ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋ। US ਵਿੱਚ, 988 ਤੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਕਰੋ (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), 741741 ਤੇ HOME ਟੈਕਸਟ ਕਰੋ (Crisis Text Line), ਜਾਂ ਸੰਕਟਕਾਲ ਵਿੱਚ 911 ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੋ, findahelpline.com ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਸੰਕਟ ਹੈਲਪਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ।
ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਜੇ ਹਨ, ਖ਼ਿਆਲ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਮੈਸੇਜ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜੀਅ ਇੰਝ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਗੱਲ ਔਖੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲੀ ਲਕੀਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਗੱਲ ਵਿਗਾੜੇ ਬਿਨਾਂ।
ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਟਿਕਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੱਚਾਈ। ਚੰਗਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਠੀਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਅਗਲੇ ਘੰਟੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੌਖਾ ਹੈ: ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ, ਤਣਾਅ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਘਟਾਓ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜੋ। ਬੱਸ ਏਨਾ ਹੀ। ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।
ਸੰਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਓਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦੀ ਲੋਕ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਮ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕਈ ਦਿਨ ਨਾ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਸੌਣਾ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਹ ਲਹਿਰ ਜਿਸ ਦਾ ਥੱਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਿ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ। ਇਹ ਸਭ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵੱਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮਝੋ ਜੋ ਇਹ ਹੈ। 911 ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰੂਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੋ। ਇਹ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਓਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਓਹੀ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋ ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨਰਮ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ 988 ਤੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਕਰ ਕੇ 988 Suicide and Crisis Lifeline ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ 988lifeline.org ਤੇ ਚੈਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਗੁਪਤ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਹਰ ਘੰਟੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਜਾਣਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ: ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਘਬਰਾਹਟ, ਸੋਗ, ਨਸ਼ੇ, ਟੁੱਟਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਜਾਂ ਬੱਸ ਦਿਨ ਨਾ ਲੰਘ ਸਕਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਖਲਾਈ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਊਂਸਲਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਣੇਗਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਓਨਾ ਚਿਰ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲਾ ਛੋਟਾ ਕਦਮ ਸੋਚ ਨਾ ਲਓ।
ਜਦ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇ। ਆਪਣੇ ਤੇ ਉਸ ਸਾਧਨ ਵਿਚਕਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਿੱਥ ਪਾ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਵਕਤ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਰ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਟਿਕਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਾਹਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁਲਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਠਰ੍ਹੰਮੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਇਹ ਹੈ। National Institute of Mental Health ਉਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਦੇ ਕਦਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਰ ਉਸ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਛੋ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਲੋਕ ਦੁਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਾਫ਼ ਪੁੱਛੋ: "ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ?" ਜਾਂ "ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਬੁਰੀ ਹੈ?" ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਖੋਜ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ, ਤੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਣਕਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
- ਨਾਲ ਰਹੋ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਥੇ ਰੁਕਣਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਖੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਬਰਾਏ ਜਾਂ ਝੱਟ ਹੱਲ ਕੱਢੇ। ਜੋ ਸੁਣੋ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਦੁਹਰਾਓ। "ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ।" ਸੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਾਪ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ, ਤੇ ਕੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੇੜੇ ਪਈ ਹੈ। ਜੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਥ ਪਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਲ ਨੂੰ ਔਖਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਪੁਲ ਹੋ, ਪੂਰੀ ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੋ ਜਦੋਂ ਉਹ 988 ਤੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ, ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਓ। ਇਕੱਠੇ ਕਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰੋ। ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਇਕੱਲੇ ਚੁੱਕਣਾ ਨਹੀਂ।
- ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੋ। ਸੰਕਟ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਹਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵੀ। ਔਖੇ ਪਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਾਥ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ "ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਕਿੱਦਾਂ ਹੈ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਬਣੇ।
ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਲਕੀਰ: ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਓਹੀ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭੇਤ ਤੋੜਨਾ ਪਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿਓ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਦਦ ਲੈ ਆਓ।
ਪਛਾਣਨਾ ਕਿ ਗੱਲ ਗੰਭੀਰ ਹੈ
ਸੰਕਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਅਕਸਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਅ ਵਜੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। NIMH ਕੁਝ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੇ ਹੋਣ: ਮਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਬੋਝ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੰਡ ਦੇਣੀਆਂ, ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੌਣਾ ਜਾਂ ਖਾਣਾ, ਮੂਡ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਣਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਵਧਣਾ। ਲੰਮੇ ਹਨੇਰੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਰਾਹਤ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਕੱਠੀਆਂ, ਜਾਂ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਕਿ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਲਓ, ਉਡੀਕਣ ਤੇ ਆਸ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ।
ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪੂਰੇ ਅਲਾਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਸੋਚਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕਰੋ। ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ ਹੌਲਾ ਕਰੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮਾ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ। ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਟਿਕਾਓ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਓ। ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਏਨੀ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਮੁਮਕਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਇੱਕ ਛੋਟਾ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਮੈਸੇਜ ਵੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ ਵੀ। ਕਿਸੇ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਤੇ ਕਾਲ ਕਰ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਕਹਿਣਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ" ਵੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸੋਹਣਾ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਇਨਸਾਨ ਵੱਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕਦਮ ਹੀ ਸਹੀ ਕਦਮ ਹੈ।
ਤੂਫ਼ਾਨ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਉਸ ਤਿੱਖੇ ਪਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਣਾ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਹੈ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਟਿਕ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਸੰਕਟ ਘੱਟ ਸੰਭਵ ਤੇ ਵੱਧ ਸੰਭਾਲਣਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ।
ਇੱਕ ਕੰਮ ਦਾ ਸੰਦ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਬੇਚੈਨੀ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਆਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਨਿੱਜੀ ਸੂਚੀ ਹੈ: ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਜੋ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖਿਸਕ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਦ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਨੰਬਰ, ਸਭ ਇੱਕੋ ਥਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਪਵੇ। ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 988 ਦਾ ਕਾਊਂਸਲਰ ਵੀ।
ਲਗਾਤਾਰ ਇਲਾਜ ਲੈਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਕਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੋਝ ਤੁਹਾਡੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਹਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸੰਕਟ ਤੱਕ ਦੰਦ ਕਰੀਚ ਕੇ ਇਕੱਲੇ ਕੱਟਣਾ। ਜੇ ਔਖਾ ਪਲ ਲੰਘ ਗਿਆ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਹਿੱਲੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਜਾਂ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੈਅ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇ।
ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੋ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਰ ਵੰਡਾਉਣ ਦਿਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਚੁੱਕਦੇ ਆਏ ਹੋ।
ਸਰੋਤ
- National Institute of Mental Health, 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide
- National Institute of Mental Health, Warning Signs of Suicide
- 988 Suicide & Crisis Lifeline, Talk to Someone Now
- 988 Suicide & Crisis Lifeline, How to Help Someone Else