ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਪਲ, ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ

ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰਾਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਬਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਚਾਰ ਵਜੇ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਫਿਰ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਏਨੀ ਨਰਮ ਕਰ ਦਿਓ ਕਿ ਮਸਾਂ ਸੱਚ ਰਹੇ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਨਿਬੇੜ ਦਿਓ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਦੋਵੇਂ ਸੁਭਾਵਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਉਹ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕੋਈ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਾਹਮਣਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਛਾਂਟੀ ਦਾ ਦੌਰ। ਉਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਜਾਨ ਲਾਈ। ਅਜਿਹੀ ਮੁੜ-ਵਿਵਸਥਾ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਭਵਿੱਖ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਜੋ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਉੱਥੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਪਲ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਗ਼ਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਖਾ ਐਲਾਨ ਭੈੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨਹੀਂ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਭਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਬੇਢੰਗੀ ਛਾਂਟੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। Harvard Business Review, ਛਾਂਟੀ ਬਾਰੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਉੱਤੇ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ੌਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਇਸ ਝਾਕੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਸਲੂਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਰੋਸਾ, ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਗਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਬਣੇ ਤਾਂ।

ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਖੋਜ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨ ਲੁਕਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਈਮੇਲ ਭੇਜ ਕੇ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਓ। HR ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਿਓ। ਗੱਲ ਧੁੰਦਲੀ ਰੱਖੋ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਚਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਲਈ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋੜ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਹ ਕਿ ਸਭ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨ।

ਜਦੋਂ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਜੋ ਸਵਾਲ ਲੋਕ ਬੋਲ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦੇ। *ਕੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ? ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?*

Harvard ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ Amy Edmondson, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਉਲਟੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ *ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ* ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ, ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਮੰਨਣ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਸੁਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ। ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਉੱਤੇ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਵਜੋਂ, ਡਰ ਬਸ ਨਾਕਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਕੱਸ ਲਓ। ਸੁਨੇਹਾ ਕਾਬੂ ਕਰੋ, ਸਵਾਲ ਘਟਾਓ, ਤੇ ਉਹ ਯਕੀਨ ਵਿਖਾਓ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਇੱਛਾ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗ਼ਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੱਲੀ ਹੋਈ ਟੀਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਾਵਟੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ।

ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ

ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੇ ਬਣਾ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਤਿੰਨ ਸੌ ਨਾਲ।

ਔਖੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਕਹੋ

ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਬੋ ਨਾ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾ ਸੁਣਾਓ। ਲੋਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਹੈ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਣਾ। ਸੱਚ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੋ, ਫਿਰ ਸਮਝਾਓ। “ਅਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ, ਤੇ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ।”

ਜੋ ਪਤਾ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਉਹ ਮੰਨੋ

ਧੁੰਦਲੀ ਤਸੱਲੀ ਝੂਠ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਵੀ ਝੂਠ ਹੀ ਹੈ। “ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ” ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕੋ, ਤੇ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ ਹੈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ: “ਇਹ ਤੈਅ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ।” ਖ਼ਬਰ ਬੁਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਲਾਉਣੇ ਪੈਣ, ਉਹ ਬਸ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਬੇਚੈਨੀ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਪਾਓ

ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਚੁੱਪ ਹੋਣੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਦਿਓ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਭਰੋ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਉਸ ਪਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ Harvard Business Review ਦੀ ਸੰਗਠਨ-ਖੋਜੀ Robert Sutton ਨਾਲ ਹੋਈ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਔਖੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ਜਾਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਨਾ ਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋਵੇ।

ਆਪਣੀ ਘਬਰਾਹਟ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੋ

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਅੰਦਰ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਹੋ, ਕਮਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਵੜੋਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਹਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਓਗੇ। ਗੱਲ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਓ, ਇੱਕ ਹੌਲਾ ਸਾਹ, ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਕਿ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਅ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਰਹੋ

ਐਲਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਵਾਲ ਅਕਸਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਦਮਾ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਅਸਲੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾਓ। ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਹਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।

ਜਦੋਂ ਔਖਾ ਪਲ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬੀਤ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ

ਕਈ ਵਾਰ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ।

ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਰਤੋ ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਹ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਵੀ ਕਿ “ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ।” ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚਮਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜਵਾਬ ਖੋਖਲਾ ਲੱਗਦਾ। ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਡਰ ਸਭ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਬਚਾਓ। ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਖ਼ਾਲੀ ਟੈਂਕੀ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ।

ਜਿੱਥੇ ਗੱਲ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਬਹੁਤੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤਾ ਬੋਝ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਭਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਜੇ ਡਰ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਫਿੱਕਾ ਸਲੇਟੀਪਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਦੇ ਔਖੇ ਦੌਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਲਈ, ਤੇ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਉਸ ਸਾਥੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਜੋ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ। ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ, ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਛਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਤੇ ਅਸਲੀ ਮਦਦ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ, ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਜਾਂ ਸੰਕਟ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਵੱਲ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ ਉਹ ਪਲ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣੋਂ ਹਟ ਗਏ। ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਲਈ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਝਦਾਰ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਔਖੇ ਪਲ ਆਉਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਹੋਵੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਚੋਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਬੇੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਚੋਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸਰੋਤ

• Harvard Business Review, Layoffs Are Painful. But You Can Communicate Them Compassionately.
• Harvard Business Review, Q&A: Professor Robert Sutton on Communicating Difficult Decisions as a Leader
• UNSW BusinessThink, Amy Edmondson on psychological safety in an uncertain world