ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣਾ: ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਆਦਤ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਯੋਜਨਾ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਿ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਸੀ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਹਾਣੀ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: *ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।* ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੱਡੀ ਦਾ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਵਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ। "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ" ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ "ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੇ ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ"। ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਇਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬੂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।

ਸਟੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਥੋੜ੍ਹੇ ਭਾਰੀ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ: locus of control, ਯਾਨੀ ਕਾਬੂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ Julian Rotter ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਉਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਕਿਸਮਤ, ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਸੌਂਪਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।

ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਦੂਜੇ। ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਲਕੀਰ ਉੱਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖਿਸਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਉਸ ਲਕੀਰ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਆਮ ਥਾਂ ਓਨੀ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰਲਾ ਟਿਕਾਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲਗਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਦਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੱਧ ਬਾਹਰਲਾ ਝੁਕਾਅ ਬੇਵਸੀ ਅਤੇ ਫਸੇ ਹੋਣ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਇੱਕਸਾਰ ਦਿਖਿਆ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ।

ਇੱਥੇ ਸੰਭਲ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਰੋੜ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲਾ ਟਿਕਾਣਾ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਕਸੂਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਮੰਨਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਲ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੂਪ ਇਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਅਤੇ ਵੱਧ ਨਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, *ਕੁਝ* ਹਿੱਸਾ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਮਾੜੀ ਰਹੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਫ਼ੈਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਪਾਸੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਖਿਝੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਬਾਹਰਲੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਿੱਤ ਗਈ, ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਅੰਦਰਲੀ ਸੋਚ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਬੱਸ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਹੋਰ ਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਉਹ ਫ਼ਾਲੋ-ਅੱਪ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਮੈਂ ਕਮਰਾ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦਮ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫ਼ਰਕ ਇਹੀ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਰੇ ਕਿਉਂ। ਅੰਦਰਲੀ ਕਹਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹੀ ਤੰਗ ਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇੰਜਣ ਹੈ।

ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਂਦਾ ਕਿੰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ

ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਿਰ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਝੱਟ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਰੀ ਹੋ ਗਏ। ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋ।

ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਲ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਕਸੂਰ ਬਣ ਗਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰੀ ਬਣ ਗਏ, ਡਰਾਈਵਰ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਨਾ ਬਦਲਣ, ਬੇਵਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਰਾਹ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਸੇਧਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਸਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਰਾਬੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਚਾਬੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ "ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ" ਵਿੱਚੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾਈ ਹੈ

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣਾ ਸੌਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਜੋ ਕੋਈ ਮੈਨੇਜਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਰੂਪ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋ।

ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਖੋਜਕਾਰ Amy Edmondson, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੀਮਾਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਲਈ। ਉਹ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਮਾਲਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਚਨ ਕਿ ਜਿਸ ਮਿਆਰ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਵਾਹ ਹੈ, ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰੋਗੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਵਹਿ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਕਹਿ ਦੇਣਾ।

Edmondson ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਉਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਸਟਾਫ਼ ਕੌੜੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ABC ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ: accuse, blame, criticize, ਯਾਨੀ ਇਲਜ਼ਾਮ, ਦੋਸ਼, ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਨਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਹੋਣੀ। ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਆਗੂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਸੀ ਕਿ ਦੱਸਣ ਬਦਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਆਰ ਵੀ ਉੱਚੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਸਿਸਟਮ ਸਿੱਖ ਸਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਜਿਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ।

ਇਸ ਸਬਕ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਰੂਪ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਠੋਕਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਬਣਾਏ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚੇ ਮਿਆਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹੀ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਲੋਕ ਹਰ ਗ਼ਲਤੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖ਼ਰ ਨਵਾਂ ਕੁਝ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਲ ਕੀ ਹੈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ। ਸਹੀ ਢੰਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਕਵੀਂ ਵੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁੱਟੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੱਕ ਪੱਠਾ ਹੈ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕੇ:

• ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੋ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵਿਗੜੇ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਲਓ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕਰੋ: ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੜਬੜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਕਸਦ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ। ਮਕਸਦ ਉਹ ਨੁੱਕਰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਉੱਥੇ ਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਹਿੱਲਣੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
• ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਗੌਰ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ "ਮੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਿਆ", "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ", "ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ"। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਬੱਸ ਆਦਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ "ਮੈਂ ਇਹ ਚੁਣਿਆ" ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਚੋਣਾਂ ਮਾੜੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਹਿਣਾ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਵਾਪਸ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
• ਪਛਤਾਵੇ ਨੂੰ ਸਬਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰੋ। ਕੁਝ ਵਿਗੜਨ ਉੱਤੇ ਬੁਰਾ ਲੱਗਣਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਲ ਭਰ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਫਿਰ ਵੱਧ ਕੰਮ ਦਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ: ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਮੈਂ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਪਛਤਾਵੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਬੱਸ ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।
• ਸੁਧਾਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਠੀਕ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। "ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਈ, ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਕਰਾਂਗਾ।" ਨਾ ਲੰਮੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਨਾ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ। ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗ਼ਲਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦਿਆਲੂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।
• ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਓਨੀ ਹੀ ਨਰਮੀ ਵਰਤੋ ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹੋਗੇ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾਕਾਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਉਹੀ ਨਿੱਘ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਾ, ਪਰ ਬੇਰਹਿਮ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਬਣੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਏਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਵਾਰ ਉਹ ਸਵਾਲ ਚੁਣੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਛੱਡ ਜਾਵੇ।

ਜੋ ਗੱਲ ਸੌਖਿਆਂ ਨਜ਼ਰੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਜੁੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੁੱਕਰ ਲੱਭ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਹਨ। ਏਦਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਬੂਤ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਆਮ ਢੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝੁਕਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੋਜ ਬਿਹਤਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮੂਡ ਨਹੀਂ ਜੋ ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਮ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਕਮਾਈ ਹੈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਲ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟਦੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਨਹੀਂ ਫਿਰਦੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਗਵਾਈ ਇਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬਣਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਬਣੇ।

ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ, ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਬੈਠ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੋਝ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ "ਮੈਂ ਕੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ" ਪੁੱਛ ਲਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਪਛਾਣਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਸ ਭਾਰੀ, ਫਸੇ ਹੋਏ ਅਹਿਸਾਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਆਮ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੀ ਜਾਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਨ, ਬੇਵਸ ਹਾਲਤ ਸੋਚ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਹਾਰੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮਦਦ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਇੱਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਕਸਰ ਏਨਾ ਹੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਚੁੱਪ ਵਾਅਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਏਨੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਿੰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੁੱਕਰ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨੁੱਕਰ ਲੱਭੋ। ਉੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।

ਸਰੋਤ

• Simply Psychology, Locus of Control Theory In Psychology: Internal vs External
• SSM - Population Health (PubMed Central), Locus of control, self-control, and health outcomes
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety Does Not Equal "Anything Goes"
• Harvard Business Review, How a New Leader Broke Through a Culture of Accuse, Blame, and Criticize