ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਐਪ ਨੂੰ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਟੈਪ ਦੂਰ ਲੁਕਾ ਦਿਓ।
- ਫ਼ੋਨ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਾਰਜ ਕਰੋ।
- ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਸ਼ੁਰੂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੌਸਮ ਵੇਖਣ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਜਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ ਉਹ ਓਨੀ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੀ ਸੀ। ਤੇ ਫਿਰ ਫੀਡ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਦੂਜੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਅੰਗੂਠਾ ਆਪੇ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋ, ਜਬਾੜਾ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਹੱਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਹੁਣ ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਹਨੂੰ ਡੂਮਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਬੁਰੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਉਸ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਖਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਤੇ ਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਯੰਤਰ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਇੰਝ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਠੀਕ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢਿੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਾਣਾ ਕਿਉਂ ਚੁਗਦਾ ਹੈ
ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰ-ਬੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਧਿਆਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸਰਸਰਾਹਟ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮਾ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਮੋਢੇ ਛੰਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਸੋ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਰਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਜੋ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਝੁਕਾਅ, ਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸਕਰੀਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਬੀ ਵਾਂਗ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੈ। ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਫੀਡ ਦਾ ਨਾ ਥੱਲਾ ਹੈ ਨਾ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਕਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਸੋ ਉਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਕੇਤ ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਬੱਸ, ਹੋ ਗਿਆ"। ਪੰਨਾ ਬੱਸ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜ ਲਓ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਗ਼ੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਓਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਰੋਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ਤਰਾ-ਪਛਾਣੂ ਅਣਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਕਿਨਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਟਕਰਾ ਕੇ ਰੁਕੋ।
ਫਿਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੇਚੈਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨਾ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਕਾਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਿਆਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ। ਪਰ ਰਾਹਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਧੱਕਦੀ ਹੈ, ਵੇਖਣਾ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਢ ਹੋਰ ਕਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰ ਇਹਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਆਦਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੀਮਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ
ਇਹਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਖਿਝ ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
Texas Tech ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਲਗਭਗ 1,100 ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹਰ ਛੇਵੇਂ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਖ਼ਬਰ-ਸੇਵਨ ਕਿਹਾ: ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਧੱਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮਾੜੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੱਸੀ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਖੋਜ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਡੂਮਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਸਕੇਲ" ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੇ ਘੱਟ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਜੀਵਨ-ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੌਲਾ ਹੈ ਪਰ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ। ਨੀਂਦ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹਲਕਾ, ਗੂੰਜਦਾ ਡਰ ਜੋ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਜਦਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੇ ਨਾੜੀ-ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਘਬਰਾਹਟ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜੋ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕੰਮ ਇਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਧ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਲਗਭਗ ਸੌਖ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।
ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਪਸ ਪਾਓ
ਫੀਡ ਇਸੇ ਲਈ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਾ ਦਿਓ।
- ਜਿਹੜੀਆਂ ਐਪਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਜਾਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਟੈਪ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਫੋਲਡਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ। ਉਹ ਵਾਧੂ ਸਕਿੰਟ ਅਕਸਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਦੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ। ਹਰ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਪਸ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਬੱਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹੋ, ਉਦੋਂ ਸਕਰੀਨ ਨੂੰ ਸਲੇਟੀ ਕਰ ਦਿਓ। ਸਲੇਟੀ ਫੀਡ ਰੰਗਦਾਰ ਫੀਡ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਹਾਲਤ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਦਿਓ
ਡੂਮਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ ਵਿਹਲੀਆਂ ਵਿੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਦੀ ਹੈ: ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਫ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ, ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਿਆਂ। ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੱਬਾ ਦੇ ਕੇ ਵੇਖੋ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਚੁਣੋ, ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹ ਮਿੰਟ, ਬਹਿ ਜਾਓ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੇਖੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਤੈਅ ਵੇਲੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੇ ਬਹਿ ਕੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੇਟੇ-ਲੇਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।
ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ। ਇੱਕ ਸਸਤੀ ਅਲਾਰਮ ਘੜੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕ੍ਰੋਲ, ਦੋਵੇਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਦੋ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਰਦਿਆਂ ਫੜੋ
ਬਹੁਤਾ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁਨਰ ਹੈ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ।
- ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੋਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਓ, ਇੱਕ ਸਾਹ ਲਈ ਰੁਕੋ ਤੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੱਭ ਕੀ ਰਹੇ ਹੋ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਚਾ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਇਮਾਨਦਾਰ ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਬੇਚੈਨ ਹਾਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
- ਜੇ ਦੂਜੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਂ ਦਿਓ। "ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ" ਜਾਂ "ਮੈਂ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ" ਕਹਿਣਾ ਵੀਹ ਹੋਰ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ।
- ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਸੱਠ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਰੀਰਕ ਕਰੋ। ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਓ, ਖਿਚਾਈ ਕਰੋ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਪੀਓ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ। ਤੁਸੀਂ ਬੇਚੈਨ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਗੱਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਦੇ ਸਕ੍ਰੋਲ ਹੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੇ ਡਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਕਰੋ
ਕਈ ਵਾਰ ਅਸਲ ਮਸਲਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਉਹ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਸ ਚਿੰਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਨਿਕਾਸੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਟਿਕਣ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਕਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਕੰਮ ਕਰੋ ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਝੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਫੀਡ ਉੱਤੇ ਲੰਘਦੀ ਬਹੁਤੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਆਲੂ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਖਾਵਾ ਛੱਡ ਦਿਓ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਕ੍ਰੋਲ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ, ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰਨਾ, ਚੌਕਸੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੀਆ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਆਦਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ
ਇਹ ਕਦਮ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਤੇ ਨੀਂਦ ਵਾਪਸ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਇਹ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਜੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਖਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੱਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ, ਕੰਮ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਦੇਣ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਉਸ ਦੌਰ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਝੱਲੀ ਨਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਅਹਿਸਾਸ ਟਲੇ ਨਾ। ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਗੱਲ ਵਧਾਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਆਮ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਇਲਾਜਯੋਗ ਵੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਹਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨਾ ਆਪ ਮਸਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ। ਉਹ ਮਦਦ ਮੰਗਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਚੱਜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਰੋਤ
- Cleveland Clinic, How to Finally Stop Doomscrolling
- EurekAlert / Texas Tech University, News addiction linked to not only poor mental wellbeing but physical health too
- PubMed, Caught in a Dangerous World: Problematic News Consumption and Its Relationship to Mental and Physical Ill-Being
- National Center for Biotechnology Information, Doomscrolling Scale: its Association with Personality Traits, Psychological Distress, Social Media Use, and Wellbeing