ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟ

ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਨੇ ਤੇ ਸਭ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਮਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਗੱਲ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤਿਆਰ ਨੇ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਅਸਲ ਅੰਕੜਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਲੀ ਹੈ, ਸੱਠ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੁੱਪ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਰਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੋਗੇ।

ਅਗਲੇ ਘੰਟੇ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕਰਿਪਟ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।

ਕਮਰੇ ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਛੇਤੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਹ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਹੈ।

ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰਕੜਾ ਗ਼ਲਤ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਹਾਂ?

ਇੱਕ ਵਾਕ, ਇਸ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ: ਸੁਧਾਰ, ਫਿਰ ਸਹੀ ਗੱਲ, ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਵਾਪਸ ਓਥੇ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਸੀ। “ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਕੜਾ 40 ਹੈ, 60 ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੂਜੀ ਹੈ।”

ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ “ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਸੰਭਲਦੇ” ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੋ ਗ਼ਲਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੀਹ ਸਕਿੰਟ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਧਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਜਿਸ ਪਲ ਉਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਕਮਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੋਵੋ। ਇਸੇ ਲਈ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲੇ ਦੋਵਾਂ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ਲਤੀ ਆਮ ਸੀ।

ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬੋਲੋ ਜਿਸ ’ਤੇ ਗ਼ਲਤੀ ਬੋਲੀ ਸੀ। ਆਵਾਜ਼ ਧੀਮੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਆਮ ਆਦਤ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ਲਤੀ ਵੱਡੀ ਸੀ।

ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਸਟੇਜ ’ਤੇ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਨੇ ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਗ਼ਲਤੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਵਾਲਾ ਕਹੇ ਕਿ ਅੰਕੜਾ ਚਾਲੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾ ਬਚਾਅ ਕਰੋ ਤੇ ਨਾ ਲੰਮਾ ਧੰਨਵਾਦ। “ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਹੋ, ਇਹ 40 ਹੈ। ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੂਜੀ ਹੋਈ।” ਛੇ ਸਕਿੰਟ, ਕੋਈ ਡਰਾਮਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਮਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਨੇ: ਅੰਕੜਾ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਨਾਂ ਰੌਲੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸੁਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅੰਕੜਾ ਸਹੀ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਨੇ।

ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਧਾਰ ਕਰਾਂ?

ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੰਨ-ਲੈਣੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੰਮੀ ਮਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। Peter Kim ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਨ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗ਼ਲਤੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਯਾਨੀ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਫ਼ੀ ਇਨਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਭਰੋਸਾ ਬਿਹਤਰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

ਤਾਂ “ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਗਿਆ” ਸੱਚੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਨੇ, ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਸਾਫ਼ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਬੰਦਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇਹ ਖੋਜ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਹੈ ਮਾਫ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰ: ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਈਮੇਲ, ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ’ਤੇ ਦੂਜੀ ਮਾਫ਼ੀ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ। ਹਰ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਵੱਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੱਦ ਸੌਖੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੰਨੋ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਧਾਰੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਆਪ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਛੇੜੋ ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਾ ਛੇੜੇ।

ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਕੀਤਾ ਸੁਧਾਰ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਨੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। Irene Kan ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਦੱਸੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬਦਲਵੀਂ ਸਹੀ ਗੱਲ ਦੇਣਾ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਖਿੱਚ ਘਟਾਈ, ਤੇ ਉਸ ਬਦਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ।

ਇਹੀ ਸਕਰਿਪਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਲੀਲ ਹੈ। “ਉਹ ਅੰਕੜਾ ਗ਼ਲਤ ਸੀ” ਕਮਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਸੱਠ ਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। “ਅੰਕੜਾ 40 ਹੈ, 60 ਨਹੀਂ” ਉਸਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਲਤ ਤੇ ਸਹੀ ਅੰਕੜਾ ਇਕੱਠੇ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਟਾ ਕੇ ਨਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਨੇ, ਤੇ ਇਹੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਧੇ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਨੋਟਬੁੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ “ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ” ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਓਨਾ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਜਦੋਂ ਸੱਚੀਂ ਅੰਕੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓਸੇ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਹੁਣੇ ਦੱਸੋ, ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਜੇ ਗ਼ਲਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕੜੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ?

ਤਾਂ ਤੱਥ ਤੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰੋ, ਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਬਦਲੀ ਹੈ। “ਰਿਫ਼ੰਡ ਵਾਲਾ ਅੰਕੜਾ ਗ਼ਲਤ ਸੀ। ਉਹ 40 ਹੈ, 60 ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।”

ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜਾ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੀ ਖਿਸਕਣ ਹੈ ਤੇ ਕਮਰਾ ਉਸਨੂੰ ਓਵੇਂ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਨਤੀਜਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿਓ। ਜੇ ਨਤੀਜਾ ਸੱਚੀਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿਓ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰੋਗੇ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਓਥੇ ਹੀ, ਕਾਰਨ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਓਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਮਰਾ ਪਰਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਲਤੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦਕਿ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਕ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵੇਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਭਰੋਸੇ ’ਤੇ ਹੋਈ ਓਹੀ ਖੋਜ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਾਫ਼ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਜੋ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਲਈ ਸਹੀ ਸੰਦ ਨਹੀਂ।

ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ?

ਓਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਕੇ ’ਤੇ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਮੁਕਾਓ। “ਸਵੇਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦਾ ਸੁਧਾਰ। ਰਿਫ਼ੰਡ ਵਾਲਾ ਅੰਕੜਾ 40 ਹੈ, 60 ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ।”

ਓਸੇ ਥਾਂ ’ਤੇ ਹੋਣਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗ਼ਲਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤਾ ਸੁਨੇਹਾ ਬਾਕੀ ਗਿਆਰਾਂ ਕੋਲ ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਠੀਕ ਕਰੋ ਤੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਪਾ ਦਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ “ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਗਿਆ” ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ “ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਸੀ” ਵਿੱਚ ਓਨਾ ਹੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਬੰਦੇ ਤੇ ਇਸ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਪਰਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਕਮਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ। ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਓਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜਾ ਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲਣ ਤੱਕ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਸੀ।

ਜੋ ਉਹ ਰੱਖਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਫੜੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਜਨਤਕ ਸੁਧਾਰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਯਕੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਦੱਸ ਦਿਓਗੇ।

ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਸਕੋ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਧਾਰਦਾ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਉਹ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ। ਛੇਤੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹਰ ਵਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਸਤਾ ਸੌਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਕਰੋਗੇ ਓਨਾ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੇ ਕਮਰੇ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਇਹ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਓਹੀ ਸੁਧਾਰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਠ ਸਕਿੰਟ ਹੀ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਘ ਗਏ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵੇਖੋ ਗ਼ਲਤ ਅੰਕੜਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਠੀਕ ਕਰੋ, ਤੇ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਤੋਰੋ।

ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟ ਵਰਤੋ। ਸੁਧਾਰ ਕਹੋ, ਸਹੀ ਗੱਲ ਕਹੋ, ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦਿਓ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਓਸੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ

• PubMed, Removing the shadow of suspicion: the effects of apology versus denial for repairing competence- versus integrity-based trust violations
• Cognitive Research: Principles and Implications, Exploring factors that mitigate the continued influence of misinformation