ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਓਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬੇਸਬਰੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਮਝਦੇ ਸੀ, ਓਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਣਾ ਔਖਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਹੇ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Tasha Eurich ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਇਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਨਿਮਰ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 95 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 10 ਤੋਂ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਖੁੰਝ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਹੀ ਪਾੜਾ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸਜਾਵਟੀ ਵਿਚਾਰ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜੋ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਹੁਨਰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਏਹੀ ਉਹ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੇ ਆਗੂ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਵੇਖਣ ਦੇ ਦੋ ਢੰਗ
Eurich ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਹੋਣਾ ਦੂਜੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਪਹਿਲੀ ਹੈ ਅੰਦਰੂਨੀ: ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ, ਆਪਣੀ ਖਿਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੋ" ਕਹਿ ਕੇ ਏਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੀ ਹੈ ਬਾਹਰੀ: ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਣ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋ। ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।
ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਸੋਚਵਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਸਵੇਰ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋਵੋ, ਆਪਣੀ ਖਿਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਟੀਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੰਢਾ ਜਾਂ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੀ ਹੈ। Eurich ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰਲਾ ਅੱਧ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੈ।
ਜੋ ਕੋਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਅੱਧ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਭਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇਰਾਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਰੱਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਿਉਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਏਥੇ ਇੱਕ ਬੇਆਰਾਮ ਮੋੜ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋਗੇ ਕਿ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਵਧਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਬੂਤ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Eurich ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾੜਾ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਉੱਪਰ ਤੁਸੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਓਨੇ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਅਹੁਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਰਾਇ ਓਦੋਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸੋ ਆਗੂ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਨਜ਼ਰੋਂ ਓਹਲੇ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ। ਉਹ ਸਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪਤਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕੀ
ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗਦਾ ਟੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਓਸ ਰੂਪ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਓਹੀ ਝਗੜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਿਸਾਬ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Daniel Goleman, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਵੈ-ਸਮਝ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਬਲੀਅਤ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀ Korn Ferry ਨੇ ਕੀਤੀ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਵੈ-ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਉਹ ਬਾਕੀ ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਗਵਾਈ ਦੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਭਰਪੂਰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕੌੜਾ ਮਾਹੌਲ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਇਹ ਓਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੌਸਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਯਕੀਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਓਹੀ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ "ਇਹ ਮੇਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ", ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਸਲ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅਣਦੇਖੀਆਂ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਬੋਝ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਏ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਕੋਈ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
- "ਕਿਉਂ" ਨਹੀਂ, "ਕੀ" ਪੁੱਛੋ। ਇਹ Eurich ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਲੱਭਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ *ਕਿਉਂ* ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ (ਮੈਂ ਏਦਾਂ ਦਾ ਕਿਉਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਏਦਾਂ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ), ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਦੀ ਥਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇੜੇ ਖਾਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ *ਕੀ* ਪੁੱਛੋ। "ਓਸ ਪਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ?" *ਕੀ* ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਬਾਹਰਲੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਲੱਭੋ। ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰਲੀ ਸੋਚ ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋ-ਚਾਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸਣ ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਚੁਣੋ। ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, "ਕੋਈ ਰਾਇ?" ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ "ਮੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਇੱਕ ਆਦਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ?" ਫਿਰ ਜਵਾਬ 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠੋ।
- ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਲਿਆਉਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਛੇਤੀ ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਕਮਰਾ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿੱਖੋ।
- ਆਪਣੇ ਢਾਂਚੇ ਪਛਾਣੋ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਲਾਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਾਣਿਓਂ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਢੰਗ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ, ਗੱਲ ਵਿਚਾਲੇ ਕੱਟਿਆ ਜਾਣਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦਾ। ਜਿਹੜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਦੇਣਾ ਅੱਧਾ ਕੰਮ ਹੈ।
- ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾਓ। ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਓਦੋਂ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਔਖੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਚੁਭੇ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਓਦੋਂ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਓਹੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀ ਕਦੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਬਦਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ, ਦੁਹਰਾਉਣ ਯੋਗ ਆਦਤਾਂ ਹਨ। ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਪੂਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਆਪੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹਾ ਆਪਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਲਾ ਪਾੜਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਨਾ ਦਿਓ।
ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਲੱਭਣ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨਰਮ ਗੱਲ
ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗੜ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਲਈ ਹੋਰ ਤਿੱਖੀ ਸੋਟੀ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮੋੜਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਮਝ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਗੇੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਘੱਟ ਕਾਰਗਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
ਮਕਸਦ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ, ਸਖ਼ਤੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵੇਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਫ਼, ਪਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ। ਜੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਦਰਲੀ ਰਾਇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸਾਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਰਮੀ, ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛੋਟਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੱਸ ਏਨੀ ਹੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Harvard Business Review, What Self-Awareness Really Is (and How to Cultivate It) (Tasha Eurich)
- Korn Ferry, What is Emotional Self-Awareness?
- University of Chicago Harris School of Public Policy, High-Performing Professionals Run on Self-Awareness