ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਨਾਂਹ ਹੇਠਲੀ ਲੋੜ ਪਛਾਣੋ।
- ਨਾਂਹ ਨੂੰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਸਫ਼ਾਈ ਛੱਡ ਦਿਓ।
- ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਸੌਖੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
ਹੱਦ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਸਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰ ਗੱਲ ਕਹਿ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। "ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਂ ਹੁਣ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਬੱਚਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਛੇੜਿਓ।" ਅਤੇ ਫਿਰ, ਸੁਖ ਦੀ ਥਾਂ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤਾ ਸਖ਼ਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਗਿਆ। ਨਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਪਰ ਭੇਜਦੇ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ।
ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਹੱਦ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਵੇਖਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੱਦ ਬੱਸ ਓਹ ਲਕੀਰ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਮੁੱਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੇਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੋਗੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੱਦ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਓਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। Cleveland Clinic ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੱਦਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ 'ਤੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਜਤਾਉਂਦੀਆਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਹੈ।
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਹੈ
ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਕਦਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗਏ ਹੋ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਾਰਮ ਹੋਣਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਲਾਰਮ ਗ਼ਲਤ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਵੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਅਣਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੂਡ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਸੱਚੀ ਗ਼ਲਤੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੰਮ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। Mayo Clinic ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਅਕਸਰ ਓਹਨਾਂ ਝੂਠੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁੱਕ ਲਏ ਸਨ, ਓਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੋ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸਾਡੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੇਆਰਾਮੀ ਹੇਠਾਂ ਪਿਆ ਖ਼ਿਆਲ ਕੁਝ ਏਦਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, *ਮੇਰੀ ਕੀਮਤ ਇਸ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।* ਸੋ ਜਿਸ ਪਲ ਤੁਸੀਂ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਲਾਰਮ ਚੀਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਮਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੂਰੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਵੇਖਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਮਤ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕੀ। ਇਹ ਹਰ ਅਹਿਸਾਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਨਾਲ ਕਮਾਉਣੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਮੰਨ ਲਓ, ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋ ਜੋ ਉਹ ਹੈ। ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ, ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਵੱਜਦੀ ਹੋਈ।
ਕਦੇ ਲਕੀਰ ਨਾ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੀਮਤ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ-ਦਿਲ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਲੁਕਵੀਂ ਕੀਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਓਹੀ ਚੀਜ਼ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਪਤਲੇ, ਖਿਝੇ ਅਤੇ ਭੁਰਭੁਰੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। American Psychological Association ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਰਨਆਉਟ ਤੱਕ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ, ਘਰ ਵੀ ਤੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵੀ, ਮਾੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਅੰਗ ਤਿੱਖਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਾਥੀ, ਮਾਪਾ ਜਾਂ ਸਹਿਕਰਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਓਹੀ ਆਖ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਬੋਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਉਹ ਗ਼ਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਕੇ ਗਿਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ। ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੰਘੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਕਹੀ ਸਾਫ਼ ਨਾਂਹ ਓਸ ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਿਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹੱਦ ਨਾ ਕੰਧ ਹੈ, ਨਾ ਧਮਕੀ
ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਲੱਗਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚੁੱਪ ਡਰ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾਵਰ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਜਾਂ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਕੰਧ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਬਾਹਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਓਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਏਨੀ ਵਾਰ ਸੱਟ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੱਦ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਅੰਦਰ ਆਵੇ ਤੇ ਕੀ ਬਾਹਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਹੱਦ ਦਾ ਮਕਸਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਇਕੱਲਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ।
ਹੱਦ ਧਮਕੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ। ਧਮਕੀ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: *ਇਹ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ।* ਹੱਦ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: *ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ।* "ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡ ਦੇ ਜਾਂ ਮੈਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ" ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। "ਜੇ ਖਾਣੇ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ" ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਏਹੀ ਪੂਰਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਏਹੀ ਗੱਲ Cleveland Clinic ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਵੱਸ ਜਤਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੰਡ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਥੋਂ ਕੀ ਆਸ ਰੱਖਣੀ ਹੈ। ਏਸੇ ਲਈ ਸੱਚੀ ਹੱਦ ਓਦੋਂ ਵੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਬਦਲੇ। ਇਹ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਬਿਨਾਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਗੇੜੇ ਦੇ ਹੱਦ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਏ
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹੱਦਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਲੱਗਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੌਖੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਵੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ।
- ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਓ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੇਠਲੀ ਅਸਲ ਲੋੜ ਪਛਾਣੋ। ਕੀ ਇਹ ਵੱਧ ਆਰਾਮ ਹੈ? ਆਖ਼ਰੀ ਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਤਬਦੀਲੀਆਂ? ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਨਾ ਹੋਣੀ? ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੋਗੇ, ਓਨੇ ਹੀ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋਗੇ।
- ਸੰਖੇਪ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਹੱਦ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੈਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਹੇਠ ਦੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। "ਇਸ ਸਾਲ ਮੈਂ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੈ। "ਤੂੰ" ਦੀ ਥਾਂ "ਮੈਂ" ਵਰਤੋ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ।
- "ਨਾਂਹ" ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜਵਾਬ ਬਣਨ ਦਿਓ। ਆਪਣਾ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ। ਵਾਧੂ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਰੱਖੋ। ਬੇਨਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਾਹ ਪਾਓ। "ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ" ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨੀ ਥਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕੋ।
- ਪਰਖ ਹੋਣ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਧੱਕਾ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਥਾਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਧੱਕਾ ਕਰੇ
ਹਰ ਵਿਰੋਧ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੁਝ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ Cleveland Clinic ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦਬਾਅ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ 'ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪਛਾਣ ਲਓਗੇ। "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਏਨਾ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ?" "ਚੱਲ ਕੋਈ ਨਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਲਵਾਂਗਾ।" "ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਵਾਹ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਰਦਾ।"
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹੱਦ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਬਾਅ ਬਿਲਕੁਲ ਓਸੇ ਲਕੀਰ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਖਿੱਚੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਲਕੀਰ ਸੱਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਨਿੱਘੇ ਵੀ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹਿੱਲ ਵੀ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਏਦਾਂ, "ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ", ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹਿਸ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੱਸ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ।
ਜੇ ਕੋਈ ਓਸੇ ਹੱਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਗੜਦਾ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਓ, ਤਾਂ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖ਼ਰ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਂਹ ਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੇਗਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਆਪ ਹੀ ਓਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਜਵਾਬ ਹੈ।
ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਹੱਦ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤਾ ਡਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਕੀਰ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਟੱਕਰ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਤਿਆਰ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਹਾ ਓਹੀ ਹੁਨਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ।
- ਓਸ ਮਾਪੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਮੈਂ ਆਪ ਕਰਾਂਗਾ।" ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਹੱਦ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜੁੜਨ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ।
- ਓਸ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਜੋ ਹਰ ਰਾਤ ਘੰਟਾ ਭਰ ਦਿਲ ਹੌਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਮਿੰਟ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ।" ਤੁਸੀਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਬੱਸ ਉਸ ਦਾ ਵੇਲਾ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਓਸ ਮੈਨੇਜਰ ਨਾਲ ਜੋ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਇਸ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅੱਜ ਰਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।" ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਗੱਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕੰਮ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
- ਓਸ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਜੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ।"
ਚਾਰ ਵੱਖਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਇੱਕੋ ਸਾਂਝਾ ਢਾਂਚਾ। ਹੱਦ ਦਾ ਨਾਂ ਲਓ, ਗੱਲ ਸੰਖੇਪ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਨ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਵਧਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ ਕਿ ਇਹ ਹੱਦ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਵਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਨੀ ਖੁੱਲ੍ਹ-ਦਿਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਓਹ ਨਿੱਘ ਢੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਹਾਲੇ ਸੰਭਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਛੋਟਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਬਰ ਰੱਖੋ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਏਦਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਟ ਹੋਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜਨ ਤੁਰ ਪੈਣਾ। ਕਿਸੇ ਸੌਖੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਸੱਦਾ ਮੋੜ ਦਿਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਮਿੰਟ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਉਡੀਕਣ ਦਿਓ। ਹਰ ਛੋਟੀ ਹੱਦ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਡਿੱਗੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਓਹ ਗੱਲ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਫਿਰ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਤੁਸੀਂ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸਬੂਤ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਬੁਰੇ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ, ਗੰਢ ਆਪੇ ਢਿੱਲੀ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਕੁਝ ਹੱਦਾਂ ਏਨੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਲੇਖ ਓਥੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੇ ਹਰ ਨਾਂਹ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਏਨੀ ਭਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਰਿਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਕੋਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਢਾਂਚੇ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੱਦ ਹੈ, ਓਹ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੱਚੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, How To Set Boundaries in Healthy Ways
- Cleveland Clinic, The Guilt Trip: Examples and How To Avoid It
- Mayo Clinic News Network, Mayo Clinic Q and A: Setting boundaries for your well-being
- American Psychological Association, The benefits of better boundaries in clinical practice