ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਛਾਤੀ ਦੀ ਜਕੜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝੋ।
- ਪਲ ਤਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਲਵੋ।
- ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਕੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਨਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਜਬਾੜਾ ਕੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਅੱਧਾ ਉਹ ਜਵਾਬ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹੀ ਟ੍ਰਿਗਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਤੇ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਦੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸਾਥੀ ਵਿਚਾਲੇ ਟੋਕੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ “ਨਿਰਾਸ਼” ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ਦੇਖਣੇ ਔਖੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਤੇ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵਰਗੇ ਵੱਧ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰਾਅ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਬਣਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਗੋਂ ਚਿਣਗ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗਲੇ ਬੋਲ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਧਾ ਸਕਿੰਟ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ।
ਟ੍ਰਿਗਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹੈ
ਟ੍ਰਿਗਰ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਛੇੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। Cleveland Clinic ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਟ੍ਰਿਗਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ “ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਸਲ ਘਟਨਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ”। ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ, ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਵੱਡੀ ਵਾਂਗ ਵੱਜਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੌਸ ਦੀ ਰੁੱਖੀ ਈਮੇਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖੀ ਈਮੇਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹਰ ਉਹ ਵਾਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਵਰਤਮਾਨ ਪਲ ਆਪਣੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਉੱਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਲਾਂ ਦੇ ਉਸ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਆਕੜੇ ਮੋਢੇ। ਜਕੜਿਆ ਢਿੱਡ। ਸਾਹ ਹਲਕਾ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਹੀ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ। Cleveland Clinic ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾ ਈਮਾਨਦਾਰ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰਿਗਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਵੱਧ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਮਦਦ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਹੁਣ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਕੁਝ ਠੋਸ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
UCLA ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Matthew Lieberman ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਨ ਸਕੈਨਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਦਿਖਾਏ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ “ਗੁੱਸਾ” ਜਾਂ “ਡਰ”, ਤਾਂ ਐਮਿਗਡਲਾ ਦੀ ਹਰਕਤ ਘਟ ਗਈ। ਐਮਿਗਡਲਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਅਲਾਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਥੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਾਗ ਪਿਆ ਜੋ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਲੱਗਿਆ।
Lieberman ਦੀ ਸਾਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਆਪਣੀ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਬਰੇਕ ਲਾਉਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਨਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਗ਼ਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਸੰਭਾਲਣ ਜੋਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ਜਾਣਨੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਪੱਠਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੱਲ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਤੇ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਆਪਣੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀਏ
ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ, ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਗ਼ਲਤ ਜਵਾਬ ਮਿਲੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਦੋਂ ਲੱਭਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਾਪਰਦੇ ਵੇਲੇ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਢੰਗ ਦਿਸਣ ਨਾ ਲੱਗ ਪਵੇ। Cleveland Clinic ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਢੰਗ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅਜ਼ਮਾਓ। ਦੋ ਕੁ ਹਫ਼ਤੇ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਤਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਲਵੋ:
- ਕੀ ਹੋਇਆ, ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਘਟਨਾ। “ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਡੈੱਕ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਨਾ ਕਿ “ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹੌਲਾ ਹਾਂ।”
- ਸਰੀਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਕਿੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ? ਛਾਤੀ ਜਕੜੀ, ਚਿਹਰਾ ਤਪਿਆ, ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਡਿੱਗਿਆ। ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਅਲਾਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓਗੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਫੜ ਲਵੋਗੇ।
- ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਜਜ਼ਬਾ। ਗੁੱਸਾ ਅਕਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬੈਠੋ। ਕੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਸੀ? ਅਣਦੇਖੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ? ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ?
- ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ। ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅਕਸਰ, ਜੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹੋਵੋ, ਕੁਝ ਪੁਰਾਣਾ।
ਇੱਕ-ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਹਰਾਅ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਉਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਪਹਿਲਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਗੁੱਸੇ ਹੇਠ ਉਹੀ ਸੜਦੀ ਭਾਵਨਾ। ਉਹੀ ਝੁੰਡ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਗਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਸਕੋ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ
ਟ੍ਰਿਗਰ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੇਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿੱਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਵਿੱਥ ਸਾਰੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋ:
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਉਹ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਇਸ਼ਾਰਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ। ਛਾਤੀ ਦੀ ਜਕੜ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮਝੋ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ: ਇਹ ਤੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਹੌਲੀ ਚੱਲ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਖ਼ਰੀਦੋ। ਇੱਕ ਹੌਲਾ ਸਾਹ ਬਾਹਰ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਦੀ ਦੇਰ, “ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਲ ਭਰ ਸੋਚ ਲਵਾਂ”, ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। Lieberman ਦੀ ਖੋਜ ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਦੀ ਯਾਦ-ਦਹਾਨੀ ਹੈ: ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈਣਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੇਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਮੈਂ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ” ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਕ ਹੈ।
ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ, ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। “ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ” ਤੇ “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ” ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਕਮਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਕਮਾਨ ਟ੍ਰਿਗਰ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰ ਲਵੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਸਾਹਮਣੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਤੁਹਾਡਾ ਟ੍ਰਿਗਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾ ਲਵੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। “ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਸਾਹਮਣੇ ਟੋਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੇਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਾਂਗਾ।” ਸ਼ਾਂਤ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਗਰਮ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਸੌਖਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਫੇਰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਫੜੇ ਜਾਓਗੇ। ਮਕਸਦ ਛੋਟਾ ਤੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ: ਉਸ ਵਿੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਕੱਢਣੇ, ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਰੂਪ ਮੂੰਹੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਾ ਨਿਕਲੇ।
ਔਖੇ ਟ੍ਰਿਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਗੱਲ
ਕੁਝ ਟ੍ਰਿਗਰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਸੱਚੇ ਸਦਮੇ, ਬਦਸਲੂਕੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਵਾਜਬ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਟ੍ਰਿਗਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਸੰਦ ਨਹੀਂ।
ਇਹ ਉਹ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ। ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਹਾਰਕ ਥੈਰੇਪੀ ਤੇ ਸਦਮੇ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਇਸੇ ਲਈ ਹਨ। ਉਹ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਅਸਲੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਟ੍ਰਿਗਰਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਬੱਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜੋਂ ਵੱਧ ਤਿੱਖਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਲਿਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ। ਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਚਿਣਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੰਨੀ ਵਿੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਚੁਣ ਸਕੋ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, Can You Identify Your Emotional Triggers?
- UCLA Health, Putting Feelings Into Words Produces Therapeutic Effects in the Brain
- Lieberman et al., Putting Feelings Into Words: Affect Labeling Disrupts Amygdala Activity (Psychological Science)
- Tasha Eurich, What Self-Awareness Really Is (and How to Cultivate It) (Harvard Business Review)