ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਹੁਣੇ ਛੇ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਖਾਤੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਈਮਾਨਦਾਰ ਜਵਾਬ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ: ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੁਨਰ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦਾ? ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਲਾਕੀ ਜਾਣੇ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਚੱਕਰਵਾਧੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜਾਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਰ ਕਿਸੇ ਰਕਮ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਰਕਮ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਹ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਦਾ। ਇਹ ਦੋ ਬੋਰ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਔਖੇ ਵਤੀਰੇ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਘੱਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਹਿਸਾਬ ਤੇ ਆਦਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਲ-ਮੋਲ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਕਲ ਸਾਫ਼ ਦਿਸੇ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਿੱਧੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰਵਾਧਾ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਦਰ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਧੇ ਸਮੇਤ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸੋ ਹਰ ਸਾਲ ਵਾਧਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਉੱਤੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਏਨਾ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਇਸ ਲਈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜੇ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇੱਕ ਗੋਲ ਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਲਓ। 100 ਪਾਓ, ਮੰਨ ਲਓ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਦਰ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ 110 ਹਨ। ਦੂਜੇ ਸਾਲ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ 100 ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, 110 ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਤੁਹਾਨੂੰ 10 ਨਹੀਂ, 11 ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਧੂ 1 ਹੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਝੀਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਰਕਮ ਉੱਤੇ ਦਰ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਵਧਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
Securities and Exchange Commission ਨੇ Investor.gov ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਚੱਕਰਵਾਧਾ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਦਸ ਮਿੰਟ ਲਾਉਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉਹ ਭਰੋ, ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੀ ਦਰ ਚੁਣੋ, ਫਿਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਖਿਸਕਾਓ ਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਤਜਰਬਾ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਰੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਬਹੁਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਕੋਲ ਵਧਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਏ ਪੈਸੇ ਉੱਤੇ ਦਰ ਪੰਜ ਵਾਰ ਵੱਧ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਦਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਹੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਨ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਪੈਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਮਾਈ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਿਸਾਬ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਠਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਕਮ ਕੋਲ ਤੀਹ ਸਾਲ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਦਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਹ ਵਾਰ ਲੱਗੇਗੀ। ਅਠਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਸਾਲ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਪਈਏ ਓਨਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਚੱਕਰਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਕੰਮ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ ਜਦੋਂ ਰਕਮ ਅਜੇ ਏਨੀ ਛੋਟੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੇਮਾਇਨੇ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਮ ਸਲਾਹ ਕਿ “ਪਹਿਲਾਂ ਏਨਾ ਜੋੜ ਲਓ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਬਣ ਜਾਵੇ” ਗੱਲ ਪੁੱਠੀ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੱਗੀ।
ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਕੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ?
ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਬਹੁਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ, ਇਹ ਚੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਤੁਸੀਂ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੁਣਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਲੇਖ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਿੱਥੇ ਲਾਇਆ ਮੁੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲਈ ਪੱਕਾ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਤੇ ਆਮ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਇਸੇ ਇੱਕ ਹਰਕਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Securities and Exchange Commission ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਚਤ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਾਹ-ਨਕਸ਼ਾ ਵੀ ਏਸੇ ਸਾਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਤੈਅ ਕਰੋ, ਆਪਣਾ ਹਿਸਾਬ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਬਚਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਮੰਨੋ ਜੋ ਜੁੜ ਕੇ ਵੱਡਾ ਪੈਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਬੋਰ, ਪਰ ਸਹੀ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਅੰਕੜਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਉਹੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਡਿੱਗਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਾਲ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਦਿਨ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਸੰਜਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿਸਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪੈਸੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਡਿੱਗਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਚੱਕਰਵਾਧੇ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਸਿਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰ ਕੋਲ ਲੱਗਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਭਾਅ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਬੰਦੇ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮਹਿੰਗਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਤੇ ਸਸਤਾ ਵੇਚਿਆ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੜਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹਾ। ਬੰਦੇ ਕੋਲ ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਅਖ਼ੀਰ ਬਚਿਆ, ਉਸ ਵਿਚਲਾ ਪਾੜਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ਅਮਲੀ ਬਚਾਅ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇੱਕੋ ਵਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਉਦੋਂ ਕਰ ਲਓ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਲਿਖ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਕਦੋਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਹੇਗੀ, ਜੋ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕਰੋ, ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਨਾ ਦੇਖੋ। ਦੇਖਣਾ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਦੇਖਣਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਬਿਨਾਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਵਾਂ?
ਜਿਸ ਹਫ਼ਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਧੇ ਉਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਧਾ ਦਿਓ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ਰਚਾ ਉਸ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਵੜੇ। ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਇੱਕ ਪਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀ ਆਦਤ ਇਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕੁ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਆਵੇ, ਵਾਧੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧਾ ਪੱਕੇ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ। ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਵਾਧਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਜਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਸੀਂ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚਣ ਦੀ ਆਦਤ ਕਦੇ ਪੈਂਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਓਸੇ ਹਿੱਸੇ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਬੇਕਾਇਦਾ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰੋ। ਬੋਨਸ, ਕੋਈ ਵਾਪਸ ਮਿਲਿਆ ਪੈਸਾ, ਬਾਹਰਲੇ ਕੰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਆ ਜਾਣ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਅਜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਪੈਸਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪਾਓਗੇ। ਤੇ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲਾ ਰੱਖੋ। ਜਿਹੜਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰ ਲੈਣਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਛੱਡ ਹੀ ਦਿਓਗੇ। ਜਿਹੜਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਵਾਰ ਆਪੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੁੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਤਦਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਲਾਕ ਰਿਹਾ। ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਰਤੀਬ ਨਹੀਂ ਤੋੜੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਦੋਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣਾ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਪੈਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਠਹਿਰਾਅ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਔਖੀ ਈਮੇਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣਾ ਸੁਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਾਰਾ ਢੰਗ ਹੈ। ਜੋ ਬੰਦਾ ਦਸ ਸਾਲ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਰੋਜ਼ ਖਾਤਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਸ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵੇਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਬਚਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਵੀ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੇ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ।
ਸੋ ਵੱਡੀ ਚਲਾਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਛੋਟਾ ਪੱਕਾ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਵੱਡਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਿਸ ਹਫ਼ਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਧੇ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧਾ ਦਿਓ। ਜਾਇਜ਼ੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਓ ਜਿੱਥੇ ਚਲਾਕੀ ਸੱਚੀਂ ਨਤੀਜਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੀ ਦਰ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- U.S. Securities and Exchange Commission, Compound Interest Calculator
- U.S. Securities and Exchange Commission, Save and Invest
- Federal Reserve Board, Survey of Household Economics and Decisionmaking