ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਟਾਈਮਰ ਲਾਓ ਤੇ ਦਸ ਮਿੰਟ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਲਿਖੋ।
- ਹਰ ਫ਼ਿਕਰ ਪਿੱਛੇ “ਕਿਉਂਕਿ” ਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਜਾਓ।
- ਜੇ ਸਹੂਲਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਫ਼ਾ ਪਾੜ ਦਿਓ।
ਕੁਝ ਫ਼ਿਕਰ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਨੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੰਡ ਕੇ ਦਸ ਨਵੇਂ ਫ਼ਿਕਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਔਖੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚਾਲੀ ਵਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਹੱਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਹੱਦਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਟਿਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।
ਲਿਖਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਦਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚੁੱਪ ਵਾਅਦਾ ਇਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਾਗ਼ਜ਼ ਭੱਜਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਸੱਚੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦਹਾਕੇ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ James Pennebaker ਨਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਕਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਔਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਵੀ ਘੱਟ ਗਏ। ਇਹ ਖੋਜ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਰੋਗ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ: ਤਣਾਅ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ, ਦੋਹਾਂ ਪੱਖੋਂ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹੇਠਾਂ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਸਾਫ਼ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਤਜਰਬਾ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਗੇਂਦ ਬਣ ਕੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਾਫ਼ ਕਹਾਣੀ ਜੁੜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ, ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਖਿਲਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇਹੀ ਕੰਮ ਬਹੁਤਾ ਸਕੂਨ ਦਿੰਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। Pennebaker ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਟਕੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਹ ਸਨ ਜੋ “ਕਿਉਂਕਿ” ਤੇ “ਸਮਝ ਆਇਆ” ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਓਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਬਾਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਸੁਲਝਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਗ਼ਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਧੁੰਦ ਹੋਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਇਸ ਨੂੰ “ਸਹੀ” ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ
ਡਾਇਰੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਹਿਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਕਾਪੀ, ਰੋਜ਼ ਦੀ ਆਦਤ ਤੇ ਕਵੀ ਵਾਲਾ ਦਿਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਾਹ ਹੈ।
University of Rochester Medical Center, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਾਦੀ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗਾਈਡ ਹੈ, ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਡਾਇਰੀ ਬੱਸ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਲਿਖ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਸਕੋ। ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ। ਕਾਪੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਨੋਟਸ ਐਪ ਵੀ ਚੱਲੇਗੀ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਈਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਤੇ ਬਣਤਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। ਕੱਟੋ। ਵਾਕ ਲੰਮੇ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਅਧੂਰੇ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਖਿਲਾਰਾ ਠੀਕ ਹੈ।
- ਲੰਮਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਦੋ ਸੱਚੇ ਵਾਕ ਦੋ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹਨ।
- ਰੋਜ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਦ ਵਾਂਗ ਵਰਤੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਲੜੀ ਵਾਂਗ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ।
- ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਾ ਪਾੜ ਦਿਓ। ਚੰਗਾ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕੇ
ਜੇ ਖ਼ਾਲੀ ਸਫ਼ਾ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਤੇ ਦਸ ਕੁ ਮਿੰਟ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਉੱਤੇ ਢੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੁਣ ਲਵੋ।
- ਫ਼ਿਕਰ ਪੂਰਾ ਲਿਖ ਦਿਓ। ਦਸ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ ਦਾ ਟਾਈਮਰ ਲਾਓ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਜਾਂ ਸਲੀਕੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੱਸ ਅਸਲੀ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਟਾਈਮਰ ਮੁੱਕਣ ਤੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਜਾਓ। ਇਹ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਹੈ।
- ਜਜ਼ਬੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ, ਫੇਰ ਵਜ੍ਹਾ। ਇੱਕ-ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਕਿ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ “ਕਿਉਂਕਿ?” ਪੁੱਛਦੇ ਜਾਓ। “ਮੈਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਅੱਗੇ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।” “ਕਿਉਂਕਿ” ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਹੱਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਜੋ ਠੀਕ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਲਿਖੋ। ਔਖੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਖੋ ਜੋ ਵਿਗੜੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਛੋਟੀਆਂ ਹੋਣ। ਚਾਹ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਲੰਘਾ ਲਈ। ਇਹ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿਮਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
- ਉਹ ਖ਼ਤ ਲਿਖੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਭੇਜੋਗੇ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਲਿਖੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੂੰਹੋਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। ਫੇਰ ਸੰਭਾਲ ਲਵੋ ਜਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿਓ। ਭੇਜਣਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਮਕਸਦ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਚੋਣ ਨਹੀਂ। ਇੱਕੋ ਅਸਲੀ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ ਉਹ ਲਿਖੋ।
ਜਦੋਂ ਲਿਖਣਾ ਅੰਦਰੋਂ ਕੁਝ ਹਿਲਾ ਦੇਵੇ
ਇੱਕ ਈਮਾਨਦਾਰ ਚੇਤਾਵਨੀ। ਕਿਸੇ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਕਤ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਬੁਰਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਹਿਰ ਘੰਟੇ ਕੁ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਕੂਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੇ ਸਦਮੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਲੇ ਵੜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਲਿਖੋ। ਛੋਟੇ ਤਣਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਇਕੱਲਿਆਂ ਦਰਦ ਵਿੱਚੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਔਖੇ ਹਿੱਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਸਕੇ।
ਡਾਇਰੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ
ਕਾਗ਼ਜ਼ ਸੋਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਬਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਦੇ ਟੋਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਆਮ ਬੋਝ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਭਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਣੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਇਰੀ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਤਣਾਅ ਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਬਰ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਲਿਖਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸੇ ਹਨੇਰੀ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾਓ। ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲਿਖਣਾ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਾਂ ਉਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਅਗਲਾ, ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੋ: ਔਖੇ ਵਕਤ ਦਾ ਸੱਚ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਜੋ ਉਹ ਬੋਝ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ।
ਕਾਪੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ। ਭਾਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹੀ ਆਖ਼ਰੀ ਥਾਂ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਸਰੋਤ
- University of Rochester Medical Center, Journaling for Emotional Wellness
- American Psychological Association, Expressive writing can help your mental health, with James Pennebaker, PhD
- Baikie & Wilhelm, Emotional and physical health benefits of expressive writing (Advances in Psychiatric Treatment)