ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਚਾਰ ਤੱਕ ਸਾਹ ਅੰਦਰ, ਛੇ ਤੱਕ ਬਾਹਰ।
- ਕੈਬਿਨ ਕਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹੋ।
- ਪੈਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਓ, ਫ਼ਰਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ।
ਡਰ ਅਕਸਰ ਗੇਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਟਿਕਟ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਬੱਸ, ਮਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਗੂੰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹਵਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ, ਦਿਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਗਿੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋ ਫ਼ੁੱਟ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜਿਹਾ ਓਪਰਾ ਬੰਦਾ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲਵੋ। ਤੁਸੀਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਡਾਣ ਦਾ ਡਰ ਉਹਨਾਂ ਖ਼ਾਸ ਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਕਰੀਬ ਹਰ ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੰਦਾ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਉਡਾਣ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਟਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਾ ਸਕੋ। ਇਸ ਡਰ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਜਾਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਏਨਾ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਨਾਂ ਵੀ ਹੈ: ਏਰੋਫ਼ੋਬੀਆ, ਜਾਂ ਏਵੀਓਫ਼ੋਬੀਆ। ਇਹ ਬੱਸ ਉਡਾਣ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਫ਼ੋਬੀਆ ਦਾ ਛੋਟਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਨਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਲੇਬਲ ਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕੰਮ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ੋਬੀਆ ਪੂਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਜਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜੇ ਪਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਡਰ ਕਿਉਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਰਹੀ ਉਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਜੋ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਹਵਾਈ ਸਫ਼ਰ ਬੇਹੱਦ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਿੱਸਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਡੀ ਵਾਲੀ ਦੂਰੀ ਹੈ। ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ੋਬੀਆ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ। ਇਹ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ, ਤੇਜ਼ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ੋਬੀਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਇਹ ਫ਼ਾਸਲਾ ਹੈ: ਡਰ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਸਰੀਰਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਅਸਲ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਘੰਟੀ ਉੱਚੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਖ਼ਤਰਾ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਸੱਚ ਹਨ।
ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਚਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਓਪਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੋ ਝਟਕੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਬੂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰਬੰਦੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
ਤੇ ਇਹ ਰਿਹਾ ਉਹ ਜਾਲ ਜੋ ਡਰ ਨੂੰ ਤਕੜਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ: ਟਾਲਣਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਡਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਸਨੂੰ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਤਰਾ ਸੱਚਾ ਸੀ ਤੇ ਟਾਲਣ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਡਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਰ ਛੋਟੀ। ਇਸ ਗੇੜ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸਿੱਖੋ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਡਾਣ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਡਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣੇ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਝਟਕਿਆਂ ਵੇਲੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿੱਲਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਬੇਆਰਾਮ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਸ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਣਾ (ਲੈਂਡਿੰਗ ਗੀਅਰ, ਫ਼ਲੈਪ, ਟੇਕਆਫ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਜਣਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ ਹੋਣਾ) ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਬੁਕਿੰਗ ਇਉਂ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਖ ਰਹੇ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਉਡਾਣ, ਗਲਿਆਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਜਾਂ ਖੰਭ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਜਿੱਥੇ ਹਿਲਜੁਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਉਡਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਲੰਘੇ। ਛੋਟੀਆਂ ਚੋਣਾਂ, ਸੱਚਾ ਫ਼ਰਕ।
- ਤੇਜ਼ ਕੌਫ਼ੀ ਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਬਾਰ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਕੈਫ਼ੀਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਧੱਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਚਿੰਤਾ ਧੱਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
- ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਰੱਖੋ। ਕੋਈ ਸੀਰੀਜ਼ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇ, ਲੰਮੀ ਪਲੇਲਿਸਟ, ਪੌਡਕਾਸਟ, ਮੋਟੀ ਕਿਤਾਬ, ਸਭ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਲਵੋ। ਟੀਚਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਥਾਂ ਮਿਲੇ।
ਇੱਕ ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਡਾਣ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਡਾਇਆਜ਼ੇਪਾਮ ਵਰਗੀ ਨੀਂਦ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੁਣ NHS ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲੀ ਕੈਬਿਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਏਨਾ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਵਾਈ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਝਟਪਟ ਹੱਲ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।
ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਡਰ ਚੜ੍ਹੇ
ਜਦੋਂ ਉਡਾਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਪਲ ਤੁਸੀਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੇਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ ਹੌਲੀ ਕਰੋ। ਕਰੀਬ ਚਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਲਵੋ, ਫਿਰ ਛੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ। ਲੰਮਾ ਬਾਹਰਲਾ ਸਾਹ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਪੈਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਇਹ ਕਰੋ। ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਪੈਰ ਪੂਰੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਤੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਪਿੱਠ ਸੀਟ ਨਾਲ ਲਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਵੋ। ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਾਰ ਜੋ ਸੁਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਲਪਿਤ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਅਸਲੀ, ਬੋਰ ਜਿਹੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਕੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੱਚ ਦੱਸੋ: ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਾਇਲਟ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਿਲੋਂ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬੱਸ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਹੈ।
- ਕਿਸੇ ਕੈਬਿਨ ਕਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘਬਰਾਏ ਯਾਤਰੀ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਓਪਰਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਸਮਝਾ ਦੇਣਗੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਘੁੱਟ ਕੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਹੋਣ ਦਿਓ ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਛੇਤੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਹਿਰ ਰੋਕਣੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਤੋਂ।
ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਡਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਉਸ ਪਲ ਦੇ ਸੰਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਫ਼ਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਹੈ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਥੈਰੇਪੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੌਗਨਿਟਿਵ ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਥੈਰੇਪੀ (CBT) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲੰਮੀ ਉਡਾਣ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੋਟੇ, ਸੰਭਾਲਣਯੋਗ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੈਬਿਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਜਾਓ, ਫਿਰ ਛੋਟੀ ਉਡਾਣ ਲਵੋ, ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ। ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁਣ ਵਰਚੁਅਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਵਰਤ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੂਰਾ ਤਜਰਬਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। CBT ਬਾਕੀ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋੜਦੀ ਹੈ: ਭੱਜਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ("ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੈ") ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਸਿੱਖਣਾ।
ਜੇ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਾਹ ਵੀ ਹੈ। ਕਈ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਉਡਾਣ ਦੇ ਡਰ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਕੋਰਸ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲਟ ਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਹਾਰੇ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਉਡਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। NHS ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਕੋਰਸਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਸਰ ਕੋਰਸ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਓ, ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਮਦਦ ਕਦੋਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘਬਰਾਹਟ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੱਚੀ ਮਦਦ ਵੱਲ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡਰ ਤੁਹਾਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਵੇ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਫ਼ਰ, ਕੰਮ, ਵਿਆਹ, ਜਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਇਸ ਲਈ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਡਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਟਾਲੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਫ਼ਤੇ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਫ਼ੋਬੀਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਤੇ ਜੇ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਫ਼ੋਬੀਆ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਡਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ, ਉਹ ਸਫ਼ਰ, ਉਹ ਲੋਕ, ਉਹ ਥਾਵਾਂ, ਵਾਪਸ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹਨ।
ਸਰੋਤ
- Cleveland Clinic, Aerophobia (Fear of Flying): Causes, Symptoms & Treatment
- National Institute of Mental Health, Phobias and Phobia-Related Disorders
- NHS (Goldsworth Medical Practice), Fear of Flying
- National Library of Medicine / PMC, Overcoming Fear of Flying: A Combined Approach of Psychopharmacology and Gradual Exposure Therapy