾ।" ਗੱਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮਝਾਓ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਓਨੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰੀਕ ਜਿਹੀ ਵਿੱਥ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਥ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Susan David, ਜੋ ਉਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਫੁਰਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਨ, ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਉਛਾਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਰਨਾ ਕੀ ਹੈ। ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਂਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਲਾਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੋ
ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਲਾਰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚਾ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਬਦ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਸੋ ਉਸੇ ਪਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧ ਸਰੀਰਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਸੰਦ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਦੀ ਉਸ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ Stanford ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ। David Spiegel ਤੇ Andrew Huberman ਸਮੇਤ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਚੱਕਰਦਾਰ ਹਉਕਾ ਕਰਵਾਇਆ, ਯਾਨੀ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਤੇ ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਲੰਮਾ, ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ। ਉਸ ਸਮੂਹ ਨੇ ਓਨੀ ਹੀ ਦੇਰ ਮਾਈਂਡਫੁਲਨੈੱਸ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਮੂਡ ਤੇ ਘੱਟ ਆਰਾਮ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਾਹ ਦਰ ਦੱਸੀ। ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਪੈਟਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ:
- ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਲਓ, ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹੋਰ ਘੁੱਟ ਹਵਾ ਲੈ ਕੇ ਫੇਫੜੇ ਪੂਰੇ ਭਰ ਲਓ।
- ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰਾ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ, ਅੰਦਰ ਲਏ ਸਾਹ ਤੋਂ ਲੰਮਾ।
- ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਢਿੱਲਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਇਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਏਨਾ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਦਾਗ਼ਣ ਦੀ ਥਾਂ ਚੁਣ ਸਕੋ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਜ਼ ਦੇ ਪਾਰ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਹੈ।
ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਇਕੱਠੇ ਓਦੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਣ। ਸਾਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਮੁੜ ਹੱਥ ਆ ਜਾਣ। ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅਕੜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਹਰਕਤ ਹੈ: ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਬਾਹਰ, ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਜਿਹਾ "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਹਿੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ", ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।
ਵਕਫ਼ੇ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਬਣਾਓ
ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਤੇ ਸਾਹ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਛੋਟੀ ਆਦਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ: ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣਾ। ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਕਫ਼ੇ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਛਾਲ ਵੇਲੇ ਉਹ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ:
- ਇੱਕ ਵਕਤ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਕਹਿ ਸਕੋ। "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚਣ ਦਿਓ।" "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਕਤ ਦਿਓ।" ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਸੰਜਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
- ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ। ਹੁਣੇ ਤੈਅ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਉਛਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰੇਗੀ। ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਢਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲਿਖ ਲਓ, ਪਰ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹਨੂੰ ਡਰਾਫ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਦਸ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਭੇਜਿਆ ਰੂਪ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁਣੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਉਸ ਪਲ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ। ਉਛਾਲ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲਣਾ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਔਖਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਵੇਲੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ ਟਿਕਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਲੱਭਣ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੋ। ਪੈਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੇ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ, ਭਾਰ ਕੁਰਸੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਦਾ ਸਰੀਰਕ ਛੂਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿੱਥ ਏਨੀ ਖੇਚਲ ਦੇ ਲਾਇਕ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਇਹਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ, ਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਤੋਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਗਰਮ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਛਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਕਮਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਸੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਉਹ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਆਗੂ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਔਖੇ ਪਲ ਝੱਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਿਨਾਂ ਧਮਾਕੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਉਹ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਉੱਥੇ ਦਿਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਗੁਆ ਬੈਠੋ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੀ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਦੇ ਹੇਠ ਕੰਮ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋ।
ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਇਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਆਗੂਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਖੋਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਨਤੀਜੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ: ਚੰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਔਖੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਗੂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤਿੱਖਾ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ", ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਪਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਟਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭੜਕ ਪਓ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓ, ਮੰਨ ਲਓ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ। ਮੁਰੰਮਤ ਇਸ ਹੁਨਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ।
ਔਖੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੱਲ
ਉਸੇ ਪਲ ਦਾ ਸੰਜਮ ਆਮ ਉਛਾਲਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੀਟਿੰਗ ਜੋ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਬੈਠਿਆ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ।
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਛਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਬਰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਗ਼ੁੱਸਾ ਜਾਂ ਡਰ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੰਦ ਘੁੱਟ ਕੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਝੱਲਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਓਦੋਂ ਵੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਣ ਜੋਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਹ ਦੀ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕ ਕਦੇ ਬਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ ਸਵੈ-ਕਾਬੂ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਛਾਲ ਤੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿਚਲੀ ਵਿੱਥ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਸਕਿੰਟ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਬੰਦੇ ਰਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਸ੍ਰੋਤ
- UCLA Health, Putting Feelings Into Words Produces Therapeutic Effects in the Brain
- Stanford Medicine, "Cyclic sighing" can help breathe away anxiety
- Susan David ਅਤੇ Christina Congleton, Harvard Business Review, Emotional Agility
- Emma Seppälä ਅਤੇ Christina Bradley, Harvard Business Review, Handling Negative Emotions in a Way That's Good for Your Team