ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਔਖੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ

ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਵਿਗਾੜਨੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸੋ ਅਸੀਂ ਸੰਭਲ ਕੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, "ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸ ਦੇਣਾ," ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਡੀਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੈ ਵੀ ਇਹੀ।

ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਆਉਣ ਦੀ ਹੱਦ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਥੱਲੇ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸੰਕਟ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਇਹੀ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਜਾਲ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਭਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਲਾਹ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਹੋ, ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਪੱਖ ਵੱਲ, ਜਾਂ ਉਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ-ਭਤੀਜੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਸ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। Mental Health First Aid ਸਰਗਰਮ ਸੁਣਨ ਅਤੇ *ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ* ਸੁਣਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਸਰਗਰਮ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲਾਂ ਪਰਖਦੇ ਅਤੇ ਰਾਹ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹੋ; ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਣਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਬੰਦੇ ਲਈ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਹੱਲ ਉਡੀਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਉਦੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸੋ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਲਾਹਾਂ ਭਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਕੋ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਅਜ਼ਮਾਓ:

• "ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੜਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।"
• "ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਦੱਸ।"
• "ਤੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ।"

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਗੱਲ ਇਹੀ ਹੈ। "ਚਲੋ ਹੋਰ ਬੁਰਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ" ਅਤੇ "ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ" ਅਤੇ "ਸੈਰ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਸੁਨੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: *ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ।* ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਅਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਚੈਨੀ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵੀ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:

ਫ਼ੋਨ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ। ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਸੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਜੇਬ ਵਿੱਚ। ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਸਲਾਹ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। Mayo Clinic, ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਸਾਦੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਬਰ ਨੂੰ ਮਦਦਗਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲੋ। ਜੇ ਉਹ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਆਓ। ਹੌਲੀ ਹੋਵੋ। ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀ ਕਾਹਲ਼ੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਇੱਕ ਵਿਰਾਮ ਕੋਈ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਹ ਵਾਪਸ ਦੁਹਰਾਓ। ਕੋਈ ਤਕਨੀਕ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝੇ ਹੋ। "ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਾਪਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਸੀ।

ਪੁੱਛੋ, ਮੰਨ ਨਾ ਲਵੋ। "ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ?" ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਥ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੱਕ ਛੱਡ ਆਉਣਾ। ਅਤੇ ਕਦੇ ਬੱਸ ਇਹੀ, ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਨਾ ਹੋਣ।

ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ

"ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸ ਦੇਣਾ" ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਵਾਪਸ ਉਸ ਬੰਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੰਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਵੋ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।

ਸੋ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਸੌਖੀ ਕਿ "ਹਾਂ" ਕਹਿਣਾ ਔਖਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। "ਮੈਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਛੇ ਵਜੇ ਠੀਕ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਵਿਹਲਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉੱਤੇ ਚੱਲਾਂ?" "ਦੋ ਘੰਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲ ਲਵਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸੌਂ ਲਵੇਂ?" ਪੱਕੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧੁੰਦਲੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ।

ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੰਗ ਦੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੁਨੇਹਾ, ਬੱਸ "ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ," ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੋਝ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ, ਬਿਨਾਂ ਮੰਗ ਦੇ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣੀ ਇਸ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਔਖੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਹੋਵੇ

ਕਿਸੇ ਦਾ ਔਖਾ ਦੌਰ ਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਹੋਣ, ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹਾਲੀਆ ਸਦਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਣ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਹ ਆਮ ਕਰਕੇ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੌਣਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੁੱਕ ਜਾਣੀ, ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੋਝ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਂ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ। NIMH ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਨਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ?" ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲੱਭਣਾ, ਫ਼ੋਨ ਕਰਨਾ, ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਲਈ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭੱਜ-ਨੱਠ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ

ਕਦੇ-ਕਦੇ ਫ਼ਿਕਰ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਲਵੇ। ਮਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੁਆਲੇ ਬਚ ਕੇ ਲੰਘੋ। ਸੰਕਟ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛੋ। "ਕੀ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪੁੱਛਣਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੱਚ ਝੱਲ ਸਕਦੇ ਹੋ।

988 Suicide and Crisis Lifeline ਇਸ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਿੱਧੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ: ਪੁੱਛੋ, ਨਾਲ ਰਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ, ਅੱਗੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰ ਲੈਂਦੇ ਰਹੋ। ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਨਿਯਮ ਇਸ ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਵਾਅਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਮਦਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਪਲ ਗੱਲ ਅਜੀਬ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜਾ ਰਾਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਭੈੜਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਸਲਾਹ ਲਈ 988 ਉੱਤੇ ਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਹੋਵੋ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਾ ਲਵੋ

ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਕਟ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨਾ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ, ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਹੱਦ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰਾਤ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਟੁੱਟੇਗਾ ਜ਼ਰੂਰ। ਹੱਦ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਤੁਸੀਂ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕੰਮ ਆਵੋਗੇ।

ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਗੱਲਬਾਤ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਵਾਕ ਗ਼ਲਤ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਦੇ ਗ਼ਲਤ ਪਲ ਫ਼ੋਨ ਦੇਖ ਲਵੋਗੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬੇਕਾਰ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੋਗੇ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਅਧੂਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰਲ ਕੇ ਸਮਝ ਲਵੋਗੇ।

ਸਰੋਤ

• National Institute of Mental Health, Caring for Your Mental Health
• Mayo Clinic, Depression: Supporting a family member or friend
• 988 Suicide & Crisis Lifeline, Help Someone Else
• Mental Health First Aid, The Quiet Power of Empathic Listening