ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੁਭਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੇਲਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸੌਦਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਆ ਗਈ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਚਿਹਰਾ ਸਾਧਾਰਨ ਰੱਖਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਲਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਕਦੇ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਆਦਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਘੰਟਾ ਭਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਦੱਬ ਲੈਣਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਵਾਰ ਦੀ ਆਦਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕਣ ਨਾਲ ਉਹ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਵਸੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਧਰ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ
ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰੋ, ਪਰ ਚਿੱਟੇ ਰਿੱਛ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਹੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਚਿੱਟਾ ਰਿੱਛ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਰਿੱਛ ਬਾਰੇ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਕਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Daniel Wegner ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਬਾਊਂਡ ਅਸਰ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਜਾਂਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਜਜ਼ਬਾਤ ਵੀ ਲਗਭਗ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਬੱਸ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਜਣ ਚਾਲੂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ।
ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬਾਤ ਲੁਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ
ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਰਲਗੱਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਦੂਜੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ, "expressive suppression" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਖ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਤੇ ਪੇਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਅਧਿਐਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਬਾਹਰਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅੰਦਰ ਸਭ ਕੁਝ ਚਾਲੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਧੜਕਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਕੜੇ ਹੋਏ ਮੋਢੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਿਸਾਬ ਜੁੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਬਾਉਣ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਸਹਾਰਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਘੱਟ। ਦਬਾਉਣਾ ਇੱਕ ਲੀਕ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਖੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੱਧਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿੱਘੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਇਸੇ ਲਈ ਜੋ ਲੋਕ ਸਭ ਕੁਝ ਦੰਦ ਘੁੱਟ ਕੇ ਝੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਖ਼ਾਲੀਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
"ਬੱਸ ਝੱਲੀ ਜਾਓ" ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਥਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਸੋਚੋ ਕਿ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਦੱਬ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ। ਮਿਹਨਤ। ਪਿੱਛੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ। ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਲੁਕਾਉਣ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ, ਉਸ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਉੱਤੇ।
ਇਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਦੱਬਣਾ ਅਕਸਰ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਦਰਦ। ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਭਿੱਚੇ ਹੋਏ ਜਬਾੜੇ। ਉਹ ਨੀਂਦ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਜਕੜਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਪਛਾਣਿਆ ਢੰਗ ਹੈ: ਜਿਸ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਜਜ਼ਬਾਤ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਗਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਘੱਟ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਕਸਦ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਾਬੂ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਏਨਾ ਵਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸ ਸਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਸਾਰਾ ਰਸਤਾ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣਾ।
ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ
ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਬਦਲ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਦਲ ਹੈ ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ। ਕੁਝ ਤਰੀਕੇ ਜੋ ਸੱਚੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਨਾਂ ਦਿਓ। ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ। "ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਗੱਲ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।" ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦਬਾਅ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਬੱਸ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ।
- ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲੋ। ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਖੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਕਿਸ ਗੱਲ ਨੇ। ਕੀ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਝਿੜਕਿਆ, ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਵੇਰ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਲੰਘੀ ਸੀ? ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਬਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸੱਚੀਂ ਤੀਬਰਤਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖੋ। ਪੱਕੀ ਖੋਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ James Pennebaker ਵੱਲੋਂ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਜਾਈ ਸੰਵਾਰੀ ਡਾਇਰੀ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਣਯੋਗ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਘੱਟ ਗੇੜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰੋ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਗੇੜੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘੁਮਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਕਹਾਣੀ ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਹੈ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦਿਓ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਸਰੀਰਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਤਰੀਕਾ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਛੱਡਣਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੈਰ, ਜਾਂ ਹੱਥ ਝਟਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣਾ।
- ਆਪਣਾ ਵੇਲਾ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਚੁਣੋ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ "ਹੁਣ ਨਹੀਂ" ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਚੋਣ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਹੁਣ ਨਹੀਂ" ਨਾਲ "ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ" ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਕਤ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਓ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਆਪਣੇ ਮੇਚ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟੇਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਗੱਲ
ਦਬਾਉਣਾ ਕੋਈ ਖਲਨਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭੋਗ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਚੁਣਨਾ ਸਿਆਣੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਦ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਢੱਕਣ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੱਬਿਆ ਰਹੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਕੀ।
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦਿਸਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਰਮੀ ਵਰਤੋ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੱਬਣੇ ਸਿੱਖੇ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਿਖਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣਾ ਹੌਲੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹੋਰ ਮਦਦ ਕਦੋਂ ਲਈਏ
ਕਈ ਵਾਰ ਜਜ਼ਬਾਤ ਏਨਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁੰਨ ਜਾਂ ਉਦਾਸ ਹੋ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਜਰਬੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਭਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕੋਈ ਮਾਹਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੰਭਾਲਦੇ ਆਏ ਹੋ, ਉਸ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣੇ, ਉਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੱਗੇ। ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਹਾਲਤ ਦੇ ਅਸਹਿ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣਾ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜਿਸ ਜਜ਼ਬਾਤ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚਦੇ ਆਏ ਹੋ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਓਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਜਜ਼ਬਾਤ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਵਾ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਕਤ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਨਰਮ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੱਸ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਸਰੋਤ
- American Psychological Association, Suppressing the 'white bears'
- American Psychological Association, Expressive writing can help your mental health
- National Library of Medicine (PMC), Reappraisal and suppression emotion-regulation tendencies differentially predict reward-responsivity and psychological well-being